2022/11 KGK Bağımsız Denetçilik Denetim Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap D şıkkıdır (%20).

Neden Doğru? Denetim riski modeli gereği, tespit edememe riski (DR), denetim riskinin (AR) yapısal riskin (SR) ve kontrol riskinin (KR) çarpımına bölünmesiyle bulunur. Formül şöyledir: DR = AR / (SR × KR). Verilen değerleri yerine koyarsak: DR = 0,05 / (0,50 × 0,50) = 0,05 / 0,25 = 0,20 yani %20 olur. Bu hesaplama, denetim standartlarının temel matematiksel mantığına dayanır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? A) %5, tespit edememe riskinin doğrudan denetim riskine eşit olduğu yanılgısını yansıtır. B) %10, risklerin toplamı veya basit oranlama hatalarından kaynaklanır. C) %15, hesaplamada kullanılan oranların yanlış toplanmasıyla elde edilen hatalı bir sonuçtur. E) %25, kontrol riski ile yapısal riskin toplamına dayalı yanlış bir çıkarımı temsil eder.

Bilinmesi gereken kural Tespit edememe riski, denetim riskinin yapısal ve kontrol risklerinin çarpımına bölünmesiyle hesaplanır.

Doğru cevap A şıkkıdır. BDS 200’e göre mesleki muhakeme, denetçinin kararlarını gerekçelendirmede sadece kişisel görüşlere dayanamaz; bu kararlar mutlaka "yeterli ve uygun denetim kanıtları" ile desteklenmelidir. Görüşler, kanıtlarla desteklendiğinde mesleki muhakemenin bir parçası olur ancak tek başına gerekçe oluşturmaz.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu şöyledir: B) Mesleki muhakeme sadece bilgi değil, bu bilgilerin değerlendirilmesini ve yargıyı içeren bir süreçtir. C) Bu tanım, BDS 200’de "Sorgulayıcı Yaklaşım" olarak ayrı bir temel ilke olarak tanımlanmıştır, mesleki muhakemenin kendisi değildir. D) Mesleki muhakemenin önemli yönleri denetim dosyasında belgelendirilmelidir. E) Önemlilik ve risk değerlendirmesi, denetçinin yargı ve kanaatine dayandığı için mesleki muhakemenin temel konusudur.

Bilinmesi gereken kural: Mesleki muhakeme, denetim kanıtlarıyla desteklenmeyen kişisel görüşlerden ibaret değildir; kanıtlara dayalı profesyonel bir yargı sürecidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. ISQC 1 (Kalite Kontrol Standardı 1), bağımsız denetçi ve denetim firmalarının kalite kontrol sistemini oluştururken uyması gereken temel unsurları belirler. Bu standarta göre kalite kontrol sisteminin yedi temel unsuru şunlardır: Müşteri kabulü ve devamı, etik ilkeler, liderlik sorumluluğu, insan kaynakları, görev yerine atama ve denetim ekiplerinin oluşturulması, icra (yürütme), izleme ve belgelendirme. Dolayısıyla "İzleme", standartta açıkça belirtilen ve sistemin etkinliğinin sürekli olarak değerlendirilmesini sağlayan zorunlu bir unsurdur.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Görüş oluşturma, denetim sürecinin bir aşamasıdır ancak kalite kontrol sisteminin bağımsız bir unsuru olarak listelenmez. B) Sürdürülebilirlik, genel bir işletme kavramıdır ve ISQC 1’in tanımladığı spesifik kalite kontrol unsuru değildir. D) Yönlendirme, denetim çalışmasının planlanmasıyla ilgilidir; standartta "İcra" başlığı altında ele alınır, ayrı bir unsur olarak geçmez. E) Çevresel faktörler, dış etkenlerdir; kalite kontrol sisteminin içsel yapısını oluşturan bir unsur değildir.

Bilinmesi gereken kural: ISQC 1’e göre kalite kontrol sisteminin yedi unsuru vardır; bunlardan biri kesinlikle "İzleme"dir.

Doğru cevap D şıkkıdır. BDS 240 standardına göre, varlıkların kötüye kullanılmasından kaynaklanan risk faktörleri genellikle fiziksel kontrol eksiklikleri, görev ayrılığı yetersizliği ve küçük hırsızlıklara karşı müsamaha gibi operasyonel zafiyetleri kapsar. D şıkkında belirtilen "işletmede önemli finansal menfaatlerin bulunması", hileli finansal raporlamadan kaynaklanan yanlışlıklar için geçerli bir risk faktörüdür; varlık hırsızlığı ile doğrudan ilişkili değildir. Bu nedenle D şıkkı sorunun istediği "değil" durumunu karşılar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı, küçük hırsızlıklara gösterilen müsamaha, varlık kötüye kullanımının yaygınlaşmasına neden olan klasik bir risk faktörüdür. B şıkkı, görevlerin ayrılığı ilkesinin yetersiz uygulanması, hileli işlemlerin engellenememesini sağlayan temel bir kontrol zafiyetidir. C şıkkı, fiziki koruma tedbirlerinin yetersizliği, varlıkların çalınmasını kolaylaştıran doğrudan bir risk unsurudur. E şıkkı, yönetici harcamalarının yetersiz gözetimi, varlıkların kişisel amaçlarla kötüye kullanılmasına yol açan bir risk faktörüdür.

Bilinmesi gereken kural: Finansal menfaatler hileli finansal raporlama riski iken, fiziki kontrol eksiklikleri ve müsamaha varlık kötüye kullanım riski oluşturur.

Doğru cevap B şıkkıdır. BDS 240 standardına göre bağımsız denetçi, yönetimin dürüstlüğüne ilişkin olumlu geçmiş tecrübeler nedeniyle denetim sürecini yönetimin yardımıyla yürütmeyi veya işbirliği içinde hareket etmeyi hile riskine karşı alınabilecek bir denetim prosedürü olarak göremez. Aksine, hile riski söz konusu olduğunda denetçinin mesleki şüpheyle hareket etmesi ve yönetimin beyanlarına körü körüne güvenmemesi esastır. Yönetimla birlikte hareket etmek, bağımsızlığı zedeleyebilir ve hilenin gizlenmesine olanak tanıyabilir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A şıkkı, stokların varlığı ve değerlemesi açısından hile riskine karşı etkili bir denetim prosedürüdür. C şıkkı, olağan dışı kayıtların incelenmesi hile tespitinde temel bir analiz yöntemidir. D şıkkı, sahte personel kayıtları yoluyla hile yapılma riskine karşı alınan önleyici bir kontroldür. E şıkkı, hile riski taşıyan alanlarda çalışanlarla yapılan görüşmeler, önemli denetim kanıtlarını elde etme amacıyla standartlara uygundur.

Bilinmesi gereken kural: Bağımsız denetçi, hile riski durumunda yönetimin dürüstlüğüne dayalı güven duymamalı ve mesleki şüpheyle hareket ederek bağımsızlığını korumalıdır.

BDS 250, denetçinin mevzuata aykırılıkları tespit etmesinde kritik bir rehberdir. Soruda listelenen tüm durumlar, mevzuata aykırılık göstergesi (red flag) olarak kabul edilir.

I. Şık: Resmi incelemeler veya cezalar, doğrudan yasal uyumsuzluğun kanıtıdır. II. Şık: Olağandışı nakit akışları ve hamiline çekler, genellikle yasa dışı faaliyetlerin (örneğin yolsuzluk veya vergi kaçakçılığı) işareti olarak değerlendirilir. III. Şık: Piyasa fiyatının çok altında/üstünde işlemler, menfaat çatışması veya haksız transfer fiyatlandırması gibi yasal sorunlara işaret edebilir. IV. Şık: Uygun kambiyo belgesi olmadan ödeme, döviz mevzuatına aykırılık oluşturur. V. Şık: Denetim izi sağlamayan bilgi sistemleri, denetçinin yasal uyumluluğu test etmesini engeller ve dolaylı olarak risk göstergesidir.

BDS 250 uyarınca, denetçi bu tür belirtilerin her birini dikkate almakla yükümlüdür. Dolayısıyla I, II, III, IV ve V numaralı tüm maddeler mevzuata aykırılık ihtimalini doğurur. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Diğer şıkların yanlış olmasının nedeni, eksik veya hatalı kombinasyon içermesidir; örneğin A şıkkı IV ve V'yi, B şıkkı III ve V'yi, C şıkkı I ve IV'yi, D şıkkı I'yi dışarıda bırakarak tam kapsamı vermemektedir.

Bilinmesi gereken kural: BDS 250 kapsamında, finansal tabloları etkileyebilecek tüm olası mevzuata aykırılık belirtileri (resmi yaptırımlar, şüpheli nakit akışları, anomali yaratan fiyatlar, eksik belgeler ve zayıf denetim izleri) denetçinin dikkatine sunulmalıdır.

BDS 700 standardına göre, denetçinin görüşü; finansal tabloların, ilgili finansal raporlama çerçevesine uygun olarak tüm önemli yönleriyle adil bir şekilde sunulup sunulmadığına dair bir kanaattir. Bu görüş, finansal tabloların tamamına veya belirli unsurlarına, hesaplarına veya kalemlerine ilişkindir.

Doğru cevap B'dir. BDS 700'e göre, "Denetimin bağımsız denetim standartlarına uygun olarak yürütüldüğü" ifadesi, raporun "Bağımsız Denetçinin Sorumlulukları" bölümünde yer alır. Görüş bölümü ise sadece tablolara ilişkin kanaati içerir. Dolayısıyla B şıkkı görüş bölümünde yer almaz.

Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Görüş ifadesi, dipnotlara yapılan atıfla birlikte sunulur; bu beklentidir. C) Görüş, hangi işletmenin tablolarına ilişkin olduğunu açıkça belirtir; bu beklentidir. D) Görüş, hangi tablolara (bilanço, gelir tablosu vb.) ilişkin olduğunu listeler; bu beklentidir. E) Görüş bölümünün temel amacı, tabloların denetlendiğine dair net ifadeyi vermektir; bu beklentidir.

Bilinmesi gereken kural: BDS 700'e göre, denetim standartlarına uyum ifadesi raporun "Bağımsız Denetçinin Sorumlulukları" bölümünde yer alırken, görüş bölümü yalnızca finansal tabloların adil sunumuna ilişkin kanaati içerir.

Doğru cevap C şıkkıdır. BDS 265 standardına göre, denetçi daha önce bildirilen önemli iç kontrol eksikliklerinin henüz giderilmediğini tespit ettiğinde, bu durumu yeniden yönetime ve üst yönetimden sorumlu olanlara bildirmekle yükümlüdür. Dolayısıyla, "tekrar etme zorunluluğu kalmaz" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Doğrudur; iç kontrol eksikliği tanımı bu şekildedir. B) Doğrudur; önemli eksiklikler yazılı ve zamanında bildirilmelidir. D) Doğrudur; risk değerlendirme sürecinin olmaması önemli eksiklik göstergesidir. E) Doğrudur; eksiklikleri giderme sorumluluğu yönetime aittir.

Bilinmesi gereken kural: Daha önce bildirilen ve halen giderilmemiş önemli iç kontrol eksiklikleri, her yeni denetim döneminde denetçi tarafından yeniden ve açıkça yönetime bildirilmelidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. Kalite Kontrol Standardı 1 (KK 1), tamamlanan denetimlerin uygunluğunu değerlendirmek üzere bağımsız bir üçüncü şahıs veya ekip tarafından yapılan inceleme işlemlerine "Teftiş" (Inspection) adını vermektedir. Bu süreç, denetim şirketinin kalite kontrol politikalarına uyumunu kanıtlamak ve hata tespit etmek amacıyla tasarlanmıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: B) Denetimin kalitesini gözden geçirme, genellikle proje lideri veya kalite kontrol sorumlusu tarafından denetim süresince veya bitiminde yapılan içsel bir süreçtir, teftiş gibi bağımsız bir inceleme değildir. C) İç kontrol, şirketin genel operasyonel ve finansal bütünlüğünü sağlamak için kurulan geniş bir sistemdir, spesifik olarak tamamlanan denetimlerin incelemesini ifade etmez. D) Yönlendirme, denetim ekibine rehberlik etmek için yapılan çalışmalar olup, tamamlanmış işlerin kontrolünü kapsamaz. E) Kalite kontrol, tüm bu prosedürleri içeren genel bir yönetim sistemidir, spesifik inceleme tekniğinin adı değildir.

Bilinmesi gereken kural: KK 1’e göre, tamamlanan denetimlerin bağımsız olarak incelenmesine "Teftiş" denir.

Doğru cevap A’dır. BDS 450’ye göre, bir yanlışlığın bariz biçimde önemsiz olup olmadığı konusunda belirsizlik varsa, bu durum önemsiz olarak değerlendirilmez. Aksine, denetçi bu belirsizliği gidermek için ek denetim prosedürleri uygulayarak yanlışlığın niteliğini ve miktarını daha dikkatli incelemek zorundadır. Dolayısıyla A şıkkındaki "önemsiz sayılır" ifadesi standartlara aykırıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) Yanlışlıklar, kasıtlı olmayan hatalar veya kasıtlı hileler nedeniyle ortaya çıkabilir; bu ifade doğrudur. C) Denetçi, mevzuatın izin verdiği ölçüde tüm tespit edilen yanlışlıkları yönetime zamanında iletir; bu ifade doğrudur. D) Denetçi, bariz biçimde önemsiz olanlar hariç tüm yanlışlıkları biriktirir; bu ifade doğrudur. E) Yönetimin muhakemesindeki farklılıklar "muhakeme yanlışlıkları" olarak adlandırılır; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Belirsizlik durumunda yanlışlık önemsiz sayılmaz, aksine ek inceleme gerektirir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 6102 sayılı TTK ve ISAs 720 (Revize) standardına göre, denetçi finansal tablolarda olumlu görüş vermiş olsa bile, "diğer bilgilere" (yönetim rapor vb.) ilişkin farklı görüşler verebilir. Bu görüşler; olumlu, sınırlı olumlu, olumsuz veya görüş vermekten kaçınmadır. Diğer şıklar eksiktir. A şıkkı sadece olumlu görüşü kapsar, diğerlerini dışlar. B şıkkı olumsuz görüş ve görüşten kaçınmayı içermez. C şıkkı görüş vermekten kaçınma seçeneğini eksik bırakır. E şıkkı ise sınırlı olumlu görüşü atlar.

Bilinmesi gereken kural: Finansal tablolarda olumlu görüş verilse dahi, diğer bilgilere ilişkin rapor; olumlu, sınırlı olumlu, olumsuz veya görüşten kaçınma şeklinde dört farklı görüş türünden biriyle sonuçlanabilir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Soru, yanlış ifadeyi bulmayı istemektedir.

Neden Doğru? Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 406/1’e göre, özel denetçi atanabilmesi için denetçinin olumlu görüş yazması gerekir. Şık B’de "olumsuz görüş" ifadesi yer aldığı için hukuka aykındır. Olumsuz görüş, denetçinin işini düzgün yaptığını ve tabloların gerçeği yansıttığını göstermez; bu nedenle TTK’nın öngördüğü özel denetçi atanma şartı oluşmaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış Değil (Doğru İfadeler)?

• A: TTK m. 402 uyarınca, konsolidasyona dahil ana şirket denetçisi, başka atama yoksa topluluk denetçisi sayılır.
• C: ISA 600 uyarınca, denetim kısıtlaması görüş türünü etkileyecek düzeydeyse ve mevzuat izin veriyorsa denetçi çekilebilir.
• D: ISA 600’e göre, genel denetim stratejisi ve topluluk önemliliği topluluk denetim ekibi tarafından belirlenir.
• E: ISA 600’e göre, birim denetçisine çalışma yaptırılacaksa onun mesleki yetkinliği değerlendirilir.

Bilinmesi gereken kural Özel denetçi atanması için denetçinin finansal tablolara olumlu görüş vermiş olması zorunludur; olumsuz görüşte bu hak doğmaz.

BDS 315 standardına göre, finansal raporlama çerçevesinin zorunlu kıldığı bilgilerdeki nitel yapısal risk faktörleri; belirsizlik, subjektiflik, değişiklik ve karmaşıklıktır. Bu dört unsur, muhasebe tahminlerinin veya değerlemelerinin yüksek hata riski taşıdığı durumları ifade eder. Örneğin, belirsizlik geleceğe yönelik tahminlerdeki zorluğu, subjektiflik yönetici yargısına dayalı kararları, değişiklik ise muhasebe politikalarındaki değişimleri, karmaşıklık ise işlem yapısının zorluğunu temsil eder.

Ancak "ihtiyaca uygunluk" (A şıkkı), bir risk faktörü değil, finansal tabloların genel niteliği veya kalite kriteri olarak değerlendirilir. Standart, bu ifadeyi yapısal risk faktörleri arasında listelemez. Bu nedenle A şıkkı sorunun istediği "yer almaz" durumunu karşılar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B) Belirsizlik, standartta açıkça listelenen bir yapısal risk faktörüdür. C) Subjektiflik, muhasebe yargısına dayalı yüksek riskli alanları işaret ettiği için geçerli bir faktördür. D) Değişiklik, muhasebe politikalarındaki değişimlerin yarattığı riski kapsar ve listededir. E) Karmaşıklık, işlem yapısının zorluğu nedeniyle risk oluşturur ve geçerli bir faktördür.

Bilinmesi gereken kural: BDS 315’e göre nitel yapısal risk faktörleri sadece belirsizlik, subjektiflik, değişiklik ve karmaşıklıktır; "ihtiyaca uygunluk" bir risk faktörü değildir.

BDS 300 standardına göre, denetim planlaması sürecinde denetçi, önemli yanlışlık risklerini belirlemeden ve değerlendirmeden önce belirli hazırlık adımlarını tamamlamalıdır. Bu adımlar arasında; önemlilik seviyesinin belirlenmesi (B şıkkı), işletmenin yasal ve düzenleyici çerçeveye hakimiyeti (E şıkkı) ve gerekli durumlarda uzmanların katılımının planlanması (A şıkkı) yer alır. Ayrıca, risk değerlendirme prosedürleri kapsamında analitik prosedürlerin nasıl uygulanacağına karar verilmesi (D şıkkı) de planlama aşamasında ele alınır.

Ancak, finansal tablolara ilişkin yazılı beyanların (temsil ve taahhütler) alınması, risk değerlendirme prosedürlerinin sonucunda ve denetim raporlamasına yakın bir aşamada gerçekleştirilen bir işlemdir. BDS 580'e göre bu beyanlar, denetçinin kanaatini desteklemek için risk değerlendirmesinden sonra alınır. Dolayısıyla, riskleri belirlemeden önce dikkate alınması gereken bir planlama unsuru değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B) Önemlilik, risk analizi için temel referans noktasıdır ve önceden belirlenmelidir. C) Yazılı beyan alma işlemi, risk değerlendirmesinden sonraki aşamada yapılır. D) Analitik prosedürlerin kapsamı, riskleri anlamak için planlama sırasında kararlaştırılır. E) Yasal çerçeve bilgisi, riskleri tespit etmek için temel girdidir.

Bilinmesi gereken kural: Yazılı temsil ve taahhütler, risk değerlendirmesi tamamlanıp denetim kanıtları elde edildikten sonra, raporlama öncesi alınır; planlamanın ilk aşamasında dikkate alınmaz.

Doğru cevap B şıkkıdır.

Neden Doğru? BDS 701’e göre, Kilit Denetim Konularının (KDK) bildirilmesinin temel amacı, denetçi raporunun iletişim değerini artırmak ve şeffaflık sağlamaktır (I. ifade doğru). Denetçi, azami düzeyde dikkat etmesine rağmen kilit bir konu tespit etmediyse, raporda KDK bölümü bulunmayabilir (II. ifade doğru). Ayrıca, BDS 705’e uygun olarak olumlu görüş dışı bir görüş verilmesi durumunda, bu görüşe neden olan konu KDK olarak bildirilmez; çünkü görüş değişikliği zaten raporda açıkça belirtilmiştir (III. ifade doğru).

Diğer Şıklar Neden Yanlış? IV. ifade yanlıştır çünkü BDS 701’e göre, BDS 570 uyarınca süreklilikle ilgili önemli belirsizlikler otomatik olarak KDK sayılmaz; sadece denetim sırasında en önemli ve karmaşık alanlardan biri olarak değerlendirildiklerinde KDK olarak bildirilebilir.

Bilinmesi Gereken Kural KDK bildirimi zorunlu değildir; denetçinin mesleki yargısına bağlı olarak, raporun iletişim değerini artıracak özel durumlar için seçici olarak uygulanır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Uluslararası Bağımsız Denetim Standartları (ISQC 1) ve Türkiye’deki ilgili mevzuat uyarınca, bir denetçinin bir KAYİK müşterisi için kilit denetçi olarak hizmet süresi genel olarak 7 yıldır. Ancak, bu süre 5 yılı aştığında, istisnai durumlar dışında rotasyon zorunludur.

Soruda belirtilen istisna, müşterinin KAYİK statüsüne geçmesi durumudur. Bu geçişte, eğer denetçi daha önce 6 yıl veya daha fazla hizmet verdiyse, rotasyon uygulaması yapılır. Ancak, üst yönetimden sorumlu olanlar (örn. Denetim Komitesi) ile mutabakat sağlanarak, bu rotasyon sürecinde denetçinin görevden ayrılmasını geciktirmek için ek süre tanınabilir. İlgili etik kurallar ve uygulamalı rehberler, bu özel istisnai durumda, rotasyonun hemen uygulanmaması veya ertelenmesi durumunda, üst yönetimle mutabakatla en fazla iki yıl daha hizmete devam edilebileceğini öngörür. Bu süre, denetçinin bağımsızlığını korumak ve piyasa güvenini sağlamak amacıyla sınırlı tutulmuştur.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A) Bir yıl, mevzuatta öngörülen maksimum istisnai süre sınırının altındadır. C) Üç yıl, etik kuralların izin verdiği azami süreyi aşar. D) Dört yıl, bağımsızlığa zarar verebilecek aşırı uzun bir süredir. E) Beş yıl, genel kilit denetçi rotasyon sınırına yakındır ve istisnai durum için çok uzundur.

Bilinmesi gereken kural: KAYİK statüsüne geçişte, 6+ yıl hizmet eden kilit denetçiler için üst yönetim mutabakatıyla azami 2 yıl ek süre tanınır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 6102 sayılı TTK’ya göre, denetçinin önemli kısıtlamalarla karşılaşması halinde görüş vermekten kaçınma hakkı vardır (Madde 409/1). Bu durum, olumsuz görüş gibi ciddi sonuçlar doğurur (Madde 409/2). Yönetim kurulu, bu raporu aldığı tarihten itibaren 4 iş günü içinde genel kurulu toplantıya çağırarak yeni bir yönetim kurulu seçmekle yükümlüdür (Madde 409/3). Seçilen yeni yönetim kurulu ise 6 ay içinde uygun finansal tabloları hazırlayıp genel kurula sunar (Madde 409/4). Dolayısıyla I, II, III ve IV. maddeler TTK’nın açık hükümlerine tam uyumludur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, TTK’nın tüm bu maddeleri doğru saydığını göz ardı ederek eksik veya hatalı kombinasyonlar sunduğu için elenir.

Bilinmesi gereken kural: Denetçinin görüşten kaçınması, TTK 409’a göre yönetim kurulunu acilen genel kurul çağırma ve yeni kurul seçme yükümlülüğü doğuran, olumsuz görüşle eşdeğer hukuki sonuçlar doğuran bir durumdur.

Doğru cevap E şıkkıdır. Kısım 4B’nin başlığı açıkça “Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetim Dışında Kalan Güvence Denetimlerinde Bağımsızlık” şeklindedir. Bu hüküm, standart bağımsız denetim (II) ve sınırlı denetim kapsamına girmeyen ancak yine de bir “güvence” hizmeti sunan diğer tüm denetim türlerini kapsar. I. şıktaki mevzuata uygunluk denetimleri ve III. şıktaki iç kontrol etkinliği denetimleri, finansal tablo denetimi olmadığı için bu özel kısıma tabidir. Dolayısıyla etik kuralların bağımsızlık bölümü, güvence sunan tüm bu üç faaliyet türünde geçerlidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) II ve III de bu kapsamda olduğu için eksiktir. B) I ve III de bu kapsamda olduğu için eksiktir. C) II (standart bağımsız denetim) de bağımsızlık kurallarına tabi olduğundan, bu şık eksik kalır. D) I (mevzuata uygunluk) da bu kapsamda olduğu için eksiktir.

Bilinmesi gereken kural: Etik Kurallar’ın Kısım 4B’si, standart ve sınırlı denetim dışındaki tüm güvence denetimlerinde (mevzuat, iç kontrol vb.) bağımsızlık kurallarının uygulanacağını belirtir.

Doğru cevap C şıkkıdır. BDS 315 standardına göre, denetçinin önemli yanlışlık risklerini belirlemesi ve değerlendirmesi için temel birim "kritik önem taşıyan işlem sınıfı, hesap bakiyesi veya açıklamadır". Bu kavram, bir veya daha fazla ilgili yönetim beyanı içeren ve önemli yanlışlık riski taşıyan alanları ifade eder. Denetim sürecinde, denetçi finansal tablolardaki tüm unsurları değil, yalnızca bu kritik önem taşıyan alanlara odaklanır. Bu yaklaşım, denetimin etkinliğini ve verimliliğini artırır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) "Denetim riski taşıyan" ifadesi, denetim riskinin genel bir kavram olduğunu ima eder ancak spesifik birim değildir. B) "Yapısal risk taşıyan" ifadesi, BDS 315'te tanımlanan bir kavram değildir. D) "Risk taşıyan" ifadesi, belirsiz ve standartta yer almayan bir tanımdır. E) "Kontrol riski taşıyan" ifadesi, kontrol riskinin bir bileşeni olduğunu ima eder ancak spesifik birim değildir.

Bilinmesi gereken kural: BDS 315'e göre, denetçinin önemli yanlışlık risklerini değerlendirmesi için temel birim "kritik önem taşıyan işlem sınıfı, hesap bakiyesi veya açıklamadır". Bu kavram, bir veya daha fazla ilgili yönetim beyanı içeren ve önemli yanlışlık riski taşıyan alanları ifade eder.

Doğru cevap E'dir. BDS 805, bağımsız denetçinin, finansal tabloların tamamı yerine sadece tek bir finansal tablonun veya belirli kalemlerin (bu soruda döviz tevdiat hesapları) denetimini üstlendiği durumlarda uygulanır. Sözleşme kapsamı sadece bu spesifik hesapların doğruluğu ile sınırlı olduğundan, iş bir "özel husus" denetimi niteliğindedir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) İHS 4410, güvence sağlamayan ve sadece bilgi derlemesi içeren işler içindir; burada denetim (güvence) hedeflenmiştir. B) GDS 3402, hizmet kuruluşlarındaki kontrollere ilişkin güvence raporları içindir, finansal kalem denetimi değildir. C) BDS 800, özel amaçlı çerçevelere göre hazırlanan finansal tabloların tamamının denetimine ilişkindir, tek bir kaleme değil. D) GDS 3420, proforma finansal bilgilerle ilgili güvence denetimlerini düzenler, bu sorunun konusu değildir.

Bilinmesi gereken kural: Tek bir finansal tablo veya belirli hesap kalemlerinin denetimi, BDS 805 kapsamında "Özel Hususlar" olarak değerlendirilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. BDS 530 standardına göre, anakitle büyüklüğünün örneklem büyüklüğü üzerindeki etkisi, anakitle çok küçük olmadıkça genellikle önemsizdir. Büyük anakitelerde, örneklem büyüklüğünü belirleyen temel faktörler risk, tolerans edilebilir sapma oranı ve beklenen sapma oranıdır. Anakitledeki birim sayısı arttığında, istatistiksel olarak gerekli örneklem hacmi doğrusal olarak artmaz; bu nedenle C şıkkı doğru kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı, beklenen sapma oranı arttıkça örneklem büyüklüğünün artması gerektiği için etkilidir. B şıkkı, risk değerlendirmesinin kapsamı genişledikçe daha fazla kanıt gerektiği için etkilidir. D şıkkı, kabul edilebilir sapma oranı azaldıkça örneklem büyüklüğünün artması gerektiği için etkilidir. E şıkkı, istenen güvence seviyesi arttıkça örneklem büyüklüğünün artması gerektiği için etkilidir.

Bilinmesi gereken kural: Büyük anakitelerde, örneklem büyüklüğünü belirleyen en kritik faktörler risk, tolerans ve güvence seviyesidir; anakitle büyüklüğünün etkisi ihmal edilebilir düzeydedir.

Doğru cevap D'dir. Türkiye Denetim Standartları (TDS) çerçevesinde bağımsız denetçi, gerekli mesleki özen ve titizliği göstermeden gerçeğe aykırı görüş bildirdiğinde, bu durum TDS 200 ve TDS 700 gibi standartların ihlali anlamına gelir. Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 13. maddesi uyarınca, denetçinin mesleki standartlara aykırı davranması ve bu nedenle denetim raporunun gerçeği yansıtmaması, faaliyet izninin askıya alınmasını gerektiren ağır bir ihlal olarak değerlendirilir. Bu yaptırım, denetçinin yetkinliğini ve bağımsızlığını sorgulayan ciddi bir ihlal niteliğindedir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu:

• A) Bilgilendirme: Sadece hafif usuli eksiklikler için uygulanır, ciddi standart ihlali değildir.
• B) Uyarı: Yönetmeliğe aykırılık ancak faaliyet izni askıya alınacak kadar ağır olmayan durumlarda uygulanır.
• C) İkaz: Daha önce uyarı alan ve yineleyenler için uygulanır, doğrudan bu ihlal tipi için ilk adım değildir.
• E) Faaliyet izninin iptali: İzni tamamen kaldıran en ağır yaptırımdır; genellikle tekrarlayan veya kasıtlı ağır suçlarda uygulanır, askıya alma önceliği vardır.

Bilinmesi gereken kural: Mesleki özensizlik sonucu gerçeğe aykırı rapor düzenlemek, Bağımsız Denetim Yönetmeliği’ne göre faaliyet izninin askıya alınmasını gerektiren temel ihlal türüdür.

BDS 315’e göre, yönetim beyanları işlem sınıfları ve olaylar ile dönem sonu hesap bakiyeleri arasında Tamlık (Completeness) beyanı ortak olarak yer alır. İşlemler açısından tamlık, kaydedilmesi gereken tüm işlemlerin kaydedildiğini; bakiyeler açısından ise kaydedilmesi gereken tüm varlık, yükümlülük ve özsermaye kalemlerinin dahil edildiğini ifade eder. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Var olma beyanı yalnızca dönem sonu bakiyelerine (varlıkların gerçekten var olup olmadığına) ilişkindir, işlem sınıflarına doğrudan uygulanmaz. B) Hesap kesimi beyanı yalnızca dönem sonu bakiyelerinin doğru dönemle ilişkilendirilmesine odaklanır. D) Gerçekleşme beyanı yalnızca gerçekleşen işlemlerin ve olayların geçerliliği için geçerlidir, bakiyeler için kullanılmaz. E) Hak ve yükümlülükler beyanı yalnızca dönem sonu bakiyelerinin sahipliği ve sınıflandırmasıyla ilgilidir.

Bilinmesi gereken kural: Tamlık beyanı, hem gerçekleşen tüm işlemlerin (olaylar) hem de mevcut tüm bakiyelerin (varlıklar/yükümlülükler) eksiksiz kaydedilmesini kapsayan tek ortak yönetim beyanıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır.

I. ifade doğrudur. Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 15. maddesi uyarınca, denetçiler görevden ayrıldıktan sonra iki yıl boyunca, son iki yılda denetimini yaptığı şirketlerde kilit yönetici olamaz. Bu kural, bağımsızlığın korunması için kritik bir soğuma süresi (cooling-off period) öngörür.

II. ifade doğrudur. Yönetmeliğin 11. maddesi gereği, denetçiler yalnızca bir denetim kuruluşunda veya denetim üstlenen bağımsız denetçi adına çalışabilirler. Çifte istihdam, bağımsızlık ve tarafsızlık ilkelerine aykırıdır.

III. ifade yanlıştır. Denetim sözleşmesi, haklı bir sebep olmaksızın veya görevden alınma davası açılmadan da, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla veya yasal nedenlerle feshedilebilir. "Sadece" ifadesi, fesih haklarını gereğinden dar yorumlayarak yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Denetçiler için 2 yıllık soğuma süresi zorunludur ve tek istihdam ilkesi esastır; sözleşme fesih hakları ise belirtilen iki durumla sınırlı değildir.

Doğru cevap A şıkkıdır. BDS 530 standardına göre örneklem seçim yöntemleri; rastgele seçim, gelişigüzel seçim ve blok seçimidir. I. madde doğru tanımlanmıştır: Blok seçim, anakitlede art arda gelen kalemler arasından seçim yapılmasını içerir.

II. madde yanlıştır çünkü rastgele (tesadüfi) seçim, her kalemin seçilme olasılığının bilinebildiği ve seçimin tesadüfi sayı üreteçleriyle yapıldığı istatistiki bir yöntemdir; bu nedenle "istatistiki bir yöntem olmayıp" ifadesi hatalıdır.

III. madde yanlıştır çünkü gelişigüzel seçim, denetçinin yargısına dayalı olarak ve yapılandırılmış bir teknik izlenmeksizin örneklem seçmesidir; ancak bu yöntem istatistiki değildir, çünkü her kalemin seçilme olasılığı bilinemez ve ölçülemez.

Bilinmesi gereken kural: Rastgele seçim istatistiki bir yöntem iken, gelişigüzel seçim istatistiki olmayan ve denetçinin yargısına dayalı bir yöntemdir; blok seçim ise art arda gelen kalemlerden seçim yapılmasıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kuralları’na göre, çıkar çatışması; bir meslek mensubunun farklı tarafların menfaatleri arasında sıkışıp tarafsızlığını yitirmesi veya nesnel yargıdan sapması riskidir. D şıkkında, sadece alıcı firma için hizmet sunulması söz konusudur. Burada tek bir taraf vardır ve karşıt bir menfaat taşıyan başka bir taraf bulunmamaktadır. Dolayısıyla, tek taraflı hizmet sunumunda çıkar çatışması oluşma ihtimali yoktur.

Diğer şıklar ise şu nedenlerle yanlıştır: A) Karşıt pozisyondaki iki taraf için değerleme yapmak, tarafsızlığı zedelediği için çıkar çatışması yaratır. B) Müşteriye ait gizli bilgileri rakip bir alıcıya aktarmak veya bu bilgiyle danışmanlık vermek, güven ve gizlilik ilkelerini ihlal ederek ciddi bir çıkar çatışmasıdır. C) Müşteriye tavsiye verirken şirketin de aynı işlemi yapmak istemesi, denetçinin nesnelliğini ve bağımsızlığını doğrudan etkiler. E) Çatışan iki müşteriyi aynı konuda temsil etmek, avukatlık etiğinde de olduğu gibi çıkar çatışmasının açık bir örneğidir.

Bilinmesi gereken kural: Çıkar çatışması oluşabilmesi için en az iki tarafın menfaatlerinin karşıt olması veya bir tarafın gizli bilgiye erişerek diğerini dezavantajlı duruma düşürmesi gerekir; tek taraflı hizmette bu durum söz konusu değildir.

GDS 3400 standardına göre, denetçinin ileriye yönelik finansal bilgiler üzerinde çalışırken elde etmesi gereken kanıtlar üç temel başlıkta toplanır. Doğru cevap E şıkkıdır.

İlk olarak, varsayımların uygunluğu (I) kritik öneme sahiptir. Denetçi, yönetimin kullandığı varsayımların gerçekçi ve destekleyici kanıtlarla uyumlu olup olmadığını değerlendirmek zorundadır. İkinci olarak, bu bilgiler geçmiş dönemlerdeki tarihi finansal tablolarda uygulanan muhasebe politikalarıyla tutarlı olmalıdır (II). Tutarlılık, karşılaştırılabilirlik ve güvenilirlik için şarttır. Üçüncü olarak, sunumun uygunluğu ve önemli varsayımların şeffaf bir şekilde açıklanması gerekir (III). Kullanıcıların bilgileri doğru yorumlayabilmesi için varsayımların açıkça ortaya konulması zorunludur. Dolayısıyla denetçi, bu üç unsurun tamamı için yeterli ve uygun kanıt toplamakla yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, II ve III maddelerinin de standartta yer aldığını göz ardı eder. B şıkkı, I ve III maddelerinin denetim kapsamı dışında bırakılmasını öne sürer. C şıkkı, sunum ve açıklama gerekliliği olan III maddeyi eksik bırakır. D şıkkı, varsayım uygunluğu olan I maddeyi denetim sürecinden çıkarır.

Bilinmesi gereken kural: GDS 3400 uyarınca ileriye yönelik bilgilere yönelik incelemede; varsayım uygunluğu, muhasebe politikalarıyla tutarlılık ve şeffaf sunum/açıklama olmak üzere üç temel kanıt alanı vardır.

BDS 320 standardına göre, denetçi önemlilik seviyesini belirlerken denetim riskini ve elde edilecek denetim kanıtını göz önünde bulundurur. E şıkkı yanlıştır çünkü önemlilik seviyesinin başlangıçtaki tahminden daha düşük olması, denetçinin daha fazla veya farklı kanıt toplaması gerektiği anlamına gelir. Bu durumda, denetim prosedürlerinin niteliğinin, zamanlamasının ve kapsamının yeniden değerlendirilmesi zorunludur; aksi halde denetim riski artar.

Diğer şıklar doğrudur: A) Önemlilik, hem miktar hem de niteliksel faktörlerin bileşiminden etkilenir. B) Denetçi, birikmiş yanlışlıkların etkisini önemlilik eşiğine göre değerlendirir. C) Finansal raporlama çerçeveleri, hazırlık ve sunum sürecinde önemliliği temel alır. D) Denetçi, kullanıcıların ihtiyaçlarını dikkate alarak önemliliği belirler.

Bilinmesi gereken kural: Önemlilik seviyesinin düşürülmesi, denetim prosedürlerinin yeniden planlanmasını ve kapsamın genişletilmesini zorunlu kılar.

Doğru cevap C) Dış bilgi kaynağıdır.

Neden Doğru? Tebliğ ve denetim standartlarına göre, finansal tablo hazırlanırken kullanılan veya denetim kanıtı olarak elde edilen bilgiler, geniş bir kullanıcı kitlesinin kullanımına uygunsa (yani genel amaçlı finansal raporlama ise), bu bilgileri sağlayan taraf dış bilgi kaynağı olarak tanımlanır. Bu tanım, bilginin kaynağının işletme dışı olduğunu ve kullanım amacının geniş kitlelere hitap ettiğini vurgular.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Hizmet kuruluşu: Sadece belirli bir hizmetin (örn. kasa sayımı) denetimine odaklanan özel durumlardır, genel bilgi kaynağı tanımı değildir.
• B) Denetçinin faydalandığı uzman: Denetçinin kendi kanıt toplama sürecinde kullandığı kişidir, bilginin orijinal kaynağı değildir.
• D) Yönetimin faydalandığı uzman: Yönetimin karar alma sürecinde kullandığı kişidir, denetim kanıtı veya genel bilgi kaynağı tanımıyla örtüşmez.
• E) Dış uzman: Yönetimin veya denetçinin kullandığı uzman türüdür, "geniş kullanıcı kitlesi" kriterini karşılayan bilgi kaynağı tanımı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Genel amaçlı finansal raporlama için kullanılan ve geniş kitleye hitap eden bilgiler, mevzuatta açıkça "dış bilgi kaynağı" olarak sınıflandırılır.

Doğru cevap A’dır. BDS 330 standardına göre, denetim prosedürünün "kapsamı", uygulayacağı işlemlerin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamını (örneğin örneklem büyüklüğü) ifade eder. Oysa şık A, kapsamı prosedürün "amacını ve türünü" ifade eder diye tanımlamaktadır; bu tanım aslında prosedürün "amacı ve türü" ile karıştırılmıştır. Yani A şıkkı, kapsam tanımını yanlış vererek yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani neden doğru ifadeler olduğu): B) BDS 330 uyarınca maddi doğrulama prosedürleri gerçekten detay testleri ve analitik prosedürlerden oluşur; bu ifade doğrudur. C) Denetçi, dış teyitlerin maddi doğrulama olarak uygunluğunu değerlendirmelidir; bu ifade doğrudur. D) Kapanış işlemleri için maddi doğrulama prosedürleri uygulanmalıdır; bu ifade doğurdur. E) Denetçi, önemli yanlışlık riski olmasa bile tüm önemli sınıflar için maddi doğrulama yapmalıdır; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Denetim prosedürünün "kapsamı", işlemlerin niteliği, zamanlaması ve örneklem büyüklüğü gibi boyutları; "amacı ve türü" ise prosedürün neden ve nasıl yapıldığını belirler; bu iki kavram birbirinin yerine kullanılamaz.

Doğru cevap D şıkkıdır. BDS 540 standardına göre denetçi, muhasebe tahminlerindeki hata riskini değerlendirmek için işletmenin iç kontrol sistemi hakkında kanaat edinmelidir. Bu kapsamda; yönetimin önceki tahminleri gözden geçirmesi (A), ilgili bilgi sistemi (B), risk değerlendirme süreci (C) ve uzmanlık ihtiyacının belirlenmesi (E) doğrudan iç kontrolün bir parçasıdır. Ancak geçerli finansal raporlama çerçevesinin hükümleri (D), işletmenin kendi iç kontrol yapısı değil, dışsal bir mevzuat/standart kaynağıdır. Denetçinin bu çerçeveyi bilmesi ve uygulaması gerekir ancak bu, işletmenin "iç kontrol sistemi hakkında kanaat" edinme sürecinin bir unsuru değildir; denetçinin kendi bilgi birikimi ve uygulama alanıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A, B, C ve E şıkları, BDS 540’ta açıkça iç kontrol unsuru olarak sayılan ve denetçinin değerlendirmesi gereken işletme içi süreçlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Denetçi, muhasebe tahminlerinde iç kontrolü değerlendirirken işletmenin kendi süreçlerine odaklanır; uygulanan finansal raporlama çerçevesi ise denetçinin bilgi kaynağıdır, iç kontrol unsuru değildir.

BDS 510, açılış bakiyelerine ilişkin yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememesi durumunda denetçinin görüş beyanından kaçınması gerektiğini hükme bağlar. Bu durum, denetim kısıtlaması olarak değerlendirilir. Kısıtlama, maddi ve yaygın ise görüş vermekten kaçınılır (II). Ancak kısıtlama maddi ancak yaygın değilse, denetçi sınırlı olumlu görüş (I) verir. Dolayısıyla, kanıt eksikliğinde rapor sadece I veya II seçeneklerini içerir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: III (Olumsuz görüş), maddi ve yaygın bir yanlış ifade durumunda verilir, kanıt eksikliğinde değil. IV (Olumlu görüş), tüm hususlarda kanıt sağlandığında ve herhangi bir kısıtlama olmadığında verilir.

Bilinmesi gereken kural: Açılış bakiyelerinde kanıt eksikliği, maddi-yaygınlığa göre görüşten kaçınma veya sınırlı olumlu görüşe yol açar; olumlu veya olumsuz görüş bu durumda söz konusu değildir.

Doğru cevap: A

Doğru cevap D şıkkıdır. Uluslararası Denetim Standartları (IDS) 810, "Özet Finansal Tabloların Denetimi" standardında özet finansal tabloların tanımı bu ifadeyle verilir. Bu tablolar, ana finansal tablolardan türetilir, daha az ayrıntı içerir ancak ana tablolara tutarlıdır ve biçimlendirilmiş bir sunum sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Denetlenmiş finansal tablolar, tüm ayrıntıları içeren ve tam kapsamlı denetim raporu alan tablolardır; "daha az ayrıntı" kriterine uymaz. B) Özel amaçlı çerçeve, bir muhasebe standartları kümesidir (tanım değil); finansal tablo türü değildir. C) Özel amaçlı finansal tablolar, belirli kullanıcıların ihtiyaçları için hazırlanan, genel amaçlı olmayan tam kapsamlı tablolardır; özet niteliğinde değildir. E) Genel amaçlı finansal tablolar, geniş bir kullanıcı kitlesine hitap eden ve tüm detayları içeren ana tablolardır; "daha az ayrıntı" ifadesiyle çelişir.

Bilinmesi gereken kural: Özet finansal tablolar, ana finansal tablolardan türetilen, daha az ayrıntı içeren ancak onlarla tutarlı ve biçimlendirilmiş sunum sağlayan tarihî finansal bilgilere denir.

BDS 550 standardına göre ilişkili taraf tanımı, kontrol, ortak kontrol veya önemli etki kriterlerine dayanır.

I. Şık doğru: Ortak kontrol altında bulunan işletmeler, ortaklar üzerinden birbirleriyle ilişkili taraf statüsündedir. II. Şık doğru: Raporlayan işletme üzerinde doğrudan/dolaylı kontrol veya önemli etki sahibi olanlar, tanımın temel kapsamındadır. III. Şık doğru: Ortakların yakın aile üyeleri, kişisel ilişkiler nedeniyle ilişkili taraf olarak kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) I ve II de doğru olduğu için eksiktir. B) I ve III de doğru olduğu için eksiktir. C) III eksik bırakıldığı için yanlıştır. D) I eksik bırakıldığı için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: BDS 550’de ilişkili taraf tanımı; kontrol, ortak kontrol, önemli etki ve yakın aile üyeliği gibi üç temel ilişki türünü kapsar; bunlardan herhangi biri varsa ilişkili taraf ilişkisi söz konusudur.

Doğru cevap E’dir.

GDS 3000 standardına göre, denetçinin denetime konu bilgilerin hazırlanmasında uygulanmasını beklediği kıstasların taşıması gereken temel özellikler şunlardır: Güvenilirlik, Anlaşılabilirlik, Tamlık ve Tarafsızlık. Bu dört özellik, finansal bilgilerin kalitesini ve güvenilirliğini sağlamak için standartta açıkça belirtilmiştir.

Doğru cevap C) Karşılaştırılabilirlik'tir çünkü karşılaştırılabilirlik, kıstasların temel özellikleri arasında yer almaz; genellikle bilgi sunumu veya analiz aşamasında dikkate alınan ikincil bir niteliktir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri:

• A) Güvenilirlik: Kıstasların taşıması gereken temel özelliklerden biridir.
• B) Anlaşılabilirlik: Kıstasların taşıması gereken temel özelliklerden biridir.
• D) Tarafsızlık: Kıstasların taşıması gereken temel özelliklerden biridir.
• E) Tamlık: Kıstasların taşıması gereken temel özelliklerden biridir.

Bilinmesi gereken kural: GDS 3000'e göre kıstasların dört temel niteliği vardır: Güvenilirlik, Anlaşılabilirlik, Tamlık ve Tarafsızlık; karşılaştırılabilirlik bu listede yer almaz.