Soru 1 · 2018/1 · Yönetim Muhasebesi
Batu şirketi tek bir mamulün üretimini gerçekleştirmekte ve yılda 80.000 adet mamul
üreterek birimini 160 TL’den satmaktadır. İşletmenin bu faaliyet hacminde ortaya çıkan birim
giderleri aşağıdaki gibidir:
TL
Direkt ilk madde ve malzeme giderleri 38,00
Direkt işçilik giderleri 40,00
Değişken genel üretim giderleri 11,20
Sabit genel üretim giderleri 20,00 (Toplam 1.600.000)
Değişken pazarlama, satış ve dağıtım giderleri 6,80
Sabit pazarlama, satış ve dağıtım giderleri 18,00 (Toplam 1.440.000)
Toplam birim maliyet 134,00
Aşağıdaki soruları, yukarıda verilen bilgilerden yararlanarak cevaplayınız (her soru birbirinden
bağımsızdır) (Hesaplamalarınızı detaylı olarak gösteriniz)
a) Batu şirketi sabit genel üretim giderlerinde artışa neden olmadan, üretimini %25 oranında
artırma kapasitesine sahiptir. Kapasitenin belirtildiği oranda artırılması durumunda sabit
pazarlama, satış ve dağıtım giderleri 600.000 TL artacaktır. İşletmenin üretimini artırması
durumunda sabit pazarlama, satış ve dağıtım giderlerinde meydana gelecek artışın dönem
karına olan etkisini hesaplayınız (5 puan).
b) Batu şirketi üretimini yılda 100.000 birime yükseltme kapasitesine sahiptir. Yurt dışındaki
bir piyasaya ek 20.000 birim satış yapma fırsatı bulunmaktadır. İşletmenin bu siparişe ilişkin
olarak yurtdışı izinler vs. gibi özel maliyetleri 56.000 TL olarak gerçekleşecektir. Bu siparişe
ilişkin olarak ortaya çıkacak taşıma giderleri birim başına 6 TL olacaktır. Siparişe ilişkin
başabaş noktasını sağlayacak satış fiyatı ne olmalıdır? Hesaplayınız (5 puan).
c) Dışarıdaki bir üretici işletmeye mamulü kendisi üretmeyi ve Batu şirketinin müşterilerine
doğrudan teslim etmeyi önermektedir. Eğer işletme bu öneriyi kabul ederse, mamul üretmek
için kullandığı tesisler boşta kalacak, ancak sabit genel üretim giderlerinin %30’u ortaya
çıkmaya devam edecektir. Dışarıdaki üreticinin tüm taşıma maliyetlerini üstlenmesinden
dolayı değişken pazarlama satış ve dağıtım giderleri %60 oranında azalacaktır. Dışarıdaki
üreticinin vereceği fiyatı karşılaştırmada geçerli olan birim maliyet rakamı ne olmalıdır?
Hesaplayınız (15 puan).
d) Mamul üretiminde kullanılan malzeme yurt dışındaki bir satıcıdan tedarik edilmektedir.
Tedarikçinin ülkesinde yaşanan grevlerden dolayı, malzeme sevkiyatının yaklaşık üç ay
kesintiye uğrayacağı tahmin edilmektedir. İşletmenin elinde, 3 ay süresince üretimini %25
seviyesinde sürdürmesine yetecek malzeme bulunmaktadır. Alternatif olarak, işletme üç ay
fabrikayı kapatabilecektir. Fabrikanın kapanması 3 ay boyunca sabit genel üretim
giderlerinde %40 azalışa neden olacaktır. Sabit pazarlama, satış ve dağıtım giderleri ise 2/3
oranında ortaya çıkmaya devam edecektir. Üç aylık dönemde fabrikayı açık tutma veya
kapatma kararının işletmenin karı üzerindeki etkisini hesaplayınız (20 puan).
Komisyonun resmî cevabını gör
a) TL Birim satış fiyatı Birim değişken maliyet (96) Birim katkı payı (160 – 96) Ek satış miktarı (80.000 x %25) 20.000 Birim katkı payı 64 Ek katkı payı (20.000 x 64) 1.280.000 Ek sabit pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (600.000) Ek Faaliyet karı (1.280.000 – 600.000) 680.000 İşletmenin sabit pazarlama, satış ve dağıtım giderlerinin 600.000 TL artmasına karşılık üretimini 100.000 birime yükseltmesi karında ek 680.000TL artışa neden olmaktadır. b) Birim değişken üretim maliyeti 89,20 TL İhracata ilişkin ek maliyetler (56.000 TL/20.000 birim) 2,80 Birim taşıma maliyetleri 6,00 Birim başabaş noktası satış fiyatı 98,00 TL c) Dışarıdaki üreticinin teklifinin değerlendirilmesinde kaçınılabilir maliyetlerin dikkate alınması gerekir. Kaçınılabilir maliyetler aşağıdaki şekilde hesaplanır: Değişken üretim giderleri 89,20 TL Sabit genel üretim giderleri (1.600.000 TL x %70= 1.120.000 TL/80.000 birim) 14,00 Değişken pazarlama, satış ve dağıtım giderleri (6,80 TL x %60) 4,08 Toplam kaçınılabilir maliyet 07,28 TL Dışarıdaki üreticinin teklifinin kabul edilebilmesi için birim başına verilen fiyatın 107,28 TL’den düşük olması gerekir. d) Eğer işletme fabrikada üretime devam etme kararı verirse, %25 kapasitede çalışacaktır. Bu durumda üç aylık dönemde 5.000 birim mamul üretimi gerçekleştirilir. 80.000 birim/yıl x 3/12 ay= 20.000 birim 20.000 birim x %25 = 5.000 birim Fabrikayı açık tutma Fabrikayı kapatma Satışlar (5.000 birim x 160 TL) 800.000 TL 0 Değişken giderler (5.000 x 96 TL) (480.000) 0 Katkı payı 320.000 0 Sabit giderler Sabit genel üretim giderleri 1.600.000 x3/12 400.000 1.600.000 x 3/12 x %60 240.000 Sabit pazarlama, satış ve dağıtım giderleri: 1.440.000 x 3/12 1.440.000 x 3/12 x 2/3 360.000 240.000 Toplam sabit giderler (760.000) (480.000) Net kar veya zarar (440.000) (480.000) İşletme fabrikayı açık tutmalıdır. Zarar tutarı 40.000 TL daha düşük gerçekleşmektedir.