2023/3 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap C. 2021 yılı: Cari oran = Dönen Varlıklar / KVYK → 1,25 = DV / 32.000 → DV = 40.000 ₺ Aktif toplamı = 40.000 + 40.000 = 80.000 ₺ 2022 yılı: Aktif toplamı = 80.000 × 1,50 = 120.000 ₺ Duran Varlıklar / Sürekli Sermaye = 0,60 → 60.000 / SS = 0,60 → SS = 100.000 ₺ Sürekli sermaye = UVYK + Özkaynaklar → UVYK = 100.000 − 70.000 = 30.000 ₺ KVYK = Pasif toplamı − Sürekli sermaye = 120.000 − 100.000 = 20.000 ₺ Yabancı kaynaklar toplamı = KVYK + UVYK = 20.000 + 30.000 = 50.000 ₺ Sağlama: 120.000 − 70.000 özkaynak = 50.000 ₺. 2021 yabancı kaynakları da 32.000 + 18.000 = 50.000 ₺ olduğundan yabancı kaynak toplamı değişmemiş, büyüme özkaynaklarla finanse edilmiştir.

Doğru cevap C. Dikey (yüzde) analizde tek bir döneme ait finansal tablodaki kalemler, bir ana toplama oranlanır. I doğrudur: Gelir tablosunun dikey analizinde temel (%100) net satışlardır; her kalemin dikey yüzdesi, o kalemin net satışlara oranıdır. II yanlıştır: Bilançoda aktif ve pasif toplamı ya da grup toplamları 100 kabul edilir; ancak gelir tablosunda 100 kabul edilen tutar brüt satışlar değil net satışlardır. Satış indirimleri düşülmeden bulunan brüt satışlar baz alınmaz. III doğrudur: Varlık yapısı incelenirken dönen ve duran varlıkların aktif toplamı içindeki payına bakılır; örneğin dönen varlıkların %60, duran varlıkların %40 olması varlık dağılımını gösterir. Bu nedenle yalnızca I ve III doğrudur.

Doğru cevap B. Gelir tablosu yapısında: Brüt Satış Kârı − Faaliyet Giderleri = Faaliyet Kârı Buradan brüt satış kârı = 30.000 + 40.000 = 70.000 ₺. Brüt satış kârı oranı = Brüt Satış Kârı / Net Satışlar 0,25 = 70.000 / Net Satışlar → Net Satışlar = 280.000 ₺ Satılan ticari mallar maliyeti = Net Satışlar − Brüt Satış Kârı = 280.000 − 70.000 = 210.000 ₺ Sağlama: SMM’nin net satışlara oranı 210.000 / 280.000 = 0,75 = 1 − 0,25. E şıkkındaki 280.000 ₺ net satışlar tutarıdır; C şıkkındaki 240.000 ₺ ise yalnızca faaliyet kârından hareketle bulunan hatalı bir hesaptır (30.000 / 0,25 × 2 gibi). Faaliyet giderleri brüt kâra eklenmeden oran uygulanırsa yanlış sonuca ulaşılır.

Doğru cevap C. Aktif toplamı pasif toplamına eşittir: 5.000.000 ₺. Kısa vadeli yabancı kaynaklar = 5.000.000 × %60 = 3.000.000 ₺ Duran varlıklar = 5.000.000 × %50 = 2.500.000 ₺ Dönen varlıklar = 5.000.000 − 2.500.000 = 2.500.000 ₺ Sürekli sermaye, kısa vadeli yabancı kaynaklar dışında kalan kaynaklardır (uzun vadeli yabancı kaynaklar + özkaynaklar): Sürekli sermaye = 5.000.000 − 3.000.000 = 2.000.000 ₺ Dönen varlıklar / Sürekli sermaye = 2.500.000 / 2.000.000 = 1,25 A şıkkındaki 0,8 oranın tersidir (2.000.000 / 2.500.000). 1 sonucu duran varlıkların dönen varlıklara oranıdır; bu soruda istenen oran değildir.

Doğru cevap D. TMS 7 Nakit Akış Tablosu, işletmenin nakit ve nakit benzerlerinde dönem içinde meydana gelen değişiklikleri; esas faaliyetler, yatırım faaliyetleri ve finansman faaliyetleri olmak üzere üç ana başlıkta raporlar. Tablo, dönem başı nakit ve nakit benzerlerinden başlar, dönem içindeki giriş ve çıkışları gösterir ve dönem sonu bakiyesine ulaşır. Diğer tablolar farklı bilgiler sunar: A) Özkaynak değişim tablosu, sermaye, yedekler ve kâr gibi özkaynak kalemlerindeki hareketleri gösterir. B) Gelir tablosu dönemin gelir ve giderlerini, yani kâr veya zararı tahakkuk esasına göre sunar. C) Finansal durum tablosu (bilanço) belirli bir andaki varlık, borç ve özkaynak stoklarını gösterir, dönem içi akışı göstermez. E) Net işletme sermayesi değişim tablosu (fon akım tablosu) dönen varlıklar ile kısa vadeli borçlar arasındaki farkın değişimini açıklar, yalnız nakdi değil.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun doğru cevabı C) 20'dir.

İşte mantığı ve çözüm yolu:

1. Neden C Şıkkı Doğru? (Çözüm Adımları)

Stok devir hızı, bir işletmenin stoklarını bir yılda kaç kez sattığını ve yerine yenisini koyduğunu gösteren bir orandır. Bunu bulmak için iki temel adımı izlememiz gerekir:

Adım 1: Ortalama Stok Değerini Bulmak Stok devir hızını hesaplarken dönem başı ve dönem sonu stoklarını tek tek kullanmayız. Daha doğru bir sonuç için bu iki değerin ortalamasını alırız.

• Dönem Başı Stok: 250.000 ₺
• Dönem Sonu Stok: 350.000 ₺
• Formül: (Başlangıç + Bitiş) / 2
• Hesap: (250.000 + 350.000) / 2 = 300.000 ₺ (Bu bizim ortalama stok değerimizdir).

Adım 2: Satılan Malın Maliyetini Bulmak Soruda bize doğrudan "Satılan Malın Maliyeti" verilmemiş, bunun yerine "Brüt Satış Kârı" verilmiş. Bu çok önemli bir ipucudur.

• Formül: Net Satışlar - Brüt Satış Kârı = Satılan Malın Maliyeti
• Hesap: 11.000.000 - 5.000.000 = 6.000.000 ₺

Adım 3: Stok Devir Hızını Hesaplamak Artık elimizde gerekli tüm veriler var.

• Formül: Satılan Malın Maliyeti / Ortalama Stok
• Hesap: 6.000.000 / 300.000 = 20

Sonuç 20 olduğu için doğru cevap C şıkkıdır.

2. Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) 6: Bu cevap, muhtemelen ortalama stok yerine sadece dönem başı stokun (250.000) kullanılmasıyla veya formülün tersine çevrilmesiyle (300.000 / 6.000.000 gibi) elde edilen hatalı bir sonuçtur.
• B) 15: Bu cevap, "Net Satışlar"ın (11.000.000) "Satılan Malın Maliyeti" yerine kullanılması ve ortalama stokla bölünmesiyle elde edilen bir hatadır (11.000.000 / 300.000 ≈ 36.6 değil, buradaki mantık hatası farklıdır). Genellikle formülde "Net Satışlar" yerine "Satılan Malın Maliyeti"nin kullanılması gerektiği unutulduğunda benzer hatalar oluşur.
• D) 35 ve E) 45: Bu sayılar, soruda verilen Ticari Alacaklar (450.000 ve 550.000) ile karıştırılarak hesaplanmış olabilir. Ticari alacaklar stok devir hızı ile ilgilenmez, alacak devir hızı ile ilgilidir. Soru kökünde "stok devir hızı" istendiği için alacak verileri bizi saptıran gereksiz bilgilerdir (dikkat dağıtıcıdır).

3. Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Finansal Oran Analizi konusundaki "Stok Devir Hızı" formülünü ve "Brüt Satış Kârı" ile "Satılan Malın Maliyeti" arasındaki ilişkiyi bilmek gerekir.

Özetle ezberlemen gereken formül: > Stok Devir Hızı = Satılan Malın Maliyeti / Ortalama Stok

(Not: Satılan Malın Maliyeti bulunamazsa, Net Satışlar - Brüt Kâr formülünü kullanarak onu bulman gerekir.)

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille çözelim. Sorunun mantığını kavramak için önce verileri bir kağıda yazıp işleyelim.

1. Neden Doğru Cevap "A" Şıkkıdır?

Öncelikle soruda bize 2021 ve 2022 yıllarına ait bazı veriler verilmiş. Bizden istenen şey ise 2022 yılı özkaynaklarının 2021 yılına göre değişim yüzdesini bulmak.

Bunu çözmek için her iki yıl için de Özkaynak tutarını bulmamız gerekiyor. Bunu bulmak için "Bilanço Eşitliği"ni kullanacağız: > Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar > (Buradan Özkaynak = Varlıklar - Yabancı Kaynaklar formülünü çıkarabiliriz.)

Adım 1: 2021 Yılı Özkaynağını Bulalım

• Duran Varlıklar: 60.000 ₺
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynak: 40.000 ₺
• Verilen Oran: Duran Varlıkların Devamlı Sermaye Oranı = 0,60.
• Bu oran formülü: Duran Varlıklar / (Uzun Vadeli Yabancı Kaynak + Özkaynak) şeklindedir.
• Ancak burada daha basit bir yol var. Soruda "Duran Varlıkların devamlı sermaye oranı" denmiş. Bu oran genellikle Duran Varlıklar / (Uzun Vadeli Yabancı Kaynak + Özkaynak) şeklinde hesaplanır.
• Hesaplama: 60.000 / (40.000 + Özkaynak) = 0,60
• 60.000 = 0,60 * (40.000 + Özkaynak)
• 100.000 = 40.000 + Özkaynak
• 2021 Özkaynak = 60.000 ₺

(Not: Alternatif bir düşünceyle; Duran Varlıklar 60.000, oran 0,6 ise toplam kalıcı kaynak 100.000 olmalı. Uzun vadeli kaynak 40.000 ise geriye kalan 60.000 özkaynaktır.)

Adım 2: 2022 Yılı Özkaynağını Bulalım

• Duran Varlıklar: 100.000 ₺
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynak: 30.000 ₺
• Verilen Oran 1: Finansal Kaldıraç Oranı = 0,5.
• Finansal Kaldıraç Oranı formülü: Yabancı Kaynaklar / Özkaynaklar veya Yabancı Kaynaklar / Varlıklar olabilir. Ancak SMMM müfredatında genellikle Yabancı Kaynaklar / Özkaynaklar olarak kabul edilir.
• Eğer formül Yabancı Kaynaklar / Özkaynak = 0,5 ise;
• Toplam Yabancı Kaynak = Uzun Vadeli (30.000) + Kısa Vadeli (Bilinmiyor). Bu yol biraz karışık.
• Daha kesin yol: Soruda 2022 için Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların Kaynaklar Toplamına Oranı = 0,25 verilmiş.
• Bu oran: Kısa Vadeli Yabancı Kaynak / Kaynaklar Toplamı = 0,25 demektir.
• Kaynaklar Toplamı = Yabancı Kaynaklar + Özkaynak.
• Kısa Vadeli Yabancı Kaynak = 0,25 * Kaynaklar Toplamı.
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynak = Kaynaklar Toplamı - Kısa Vadeli Yabancı Kaynak.
• Uzun Vadeli Yabancı Kaynak = Kaynaklar Toplamı - (0,25 * Kaynaklar Toplamı) = 0,75 * Kaynaklar Toplamı.
• Bizim elimizde Uzun Vadeli Yabancı Kaynak = 30.000 ₺.
• 30.000 = 0,75 * Kaynaklar Toplamı
• Kaynaklar Toplamı = 30.000 / 0,75 = 40.000 ₺
• 2022 Özkaynak = Kaynaklar Toplamı - Yabancı Kaynaklar.
• Yabancı Kaynaklar = Uzun Vadeli (30.000) + Kısa Vadeli (10.000) = 40.000.

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü finansal kaldıraç oranı (yabancı kaynaklar / aktif toplamı) %60 ise özkaynakların aktife oranı %40'tır ve özsermaye kârlılığı, aktif kârlılığının bu orana bölünmesiyle bulunur.

Hesap: Net kâr = 2.000.000 × %20 = 400.000 ₺ Yabancı kaynaklar = 2.000.000 × %60 = 1.200.000 ₺ Özsermaye = 2.000.000 − 1.200.000 = 800.000 ₺ Özsermaye kârlılığı = 400.000 / 800.000 = %50 Kısa yoldan: %20 / 0,40 = %50. Sonuç D şıkkıyla tutmaktadır.

A şıkkı yanlıştır çünkü %10 aktif kârlılığının yarısıdır ve hiçbir doğru formülden çıkmaz. B şıkkı yanlıştır çünkü %30 kârı özsermayeye değil başka bir tabana bölmekle bulunur. C şıkkı yanlıştır çünkü %40 özsermayenin aktife oranıdır, kârlılık oranı değildir. E şıkkı yanlıştır çünkü %70 aktif kârlılığı ile kaldıraç oranının toplanmasına benzer ve formüle uymaz.

Bilinmesi gereken kural: Özsermaye kârlılığı = Aktif kârlılığı / (1 − Finansal kaldıraç oranı).