Halka açık ortaklıkların taraf olduğu bölünme işlemlerinde uyulacak esaslar II-23.2 sayılı Birleşme ve Bölünme Tebliği ile düzenlenmiştir. Buna göre: Bölünme iki şekilde olabilir: Tam ve Kısmi Bölünme. Tam bölünme, bölünen şirketin malvarlığının tümünün mevcut veya yeni kurulacak en az iki şirkete geçmesini, bölünen şirketin sona ermesini ve ortaklarının devralan şirketlerin ortağı olmasını ifade eder. Kısmi bölünme, iştirak veya ortaklara pay devri modeliyle bölünme biçiminde gerçekleşebilecek olup; iştirak modeliyle kısmi bölünme, bölünen şirketin, bölünmeye konu malvarlığının başka bir şirkete ayni sermaye olarak konulduğu ve devrin karşılığında bölünen şirketin devralan şirket sermayesinde pay sahibi olduğu kısmi bölünmeyi, ortaklara pay devri modeliyle kısmi bölünme, bir şirketin malvarlığının bir veya birden fazla bölümünün mevcut veya yeni kurulacak başka bir şirkete veya şirketlere devredildiği, bölünen şirket sona ermeksizin ortaklarının devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında devralan şirket veya şirketlerin ortağı olduğu kısmi bölünmeyi ifade eder. Halka açık ortaklıkların tam bölünme veya ortaklara pay devri modeliyle kısmi bölünme işlemlerinde, mal varlığı unsurlarını devralan anonim şirketler Kanun kapsamına alınır. İştirak modeliyle kısmi bölünme işlemlerinde ise; bölünen ve payları borsada işlem görmeyen halka açık ortaklığın, finansal tablolarını payları borsada işlem gören halka açık ortaklıkların tabi olduğu finansal raporlama standartlarına uygun olarak hazırlaması ve kamuya açıklaması zorunludur. Halka açık ortaklıkların bölünme işlemleri, bir üretim tesisi veya işletmenin parça parça elden çıkarılarak, ortaklığın üretim ve hizmetin ifası faaliyetinden alıkonulması sonucunu doğurmayacak şekilde yapılır. Anılan Tebliğ kapsamında bölünme prosedürü ve bölünme işlemlerinde uyulacak esaslar aşağıda özetlenmektedir.
- Yetkili Organların Ön Kararı: Bölünme işlemlerine başlanılması için bölünmeye taraf
ortaklıklarda yönetim kurulunun karar alması gereklidir.
- Bölünmeye Esas Alınacak Finansal Tablolar ve Özel Bağımsız Denetim Raporu: Bölünme
işlemine esas alınacak finansal tabloların, Kurulun muhasebe standartlarına ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde hazırlanmış ve bağımsız denetim standartları çerçevesinde özel bağımsız denetimden geçirilmiş olması zorunludur. Ancak, bölünme işlemlerine esas alınacak finansal tabloların Kurul düzenlemeleri uyarınca bağımsız denetiminin yapılmış olması halinde, özel bağımsız denetim koşulu aranmaz. Bölünmeye esas alınacak finansal tabloların tarihi ile birleşme sözleşmesinin nihai olarak onaylanacağı genel kurul toplantı tarihi arasındaki süre 6 ayı aşamaz.
- Uzman Kuruluş Görüşü: Bölünme işlemlerine taraf olan şirketlerin veya işleme esas alınan
finansal durum tablosu tarihi itibarıyla malvarlıklarının değerinin ve değişim oranlarının tespiti amacıyla bir uzman kuruluş raporu hazırlanır. Söz konusu raporda değişim oranının adil ve makul olduğu konusunda görüş verilmesi zorunludur. Uzman kuruluş görüşünün hazırlanmasında, ilgili şirketlerin nitelikleri dikkate alınarak en az üç değerleme yöntemi dikkate alınır. Değerleme işlemlerinde, Kurulun değerlemeye ilişkin düzenlemeleri esas alınır.
- Bölünme Sözleşmesinin ve Bölünme Raporunun Hazırlanması: Tam bölünme veya kısmi
bölünmede; malvarlığının mevcut şirketlere devredilmesi halinde bölünmeye katılan tüm şirketlerin yönetim organları tarafından imzalanmış ve Tebliğde belirtilen (Ek-5) asgari unsurları içeren bir bölünme sözleşmesi, malvarlığının yeni kurulacak şirkete veya şirketlere devredilmesi halinde ise bölünen ortaklığın yönetim organı tarafından imzalanmış ve Tebliğde belirtilen (Ek-6) asgari 4 unsurları içeren bir bölünme planı hazırlanır. Bölünmeye katılan şirketlerin yönetim organları tarafından Tebliğde belirtilen (Ek-7) asgari unsurları içeren bir bölünme raporu hazırlanır. Bölünme raporu bölünmeye taraf şirketlerin yönetim organları tarafından birlikte hazırlanabilir.
- Kurula Başvurularak Onay Alınması: Yönetim organı kararının alınmasını takiben bölünme
işlemine ilişkin duyuru metninin onaylanması için Tebliğde belirtilen (Ek-2) belgelerle Kurula başvurulması zorunludur.
- Pay Sahiplerinin Bilgilendirilmesi: Bölünme işlemlerinde, aşağıda belirtilen hususların ilgili
bilgi ve belgelerle birlikte, Kurulun özel durumlara ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde, işleme taraf şirketlerden en az birinin paylarının borsada işlem görmesi halinde KAP ve ilgili şirketlerin internet sitelerinde, payları borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar için ise Kurulun ve ilgili ortaklıkların varsa internet sitelerinde kamuya açıklanması gereklidir: a) Bölünme işlemine ilişkin yönetim organı kararı alınması, b) Bölünme işlemine ilişkin olarak Kurula başvuruda bulunulması, c) Uzman kuruluş görüşünün imzalanması, ç) Bölünme sözleşmesi veyahut bölünme planının imzalanması, d) Bölünme raporunun hazırlanması. Aşağıda sayılan belgelerin, bölünme işleminin onaylanacağı genel kurul toplantı tarihinden en az 30 gün önce, işleme taraf şirketlerden en az birinin paylarının borsada işlem görmesi halinde KAP ve ilgili şirketlerin internet sitelerinde; payları borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar için ise Kurulun ve varsa ilgili ortaklıkların internet sitelerinde kamuya açıklanması gereklidir: a) Kurul tarafından onaylanan duyuru metni, b) Bölünme sözleşmesi veya planı, c) Bölünme raporu, ç) Son üç yıllık finansal raporları, d) Uzman kuruluş raporu, e) Bölünme sonrası tahmini açılış bilançosu, f) Varsa son üç yıllık bağımsız denetim raporları, g) Varsa ara dönem finansal raporları, ğ) Varsa gayrimenkul değerleme raporları
- Bölünme sözleşmesinin onaylanması: Kurul'un onayından sonra bölünme sözleşmesi,
bölünme işlemine taraf ortaklıkların genel kurullarında onaylanır. Bölünmeye olan taraf halka açık ortaklıklar; bölünme işlemlerine ilişkin genel kurul kararlarını, kolaylaştırılmış usulde bölünme işlemlerinde bölünmeye ilişkin yönetim organı kararlarını, sermaye artırımı ve yeni kuruluş yoluyla bölünme işlemlerinde ise yeni kurulacak şirketin kuruluşunun tescil ve ilanına ilişkin Türkiye Ticaret 5 Sicil Gazeteleri ilgili ilanları izleyen 6 iş günü içerisinde Kurula gönderir.
- Kolaylaştırılmış usulde bölünme: İştirak modeliyle kısmi bölünme işlemlerinde; bölünen
halka açık ortaklığın, işlem sonucunda devralan tarafın oy hakkı veren paylarının en az %95'ine sahip olması durumunda kolaylaştırılmış usulde bölünme uygulanabilir. Kolaylaştırılmış usulde bölünmede bağımsız denetim raporu ve uzman kuruluş görüşü aranmaz. Birinci cümle kapsamında malvarlığının mevcut bir ortaklığa devredilmesi halinde; mevcut ortaklığın, bölünme işlemi için Kurula başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde kurulmuş ve henüz mal ve hizmet üretiminde bulunmamış olması gerekir. Kolaylaştırılmış usulde bölünme işlemlerine ilişkin olarak içeriği Kurulca belirlenen ayrı bir duyuru metni hazırlanır.
- Kanun Kapsamına Alınma: Bölünme sözleşmesi veya planının onaylandığı genel kurul
toplantılarını, kolaylaştırılmış usulde bölünme işlemlerinde ise bölünme ilişkin Kurul onayını takip eden 6 iş günü içerisinde Tebliğde sayılan belgelerle birlikte ihraç belgesi verilmesi amacıyla Kurula başvurulur.
- Kurul'a Bildirim: Bölünmeye olan taraf halka açık ortaklıklar; bölünme işlemlerine ilişkin
genel kurul kararlarını, kolaylaştırılmış usulde bölünme işlemlerinde bölünmeye ilişkin yönetim organı kararlarını, sermaye artırımı ve yeni kuruluş yoluyla bölünme işlemlerinde ise yeni kurulacak şirketin kuruluşunun tescil ve ilanına ilişkin Türkiye Ticaret Sicil Gazeteleri ilgili ilanları izleyen 6 iş günü içerisinde Kurula gönderir.
- Bölünmeye taraf şirketlerin devre konu malvarlıklarında veya finansal durumunda,
bölünme sözleşmesi veya bölünme planının imzalandığı tarih ile genel kurulda onaya sunulacağı tarih arasında önemli bir değişiklik meydana gelmiş ise; ilgili şirketin yönetim organı, bu durumu kendi genel kuruluna, bölünmeye taraf diğer şirketlerin yönetim organlarına ve Kurula yazılı olarak bildirir. Bu durumda, bölünmeye taraf şirketlerin yönetim organları, bölünme sözleşmesinin veya bölünme planının değiştirilmesine veya bölünmeden vazgeçilmesine gerek olup olmadığını inceler. Yapılan inceleme sonucunda, bölünmeden vazgeçilmesi veya bölünme sözleşmesi veya planının değiştirilmesine karar verilmesi halinde, bölünme sözleşmesi veya planının genel kurulun onayına sunulması önerisi geri çekilir. Bölünme sözleşmesi veya planının değiştirilmesine karar verilmesi durumunda, bölünme sözleşmesi veya planı ve buna bağlı bilgi ve belgeler yeniden düzenlenerek Kurula başvuruda bulunulur. Bölünme sözleşmesi veya planının güncellenmesine gerek bulunmadığına karar verilmesi durumunda, söz konusu karar gerekçesi ile birlikte genel kurulda bölünme sözleşmesi veya planının görüşüleceği gündem maddesinden önce ayrı bir gündem maddesi olarak pay sahiplerinin bilgisine sunulur.
- Bölünen şirketin ortaklarının, mevcut şirket paylarını ve haklarını karşılayacak değerde,
devralan şirketin payları ve hakları üzerinde istemde bulunma hakları vardır. Tam bölünme veya ortaklara pay devri yoluyla kısmi bölünme işlemlerinde bölünen şirketin ortaklarına; a) Bölünmeye katılan tüm şirketlerde, bölünen şirketteki mevcut payları oranında veya b) Bölünmeye katılan bazı veya tüm şirketlerde, bölünen şirketteki mevcut paylarının oranına göre değişik oranda şirket payları tahsis edilebilir. Bölünme işlemlerinde pay sahiplerinin korunmasında bu Tebliğin 11 inci maddesi (Birleşme durumunda pay sahiplerinin haklarının korunmasına ilişkin) hükümleri kıyasen uygulanır.