2024/1 SGS Mali Tablolar Analizi Soruları ve Çözümleri

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap "Faaliyet Kârı" (B)?

Öncelikle muhasebede temel bir mantık vardır: Giderler azalırsa, kâr artar.

Bunu bir market senaryosuyla düşünelim:

• Net Satışlar: Marketin eline geçen toplam para (Gelir).
• Faaliyet Giderleri: Marketin elektrik faturası, personel maaşları, kira gibi işi yürütmek için harcadığı paralar.
• Faaliyet Kârı: Gelir ile gider arasındaki farktır. Yani: Gelir - Gider = Kâr.

Soru şunu diyor: "Eğer Faaliyet Giderlerinde (harcanan parada) bir azalış olursa ne olur?"

• Eğer harcadığın para azalırsa, cebinde kalan para (kâr) artar.
• Matematiksel olarak: Gelir sabit kalırken, çıkılan sayı (gider) küçülürse, sonuç (kâr) büyür.

Bu yüzden giderler azaldığında Faaliyet Kârı artar. Cevap B'dir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden bu durumu doğrudan yansıtmadığını kısaca inceleyelim:

• A) Net Satışlar: Satışlar, senin eline geçen paradır. Giderlerin azalması, senin sattığın ürün miktarını veya fiyatını değiştirmez. Satışlar ile giderler birbirinden bağımsızdır; biri diğerini doğrudan artırıp azaltmaz.
• C) Brüt Satış Kârı: Bu, Satışlar ile Satışların Maliyeti (ürün maliyeti) arasındaki farktır. Faaliyet giderleri (kira, maaş vb.) buraya dahil edilmez. Bu yüzden giderler azalsa bile Brüt Kâr değişmez.
• D) Satıştan İadeler: Bu, müşterilerin iade ettiği malların değeridir. Giderlerin azalmasıyla iade edilen ürün sayısı artmaz. Bunlar birbirini etkilemez.
• E) Finansman Giderleri: Bu, bankadan alınan kredilerin faizidir. Faaliyet giderlerinin (işletme giderleri) azalması, bankanın faiz oranını veya borcunu değiştirmez.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için "Gelir Tablosu Yapısı" ve "Kârın Hesaplanması" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunu ezberlemelisin: > Faaliyet Kârı = Net Satışlar - Satışların Maliyeti - Faaliyet Giderleri

Formülde çıkarma işlemi olan bir kalemin (gider) azalması, sonucu (kârı) artırır. Bu temel mantığı kavradığında benzer soruları rahatlıkla çözebilirsin.

Bu soruyu çözmek için önce dikey yüzde analizinin mantığını ve bilançonun temel eşitliğini hatırlayalım. Soruda bize pasif toplamının %100 olduğu ve bunun içinde özkaynakların %40, uzun vadeli yabancı kaynakların ise %20 olduğu söylenmiş. Bilançoda pasif toplamı, aktif toplamına eşittir; yani "Kaynaklar = Varlıklar" kuralı geçerlidir.

Öncelikle aktif toplamını bulmak için şu yolu izleyelim: Pasif toplamı %100 kabul ettiğimize göre, yabancı kaynakların toplam yüzdesi %100'den özkaynak ve uzun vadeli yabancı kaynakların yüzdesini çıkararak bulabiliriz. Yani: %100 - %40 (Özkaynak) - %20 (Uzun Vadeli Yabancı) = %40 (Kısa Vadeli Yabancı). Bu durumda toplam yabancı kaynaklar (Uzun Vadeli + Kısa Vadeli) %20 + %40 = %60 eder. Soruda toplam yabancı kaynağın 300.000 ₺ olduğu verilmiş. Demek ki pasif toplamının %60'ı 300.000 ₺'ye eşittir. Buradan pasif toplamını (ve dolayısıyla aktif toplamını) bulmak için 300.000'i 0,60'a bölersek 500.000 ₺ sonucuna ulaşırız.

Şimdi de kısa vadeli yabancı kaynak tutarını bulalım. Yukarıda hesapladığımız gibi, kısa vadeli yabancı kaynaklar pasif toplamının %40'ını oluşturuyor. Aktif toplamı (yani pasif toplamı) 500.000 ₺ olduğu için, bunun %40'ını alırsak: 500.000 x 0,40 = 200.000 ₺ bulunur.

Diğer şıkları neden yanlış yaptığımızı kısaca bakalım: A, B ve C şıkları aktif toplamını yanlış hesapladığı için elenir; D şıkkı ise aktif toplamı doğru bulmuş ancak kısa vadeli yabancı kaynağı hesaplarken %60 (toplam yabancı kaynak) ile çarparak hata yapmıştır. Bu soruyu çözmek için dikey yüzde analizinin nasıl yapıldığını, bilanço eşitliğini (Aktif = Pasif) ve yüzde hesaplamalarını bilmek gerekir.

Doğru cevap, aktif toplamı 500.000 ₺ ve kısa vadeli yabancı kaynak toplamı 200.000 ₺ olarak hesaplandığı için E şıkkıdır.

Bu soruyu bir öğrenci arkadaşına anlatır gibi, adım adım ve çok basit bir dille açıklayalım. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap B (Borç / Toplam Varlık)?

Öncelikle hisse senedi ihracının ne olduğunu hatırlayalım: Şirketin kendi hisse senetlerini satarak nakit para toplamasıdır. Bu işlemde şirket borç almaz, aksine eline para geçer ve bu para şirketin Öz Kaynaklarına eklenir.

Şimdi mantığı kuralım:

• Borç / Toplam Varlık oranı, şirketin toplam varlıklarının ne kadarının borçla finanse edildiğini gösterir. Formül şöyledir: Borçlar / Toplam Varlıklar.
• Hisse senedi satıldığında şirketin eline nakit girer. Bu nakit bir Varlıktır. Dolayısıyla Toplam Varlıklar artar.
• Ancak bu işlem sırasında şirketin Borçları değişmez (çünkü borçlanma yapmadık).
• Matematikte bir payda (Toplam Varlıklar) büyürken, pay (Borçlar) aynı kalırsa, oran otomatik olarak düşer.

Özetle: Şirket hisse satarak varlıklarını artırır ama borçlarını artırmaz. Bu da borcun toplam varlıklara oranını (Borç / Toplam Varlık) azaltır. Bu yüzden B şıkkı doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Nakit Oranı: Nakit Oranı = Nakit / Dönen Varlıklar. Hisse satıldığında eline nakit girer, yani Nakit artar. Nakit artarsa bu oran artar, azalmaz.
• C) Öz Kaynaklar / Yabancı Kaynaklar: Hisse satışı Öz Kaynakları artırır. Yabancı Kaynaklar (Borçlar) değişmez. Öz kaynaklar artıp borçlar sabit kalırsa, bu oran artar, azalmaz.
• D) Cari Oran: Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yüklümler. Hisse satışıyla eline nakit (dönen varlık) girer. Dönen varlıklar artar, borçlar değişmez. Bu oran artar, azalmaz.
• E) Alacak Devir Hızı: Bu oran, şirketin alacaklarını tahsil etme hızını gösterir. Hisse senedi satmak, müşterilerden para tahsil etme süreciyle doğrudan ilgili değildir. Bu oran üzerinde doğrudan bir azaltma etkisi yaratmaz.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için "Finansal Oran Analizi" ve "Bilanço Etkileşimi" konularını iyi bilmelisin.

Özellikle şunları akılda tutmalısın:

• Hisse Senedi İhracı: Nakit (Varlık) artırır, Öz Kaynakları artırır, Borçları etkilemez.
• Oran Mantığı: Payda (alt kısım) büyürken pay (üst kısım) sabit kalırsa oran düşer. Pay artarken payda sabit kalırsa oran artar.

Başarılar dilerim!

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca sana anlatıyormuş gibi adım adım açıklayalım.

Öncelikle sorunun anahtar kelimesi "Bilanço" ve "Duran Varlıklar"dır. Bilanço, bir işletmenin bir tarih itibariyle sahip olduğu kaynakları (Varlıklar) ve bu kaynakları nereden sağladığını (Kaynaklar) gösteren tablodur. Soruda ise "Duran Varlıklar"ın neler olduğunu ve hangisinin bu gruba girmeyeceğini soruyor.

Neden Doğru Cevap E (Alınan Avanslar)?

Alınan Avanslar, bir işletmenin bir mal veya hizmet alırken, henüz teslim alınmadan önce karşı tarafa peşin olarak ödediği veya aldığı parayı ifade eder. Ancak buradaki en kritik nokta şudur:

• Bilançonun Yapısı: Bilanço ikiye ayrılır: Varlıklar ve Kaynaklar.
• Alınan Avansın Doğası: Bir işletme "Avans Almak" demek, karşı taraftan para almış demektir. Bu para henüz bir mal veya hizmet karşılığı verilmediği için, işletme bu parayı geri ödemek veya malı teslim almak zorundadır. Yani bu bir borçtur.
• Konumu: Borçlar, bilançonun Varlıklar tarafında değil, Kaynaklar (özellikle Dönen Varlıklar veya Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar) tarafında yer alır.

Dolayısıyla, "Alınan Avanslar" bir Varlık değil, bir Yabancı Kaynak (Borç) kalemidir. Bu yüzden duran varlıklar arasında yer almaz. Cevap E şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

Diğer şıkların neden duran varlıklar arasında yer aldığını kısaca inceleyelim:

• A) Ticari Alacaklar: Bu, işletmenin sattığı mal veya hizmetler için henüz tahsil edemediği paradır. Bir Varlıktır, ancak Dönen Varlıklar grubundadır. Soru "Duran Varlıklar"ı sorduğu için bu şık da duran varlıklar arasında değildir, ancak "Alınan Avanslar" kadar temel bir hata yapmaz; sadece sınıflandırma hatasıdır. Ancak soru "Hangisi duran varlıklar arasında yer almaz?" dediği için, E şıkkı (bir borç olması) en büyük hatadır. Not: Eğer soru "Hangisi duran varlıklar arasında yer alır?" olsaydı, A şıkkı da duran varlıklar arasında olmazdı. Ancak burada E şıkkı, bir borç olduğu için en belirgin dışarıda kalandır.

(Düzeltme: Soru "Duran Varlıklar"ı soruyor. A şıkkı Dönen Varlıktır, yani Duran Varlıklar arasında da değildir. Ancak E şıkkı "Alınan Avanslar" bir Varlık bile değildir, Borçtur. Bu nedenle E şıkkı, varlık grubundan tamamen kopuk olduğu için en doğru cevap olarak kabul edilir.)

• B) Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar: Bu, maden ocakları, petrol kuyuları gibi tükenen doğal kaynaklardır. Duran Varlıklar grubunda yer alır. Bu şık yanlıştır çünkü soru "yer almaz" diyor.
• C) Mali Duran Varlıklar: Bu, işletmenin kendi faaliyetleri için değil, başka bir şirketteki hisse senetleri veya tahvilleri gibi uzun vadeli yatırımlardır. Duran Varlıklar grubundadır. Bu şık da yanlıştır.
• D) Haklar: Bu, patent, telif hakkı, ticari marka gibi maddi olmayan duran varlıklardır. Duran Varlıklar grubundadır. Bu şık da yanlıştır.

Özetle: A şıkkı "Dönen Varlıktır" (Duran değil), ancak E şıkkı "Varlık bile değildir, Borçtur". Soru mantığı gereği, bir borç kaleminin varlıklar arasında yer alması en büyük hatadır.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor?

Bu soruyu çözmek için Bilanço Unsurları ve Varlık/Kaynak Ayrımı konusunu iyi bilmelisin.

• Varlıklar (İşletmenin sahip olduğu şeyler) ile Yabancı Kaynaklar (İşletmenin borçları) arasındaki farkı ayırt etmelisin.
• Duran Varlıklar (Uzun vadeli, 1 yıldan fazla sürede kullanılacak veya satılacak olanlar) ile Dönen Varlıklar (1 yıl içinde nakde çevrilecek olanlar) arasındaki ayrımı bilmelisin.
• "Avans" kavramının bir Borç (Yabancı Kaynak) olduğunu, "Alacak" kavramının

Dikey yüzde analizinde (yatay analizde kullanılan "dikey" terimiyle karıştırılmamalıdır, burada amaç her kalemin bir baz değerine oranını bulmaktır), bilanço kalemleri için Aktif toplamı, gelir tablosu kalemleri için ise Net satışlar her zaman payda olarak kullanılır; bu nedenle Dönen varlıklar (A), Aktif toplamı (B) ve Pasif toplamı (D) gibi kalemler hesaplamalarda payda veya pay olarak yer alırken, Satışların maliyeti (E) sadece gelir tablosunda bir gider kalemi olarak yer alır ve kendi başına bir analiz için kullanılan bir "baz değer" (payda) değildir. Diğer şıklara bakıldığında, A şıkkındaki Dönen varlıklar bilançoda payda olan Aktif toplamına oranlanır, B şıkkı doğrudan paydadır, C şıkkı gelir tablosunda payda olarak kullanılır ve D şıkkı da bilançoda payda olan Aktif toplamı ile eşit olduğu için dolaylı olarak baz alınır; ancak E şıkkı olan Satışların maliyeti, bir gider kalemi olduğu için dikey yüzde hesabında asla payda olarak kullanılmaz. Bu soruyu çözebilmek için finansal tablo analiz yöntemleri içindeki dikey yüzde analizi (yatay analiz) kurallarını ve hangi kalemlerin baz değer (payda) olarak kabul edildiğini bilmek gerekmektedir.

Doğru cevap E şıkkıdır.

Finansal kaldıraç oranı, öz sermaye çarpanının tersi olarak hesaplandığı için 1'in 2,5'e bölünmesi sonucu 0,60 değeri ortaya çıkar. Bu soruyu çözmek için finansal kaldıraç ile öz sermaye çarpanı arasındaki temel matematiksel ilişkiyi bilmek gerekir.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturuyormuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru Cevap A?

Öncelikle "Menkul Kıymet Satış Zararları"nı anlamamız lazım. Bu, şirketin elindeki hisse senetleri, tahviller veya benzeri yatırım araçlarını sattığında, bu araçları satın aldığı fiyattan daha ucuza satması durumudur. Yani şirketin yatırım amaçlı bir varlığını kaybetmesidir.

Gelir Tablosu'nda giderler ve zararlar genellikle iki ana gruba ayrılır:

• Faaliyet Giderleri: Şirketin ana işini yaparken çıkardığı giderlerdir (Örn: Maaşlar, kira, reklam).
• Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar: Şirketin ana işi dışındaki, ancak yine de düzenli ve olağan olan işlemlerden kaynaklanan giderlerdir.

Bir şirketin ana işi "hisse senedi alıp satmak" değilse (örneğin bir tekstil firmasıysa), elindeki hisse senetlerini satıp zarar etmesi, şirketin ana faaliyetini (kumaş satmak) doğrudan ilgilendirmez. Ancak bu durum, şirketin finansal yönetimi kapsamında düzenli olarak gerçekleşen bir işlemdir. Bu yüzden bu zarar, ana faaliyet dışı ama yine de "olağan" (sürekli olabilir) bir durum olarak kabul edilir ve "Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar" grubunda gösterilir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Finansman Giderleri: Bu grup, şirketin borçlanma maliyetlerini (faiz ödemeleri) kapsar. Menkul kıymet satışı bir borçlanma maliyeti değil, bir yatırım işleminin sonucudur.
• C) Faaliyet Giderleri: Bu, şirketin ana faaliyetinden kaynaklanan giderlerdir (Satılan malın maliyeti, personel giderleri vb.). Bir tekstil firmasının hisse senedi satıp zarara uğraması, onun ana işi olan kumaş satışıyla doğrudan ilgili değildir.
• D) Olağandışı gider ve zararlar: Bu grup, şirketin faaliyetleri dışında, daha önce hiç yaşanmamış veya düşük ihtimalli olayları kapsar (Örn: Deprem zararı, yangın zararı, dava sonucu çıkan beklenmedik cezalar). Menkul kıymet satışı ise finansal piyasalarda sıkça yapılan ve öngörülebilir bir işlemdir; bu yüzden "olağan" kabul edilir, "olağandışı" değil.
• E) Brüt satışlar: Bu bir gelir kalemidir, gider veya zarar değil. Soru zarardan bahsettiği için bu şık mantıken elenir.

Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?

Bu soruyu çözmek için Ticari İşletme Muhasebesi dersindeki "Gelir Tablosu Hazırlama" ve "Gider ve Zararların Sınıflandırılması" konusunu iyi bilmelisin.

Özellikle şunlara dikkat etmelisin:

• Faaliyet ile Faaliyet Dışı arasındaki fark nedir?
• Olağan (düzenli) ve Olağandışı (beklenmedik) olayların gelir tablosundaki yeri nasıldır?
• Menkul kıymetlerin alım-satımının bir şirketin ana faaliyetine dahil olup olmadığına göre muhasebeleştirilmesi nasıl yapılır?

Kısacası; şirketin ana işi dışındaki ama yine de düzenli olarak yapılan işlemlerden kaynaklanan zararlar, "Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar" satırında raporlanır.

Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hocanın sana derste anlatıyor gibi sade bir dille açıklayalım.

Öncelikle sorunun anahtar kelimesine dikkat et: "İşletme faaliyetlerinden kaynaklanan". Muhasebede nakit akışları üç ana başlıkta incelenir:

• Faaliyetlerden Nakit Akımı: İşletmenin ana işini yaparken (ürün satarken, hizmet verirken) elde ettiği veya harcadığı nakit.
• Yatırımdan Nakit Akımı: Uzun vadeli varlık (duran varlık) alım-satımı veya başka şirketlere iştirak.
• Finansmandan Nakit Akımı: Sermaye artırımı, borçlanma veya borç geri ödemesi.

Şimdi şıkları tek tek inceleyelim:

✅ Neden Doğru Cevap A? A) Hizmet satışından kaynaklanan nakit girişleri Bir işletmenin en temel amacı, ürettiği malı satmak veya sunduğu hizmeti karşılığında para kazanmaktır. Müşteriden para almak, işletmenin ana faaliyetidir. Bu nedenle, hizmet satışından gelen nakit, doğrudan "Faaliyetlerden Nakit Akımı" başlığı altında değerlendirilir. Bu, işletmenin hayatta kalması için en temel nakit kaynağıdır.

❌ Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Duran varlık alımından kaynaklanan nakit çıkışları:

Fabrika, makine veya bina gibi uzun vadeli varlık alımı yapmak, işletmenin ana işini yapmak değil, işini büyütmek veya sürdürmek için yapılan yatırımdır. Bu, "Yatırımdan Nakit Akımı"na girer.

• C) Başka bir işletmeye iştirak etmek amacıyla yapılan nakit çıkışları:

Başka bir şirkete ortak olmak veya hisse almak, ana faaliyetin dışına çıkıp başka bir yere yatırım yapmaktır. Bu da "Yatırımdan Nakit Akımı"dır.

• D) İş ortaklıklarındaki işletme payının satışından sağlanan nakit girişleri:

Bir şirkete ait hisseyi satmak, bir yatırımın elden çıkarılmasıdır. Bu da "Yatırımdan Nakit Akımı"na dahildir.

• E) Hisse senedi ihracından sağlanan nakit girişleri:

Şirketin kendi hisse senetlerini satarak sermaye artırımı yapması, şirketin kendi kaynaklarını (sermaye) artırma çabasıdır. Bu, "Finansmandan Nakit Akımı" başlığındadır.

📚 Hangi Konuyu Bilmek Gerekiyor? Bu soruyu çözmek için "Nakit Akış Tablosu" konusunu ve nakit akışlarının sınıflandırılmasını (Faaliyet, Yatırım ve Finansman) iyi bilmek gerekir.

Özetle: İşletmenin ana işini (satış/hizmet) yapan şey Faaliyet, uzun vadeli varlık alıp satan şey Yatırım, borçlanma veya sermaye artırımı yapan şey ise Finansmandır. Soruda "işletme faaliyetleri" dendiği için cevap, ana işten gelen paradır: A şıkkı.