2023/1 YMM Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler Soruları ve Çözümleri

a) Dijital hizmet vergisinin konusu, 7194 sayılı Kanun’un 1 inci maddesinde açıklanmıştır. Türkiye’de sunulan aşağıdaki hizmetlerden elde edilen hasılat, dijital hizmet vergisine tabidir:

• Dijital ortamda sunulan her türlü reklam hizmetleri.
• Sesli, görsel veya dijital herhangi bir içeriğin dijital ortamda satışı ile bu içeriklerin dijital

ortamda dinlenmesine, izlenmesine, oynanmasına veya elektronik cihazlara kaydedilmesine veya bu cihazlarda kullanılmasına yönelik dijital ortamda sunulan hizmetler.

• Kullanıcıların birbirleriyle etkileşime geçebilecekleri dijital ortamların sağlanması ve

işletilmesi hizmetleri. Bu hizmetlere yönelik olarak dijital ortamda hizmet sağlayıcılar tarafından verilen aracılık hizmetlerinden elde edilen hasılat da dijital hizmet vergisine tabidir. Verginin mükellefi Kanun’un 3 üncü maddesinde açıklanmıştır. Dijital hizmet vergisinin mükellefi, dijital hizmet sağlayıcılarıdır. Bunların, gelir vergisi ve kurumlar vergisi kanunları bakımından tam mükellef olup olmaması, dar mükellefiyette faaliyetlerini Türkiye’deki iş yeri veya daimi temsilciler vasıtasıyla gerçekleştirip gerçekleştirmemesi mükellefiyetlerine etki etmez. Kanun’un 5 inci maddesine göre verginin matrahı, ilgili vergilendirme döneminde verginin konusuna giren hizmetler nedeniyle elde edilen hasılattır. Hasılatın döviz ile hesaplanması halinde döviz, hasılatın elde edildiği tarihte geçerli olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk parasına çevrilir. Verginin matrahından gider, maliyet ve vergi adı altında indirim yapılmaz. Dijital hizmet vergisi, fatura ve fatura yerine geçen belgelerde ayrıca gösterilmez. Dijital hizmet vergisinin oranı % 7,5’tir. b) Katma Değer Vergisi (KDV) Genel Uygulama Tebliği açıklamaları uyarınca, arsa karşılığı inşaat işinde iki ayrı teslim söz konusudur. Bunlardan birincisi, arsa sahibi tarafından konut veya işyerine karşılık müteahhide arsa payı teslimi, ikincisi ise müteahhit tarafından arsa payına karşılık arsa sahibine yapılan konut veya işyeri teslimidir. Karşılıklı olarak gerçekleşen bu teslimlerin her birinin KDV karşısındaki durumu aşağıdaki gibidir.

• Arsa Sahibi Tarafından Müteahhide Arsa Payı Teslimi: Arsanın bir iktisadi işletmeye dahil

olması veya arsa sahibinin arsa alım satımını mutat ve sürekli bir faaliyet olarak sürdürmesi halinde, konut veya işyeri karşılığı müteahhide yapılan bu arsa payı teslimi KDV’ye tabidir. Ancak arsa sahibinin gerçek usulde mükellefiyetini gerektirmeyecek şekilde, arızi bir faaliyet olarak arsa payını konut veya işyeri karşılığında müteahhide tesliminde vergi uygulanmaz.

• Müteahhit Tarafından Arsa Sahibine Konut veya İşyeri Teslimi: KDV Kanunu’nun 27 nci

maddesinin 6 ncı fıkrasında, arsa karşılığı inşaat işlerine ilişkin bedelin tespitinde, müteahhit tarafından arsa sahibine bırakılan konut veya işyerinin, Vergi Usul Kanunu (VUK)’nun 267 nci maddesinde ikinci sırada yer alan maliyet bedeli esasına göre belirlenen tutarının esas alınacağı hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda, maliyet bedeli esasında emsal bedeli belli edilecek malın maliyet bedeli bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, bu maliyet bedeline toptan satışlar için %5, perakende satışlar için ise %10 ilave etmek suretiyle emsal bedeli belirlenir. Buna göre, müteahhit tarafından arsa sahibine arsa payının karşılığı olarak yapılan konut veya işyeri teslimlerinde, konut veya işyerinin VUK’un 267 nci maddesinin ikinci sırasındaki maliyet bedeli esasına göre belirlenen tutarı üzerinden KDV uygulanır. KDV Kanunu’nun 27 nci maddesinin 4 üncü fıkrasına göre, KDV uygulaması bakımından emsal bedelin tayininde genel idare giderleri ve genel giderlerden mamule düşen payın bedele katılması mecburi olduğundan, genel idare giderleri ve genel giderlerden konut veya işyerine düşen payın arsa karşılığı inşaat işlerine ilişkin bedele dahil edilmesi gerekir. Ayrıca, arsa sahibine kalan konut veya işyerlerine ilişkin arsa payının müteahhide devri söz konusu olmadığından, arsa sahibine bırakılan konut veya işyerlerinin maliyet bedelinin tespitinde arsa payı dikkate alınmaz. Soru 2- 3065 sayılı KDV Kanunu ve KDV Genel Uygulama Tebliği düzenlemeleri kapsamında, yukarıdaki tespitlerle sınırlı olarak; a) İhraç kaydıyla teslimlerde tecil-terkin uygulamasını kısaca açıklayarak kapsama giren mallar itibariyle imalatçı (B)’nin işlemlerini değerlendiriniz, “Tecil Edilebilir KDV” tutarını hesaplayınız (KDV oranı % 18), tecil-terkin uygulamasından yararlanma hakkı olup olmadığını belirtiniz (15 puan), b) İmalatçılarca yapılan mal ihracında ihracat bedeline göre iade yönüyle, imalatçı vasfını haiz ihracatçı (A)’nın işlemlerini değerlendiriniz, “İadeye Konu KDV” tutarını hesaplayınız (10 puan).

a) Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’nun 11/1-a maddesinde ihracat teslimleri ile bu teslimlere ilişkin hizmetlerin KDV’den müstesna olduğu, aynı maddenin c bendinde ise ihraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından teslim edilen mallara ait KDV’nin ihracatçılar tarafından ödenmeyeceği hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda yapılan teslimlerle ilgili faturaya “3065 sayılı KDV Kanunu’nun (11/1-c) maddesi hükümlerine göre ihraç edilmek şartıyla teslim edildiğinden KDV tahsil edilmemiştir” ifadesi yazılır. Ödenmeyen KDV ilgili dönemde beyan edilir ve vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunur, ihracatın 3 ay içinde gerçekleşmesi halinde de tecil edilen vergi terkin edilir. Bu şartlara uyulmaması halinde, tecil edilen vergi tahakkuk tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun uyarınca gecikme faizi (mücbir sebep halinde tecil faizi) uygulanarak tahsil edilir. İhracatçılara mal teslim eden imalatçılara iade edilecek KDV, imalatçı satış bedeline göre hesaplanan vergiden imalatçı aleyhine matrahta meydana gelen değişikliğe ilişkin verginin düşülmesinden sonra kalan tutardan fazla olamaz. İade işlemi ihracatın tamamlanmasından sonra yapılır. İade veya tecil olunacak vergi miktarı, ilgili dönem beyannamesindeki bilgiler kıyaslanarak hesaplanır. İhraç kaydıyla teslimlerde tecil-terkin uygulaması ihtiyari bir uygulama olup, bu kapsamdaki malların imalatçıları tarafından ihracatçılara KDV tahsil edilerek teslimi de mümkündür. Tecil-terkin işlemleri imalatçıların ihraç kaydıyla satışlarına uygulanır. Satılan malın ihraç edilen nihai mamul olması gerekir, aksi halde tecil-terkin işlemi uygulanmaz. Daha açık ifadeyle, ihraç kaydıyla teslimi yapılan mal, ihracat faturası ve gümrük beyannamesinde yer alan malla aynı olmalıdır. İhracatçı, ihraç kaydıyla aldığı malı imalatçının teslim ettiği şekilde ihraç etmelidir. Mal aynı olmasına rağmen fatura veya gümrük beyannamesinde farklı belirtilmişse, konunun vergi inceleme raporu veya Yeminli Mali Müşavir (YMM) raporu ile tespiti istenir. İmalatçı (B)’nin satış bedeline göre hesaplanması gereken Tecil Edilebilir KDV (800 x 100 x % 18 =) 14.400 TL’dir. Ancak, (B)’nin faturasında teslim edilen mal “oto yedek parçası rot kolu” , ihracatçının satış faturasında ise “yarış otoları rot kolu” olarak belirtilmiştir. Vergi incelemesinde malın “rot kolu” olduğu, ancak ihraç kaydıyla teslim edilen oto yedek parçası rot kolu ile ihracatı yapılan yarış otoları rot kolunun farklı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, mal alındığı gibi değil işleme tabi tutulup farklı bir mal haline getirildikten sonra ihraç edilmiştir. İhracat 3 aylık sürede yapılmış olsa da, imalatçı (B) tecil-terkin uygulamasından yararlanamaz, tecil edilen verginin tahakkuk tarihinden itibaren gecikme faizi ile birlikte tahsili gerekir. b) İmalatçı vasfını haiz (A) “rot kolu” parçasının ilk halini imalatçı (B)’ye fason olarak ürettirmiş, daha sonra yarış otoları için özel nitelik kazandırıcı işlemlere tabi tutmuştur. Dolayısıyla, kendi bünyesindeki ilave imalat süreci ile farklı hale getirdiği ürünü ihraç etmiştir. Bu durumda, fason imalatçı (B)’ye KDV ödenerek ilk madde alımı yapılması, imalatçı vasfını haiz ihracatçı olarak da bizzat iade talebinde bulunulması gerekir. KDV Kanunu’nun 32 nci maddesinde tanınan yetki kapsamında yapılan düzenlemeye göre, imalatçılar tarafından yapılan ihracat işlemlerinden kaynaklı iadelerde, imal edilen malları doğrudan ihraç eden imalatçılar, ihracat teslimlerine ilişkin olarak yüklendikleri KDV tutarına bakılmaksızın ihracat bedelinin %10’una kadar, devreden KDV tutarı ile sınırlı olarak iade talep edebilirler. Bu uygulama da ihtiyari olup, uygulamadan gerekli nitelikleri taşıyan imalatçılar faydalanabilir. İmalatçılar bu uygulama kapsamındaki işlemlerini, ilgili dönem KDV beyannamesinin ilgili satırlarını kullanmak suretiyle beyan ederler. İadeye konu olan KDV tutarı, ihraç edilen mallara ilişkin yüklenilen KDV hesabı yapılmaksızın, ihracat bedelinin % 10’u aşılmamak kaydıyla hesaplanır. İmalatçılar üretim kapasitesinde öngörülen ve imal edilip ihraç edilen mallara ilişkin olarak iade talep edebilirler. İmalatçı belgesinde yer alan üretim kapasitesine göre imal edilebilecek mallar ile bu kapsamda fason olarak imal ettirilen mallar için bu uygulamadan yararlanılabilir. Dolayısıyla, imalatçı belgesindeki üretim konusu malların tamamının fason olarak imal ettirilmesi, bu kapsamda iade uygulanmasına engel değildir. Bu kapsamda, iadeye konu KDV tutarı (500 x 8 x 100 x %10 =) 40.000 TL olmaktadır. Fiyatın yüksekliği konusunda herhangi bir olumsuz tespit söz konusu değildir. Soru 3- ÖTV 1 Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği kapsamında; a) B cetveline dahil ürünlerin bu listeye dahil olmayan ürünlerin imalatında kullanılması halinde ÖTV iadesi konusunu açıklayınız (10 puan), b) Vergi dairesince Şubat 2019 döneminde yapılacak işlemleri ve varsa iade ve/veya mahsuba konu ÖTV tutarını hesaplayınız (10 puan), c) Vergi dairesince Mart 2020 döneminde yapılacak işlemleri ve varsa iade ve/veya mahsuba konu ÖTV tutarını hesaplayınız (5 puan).

a) Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu’nun 12 nci maddesinde tanınan yetkiye istinaden 2012/3792 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) ile yapılan düzenleme uyarınca, ÖTV 1 sayılı listenin B cetvelindeki malların imalatta kullanılmaları halinde vergi tutarlarının indirimli uygulanması öngörülmüştür. Bu kapsamda, indirimli vergi uygulamalarından kaynaklanan vergi farklılaştırmalarının alıcılara iade yöntemi ile uygulanması, ÖTV Kanunu’nun 12 nci maddesinin 4 üncü fıkrasında verilen yetkiye istinaden uygun görülmüş ve gerekli açıklamalar ÖTV 1 Sayılı Uygulama Genel Tebliği’nde yapılmıştır. Buna göre, ÖTV uygulanarak teslim edilen B listesindeki malların 1 sayılı listeye dahil olmayan malların imalinde kullanılması halinde, imalatta kullanılan mallar için ilgili BKK’nda gösterilen oran ile daha önce uygulanan vergi tutarının çarpılması suretiyle hesaplanan vergi tutarları uygulanacaktır. Daha önce uygulanan vergi tutarları ile bu mallar için BKK’nda belirlenen oranlara göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki fark iade edilebilir. Bu uygulama kapsamında, ÖTV mükelleflerinden satın alınan malların satın alma tarihini, ithal edilen malların ise ithal tarihini takip eden ay başından itibaren 12 ay içinde imalatta kullanılması gerekir. İade talebi, Sanayi Sicil Belgesi sahibi alıcı imalatçılarca imal edilen malların bünyelerine giren mallara ilişkin olarak yapılabilir. İadesi talep edilebilecek vergi tutarı, bu mallar için daha önce ödenen vergi tutarları ile söz konusu BKK’nda belirlenen oranlara göre hesaplanan vergi tutarları arasındaki fark tutardır. İade talebi, satın alma tarihini veya ithal tarihini takip eden ay başından itibaren 12 ay içinde KDV (yoksa Gelir veya Kurumlar Vergisi) yönünden bağlı bulunulan vergi dairesine yapılır. Ancak 12 nci ay içerisindeki kullanımlara ilişkin iade talepleri, bu ayı takip eden ay sonuna kadar yapılabilir. Bu süreler geçtikten sonra iade talep edilemez. b) Şubat 2019 döneminde iade talebi, internet vergi dairesi üzerinden standart iade talep dilekçesi ile elektronik ortamda yapılır. Dilekçe eki belgeler tamamlanmadıkça iade talebi hüküm ifade etmez. Mahsuben iade talebini alan vergi dairesi, gerekli belgelerin tam olduğu ve mahsuba konu ÖTV’nin ödendiği tespiti üzerine talebi yerine getirir ve vergi incelemesine sevk eder. Nihai işlem vergi inceleme raporuna göre tesis edilir. Nakden iade taleplerinin tamamı vergi inceleme raporuna göre sonuçlandırılır. Ancak iade talep tutarı kadar teminat verilmesi halinde, gerekli belgelerin tam olduğu ve iadeye konu ÖTV’nin ödendiği tespiti üzerine vergi inceleme raporu sonucu beklenmeksizin 5 iş günü içinde iade gerçekleştirilir. Diğer taraftan, Özel Teminat Sertifikası (ÖTS) sahibi olanların olumsuzluk içermeyen iade talepleri, sertifika türüne göre daha düşük oranlı teminatlar karşılığında 10 iş günü içinde sonuçlandırılır. İade ve/veya mahsuba konu ÖTV Tutarı: Aralık 2018 döneminde alınan 15.000 Kg. Toluen maddesinin 10.000 Kg’ı, 12 aylık süre dahilinde olan Ocak 2019 döneminde kullanıldığından ve yine aynı süre dahilinde talep yapıldığından, imalatta kullanılan kısma ilişkin tutarın iade ve/veya mahsubu yapılır. İade tutarı, daha önce ödenen ÖTV ile BKK’nda belirlenen orana göre hesaplanan tutar arasındaki farka göre belirlenir. Buna göre, (2.4985 x % 0,75 =) 0,0187 tutarın düşülmesi ile (2,4985 – 0,0187 =) 2,4798 TL/Kg. ÖTV tutarı uygulanarak, (10.000 x 2.4798 =) 24.798 TL tutarında ÖTV iade ve/veya mahsup konusu yapılır. c) Mart 2020 döneminde iade talebi, hem imalatta kullanım süresi olan 12 aylık süre, hem de son ayı izleyen ayın sonu olan nihai iade talep süresi aşıldığından dikkate alınmaz. Soru 4- Aşağıdaki kavramları, ilgili oldukları yasal düzenlemeler kapsamında açıklayınız.

a) Bir Kağıtta Birden Fazla Akit ve İşlem Bulunması (488 sayılı Damga V. Kanunu) (10 Puan). a) 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (DVK)’nun 6 ncı maddesine göre, bir kağıtta birbirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem bulunduğu takdirde, bunların her birinden ayrı ayrı vergi alınır. Bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğmuş oldukları takdirde, damga vergisi en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır. Bu akit ve işlemlere, asıl işlemin tarafları dışında eklenen başka bir şahsın akit ve işlemi de ayrıca vergiye tabidir. Ancak, bir kâğıt üzerinde birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdü bulunması halinde, ayrı ayrı olmak üzere bunlardan yalnızca birinden damga vergisi alınır. Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi, cezai şart gibi bir sözleşmenin müeyyidesi mahiyetinde olan taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisi alınmaz. b) İhtilaflı borçlar (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu) (10 Puan). b) 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 13 üncü maddesine göre, vefat edenin sağlığında icra dairesine veya mahkemeye intikal etmiş ve takip edilmekte olan alacak ve borçlarının beyannamede açıkça gösterilmesi şarttır. Bu alacak ve borçların vergileri tahakkuk ettirilerek, tahsilleri icra dairesi veya mahkemenin vereceği kesin karar veya hükme göre tecil edilir. Ancak, bu tecil her ne suretle olursa olsun, hiçbir zaman 10 seneden fazla devam edemez. Mükellefler her 6 ayda bir icra ve dava durumunu bir dilekçe ile vergi dairesine bildirmek zorundadırlar. Bu bildirim yapılmadığı takdirde tecil olunan vergiler derhal tahsil edilir. Tecil edilen vergilerin ilgili olduğu davalar tecil süresinden sonra sonuçlanırsa, mükelleflerin müracaatı üzerine ve ortaya çıkan duruma göre gerekli düzeltmeler yapılır, varsa fazla alınan vergiler terkin ve sahiplerine geri verilir. Murisin ölüm tarihinden önce, yasal mevzuata göre kısmen ya da tamamen ilgili kuruluşlara bedelsiz devri konusunda işleme başlanılmış olan gayrimenkullere ait vergiler de bu esaslar çerçevesinde tecil olunur. Verginin tahsilinde gecikme zammı % 50 eksik uygulanır. c) Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Matrahı (6802 sayılı Gider V. Kanunu) (5 Puan) c) 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun 28, 30 ve 31 inci maddelerinde yer alan hükümler uyarınca, BSMV’nin matrahı, banka ve bankerlerle sigorta şirketlerinin kendi lehlerine aldıkları paralardır. Kambiyo alım ve satım muamelelerinde kambiyo satışlarının tutarı vergiye matrah olur. Sigorta işlemlerinde verginin matrahı, bu işlem dolayısıyla poliçede yer alan prim tutarıdır. Vergi matrahından gider ve vergi adı altında indirim yapılamaz, BSMV tutarı matraha dahil edilmez. 5