2025/1 KGK Bağımsız Denetçilik Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap C şıkkıdır. Sera Gazı Protokolü ve ISO 14064 standartlarına göre, bir kuruluş emisyonlarını Scope 1 (doğrudan) ve Scope 2 (dolaylı) olarak sınıflandırır ancak raporlama biriminde (örneğin toplam metrik ton CO2e) tüm kaynakları toplulaştırarak sunabilir. Kaynağın yakıt türü (doğalgaz, kömür vb.) ayrıştırma gerektirmez; esas olan toplam iklim etkisinin tutarlı bir birimde ifade edilmesidir.

Diğer şıkların hataları şöyledir: A) Yanlıştır, çünkü şirketin mülkiyetinde veya kontrolündeki tüm sabit kaynaklar (ofis binası dahil) Scope 1 emisyonlarına dahil edilir. B) Yanlıştır, çünkü soruda verilen veri setinde doğalgazın en büyük paya sahip olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır. D) Yanlıştır, çünkü Sera Gazı Protokolü, farklı kaynaklar için ortalama emisyon faktörü kullanımına izin vermez; her kaynak için uygun ve spesifik faktörler kullanılmalıdır. E) Yanlıştır, çünkü tüm sera gazı emisyonları metrik ton CO2 eşdeğeri (CO2e) cinsinden ölçülür ve sınırlı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Sera gazı raporlamasında, farklı yakıt türlerinden kaynaklanan emisyonlar toplamda tek bir birimle (CO2e) ifade edilebilir; ancak hesaplama aşamasında her kaynak için ayrı ve doğru emisyon faktörleri kullanılmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) çerçevesinde, 13. Amaç "İklim Eylemi"dir ve doğrudan iklim kriziyle mücadele, uyum kapasitesi ve erken uyarı sistemlerini hedefler. B şıkkında belirtilen "yönetim kurullarındaki kadın-erkek eşitliği" ise 5. Amaç "Cinsiyet Eşitliği" kapsamında değerlendirilir. Dolayısıyla bu hedef, iklim eylemi amacının doğrudan bir parçası değildir; farklı bir sürdürülebilirlik boyutuna aittir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A şıkkı, 13. Amaç’ın temel hedeflerinden olan dayanıklılık ve uyum kapasitesini güçlendirmeyi ifade eder. C şıkkı, iklim politikalarının ulusal planlara entegrasyonunu öngören 13. Amaç hedefidir. D şıkkı, özellikle en az gelişmiş ülkelerde iklim yönetim kapasitesinin artırılmasını hedefleyen 13. Amaç kapsamındadır. E şıkkı ise eğitim ve farkındalık yoluyla kapasite geliştirmeyi amaçlayan 13. Amaç hedefidir.

Bilinmesi gereken kural: BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nı karıştırmamak için her amacın odaklandığı spesifik konu alanını (örneğin 5. Amaç cinsiyet, 13. Amaç iklim) net bir şekilde ayırt etmeli ve sorularda bu sınırları gözetmelisiniz.

Doğru cevap A şıkkıdır. GDS 3410 standardına göre, "Diğer Hususlar" paragrafı, raporda yer almayan ancak denetçinin mesleki sorumluluğu kapsamında bildirmeyi uygun gördüğü önemli hususların açıklandığı bölümdür. İşletmenin, Sera Gazı Protokolü kıstasına aykırı olarak kapsam değişikliğini beyanda belirtmemesi, kullanıcının raporu doğru yorumlamasını engelleyen önemli bir eksiklik veya yanlışlıktır. Bu durum, denetçinin raporda yer almayan ancak dikkat edilmesi gereken bir husus olarak "Diğer Hususlar" kısmında açıklamasını gerektirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B) Kilit denetim konuları, denetim sırasında en önemli riskleri ve çözümleri içerir; bu durum bir kilit konu değil, bir eksiklik bildirimidir. C) Bağımsız denetçinin sorumluluğu, denetçinin genel çerçevesini tanımlar, spesifik bir eksikliği açıklamaz. D) Şirketin sorumluluğu, yönetim yükümlülüklerini anlatır, denetçi bulgularını burada açıklamaz. E) Mevzuattan kaynaklı yükümlülükler, yasal zorunlulukları kapsar; bu durum protokol kıstası ihlalidir, yasal zorunluluk ihlali değildir.

Bilinmesi gereken kural: GDS 3410’a göre, raporda yer almayan ancak kullanıcının kararlarını etkileyebilecek önemli eksiklikler veya yanlışlıklar "Diğer Hususlar" paragrafında açıklanır.

Doğru cevap C şıkkıdır. GDS 3000’e göre, sınırlı güvence denetimlerinde analitik prosedürler, beklenen değerler ile kayıtlar arasındaki önemli farklılıkları (sapmaları) tespit etmek için uygulanır. C şıkkında, sapmaların beklenti dahilinde olmasının "önemli yanlışlık riskinin kabul edilebilir düzeyde kalmasını sağladığı" ve "ilave prosedüre gerek duyulmadığı" iddiası yanlıştır. Çünkü analitik prosedürler tek başına yeterli denetim kanıtı sağlamaz; sapmaların nedeni araştırılmalı ve gerekirse ilave kanıtlar elde edilmelidir. Riskin kabul edilebilir düzeyde olması, prosedürün sonucundan ziyade denetçinin mesleki şüpkesi ve elde edilen kanıtların bütünlüğüyle ilgilidir.

Diğer şıkların yanlışlık gerekçeleri: A) Sınırlı denetimde kapsam daha dar olduğundan, makul güvencede olduğu kadar kapsamlı sorgulama ve kontrol testi yapılmaz; bu ifade doğrudur. B) Sınırlı denetimde esas yöntem analitik prosedürlerdir, ancak şartlara göre diğer prosedürler de uygulanabilir; "sadece" ifadesi kısıtlayıcı olsa da bağlamda sınırlı denetimin odak noktası analitiklerdir ve bu şık genel kabul gören bir karşılaştırma olarak soruda doğru kabul edilmiştir (Not: Soru kökü "söylenemez" dediği için A, B, D, E'nin doğru ifadeler olduğu varsayılır). D) Sınırlı denetimde kesinlik yerine eğilim ve ilişki analizi ön plandadır; bu ifade doğrudur. E) Sınırlı denetimde veri toplulaştırılabilir; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Analitik prosedür sonuçları beklentilerle uyumlu olsa bile, denetçi bu bulguları tek başına yeterli kanıt olarak görmez; sapma yoksa bile mesleki şüpkeyi korumak ve kanıt bütünlüğünü sağlamak için ilave prosedür gerekliliği değerlendirilmelidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. SPK’nın Yeşil Borçlanma Rehberi’nde bu tanım açıkça “İkinci Taraf Görüşü” (Second Party Opinion) olarak tanımlanmıştır. Bu hizmet, bağımsız bir kuruluşun, ihraççının çerçeve belgesinin rehber kriterlerine uygunluğunu ve projelerin çevresel/sürdürülebilirlik etkilerini değerlendirmesini kapsar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) Sürdürülebilirlik denetimi, genellikle finansal veya operasyonel uyumun daha kapsamlı ve standartlara dayalı incelenmesidir. C) Doğrulama, genellikle verilerin doğruluğunu teyit etmeye yönelik teknik bir süreçtir. D) Bağımsız denetim, finansal tabloların adil sunumuna odaklanan yasal bir zorunluluktur. E) Sınırlı güvence hizmeti, denetim kapsamının daraltılmış ve düşük düzeyde güven sağlayan bir hizmettir.

Bilinmesi gereken kural: SPK Yeşil Borçlanma Rehberi’nde, çerçeve uyumu ve proje etkilerinin değerlendirildiği dış hizmet “İkinci Taraf Görüşü” olarak adlandırılır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Karbon ayak izi ve enerji verimliliği, doğrudan çevresel kaynakların kullanımı ve emisyon yönetimi ile ilgilidir. Bu hususlar, Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ÇSY) çerçevesinde "çevresel" boyutun temel bileşenleridir. Uluslararası raporlama standartları (örneğin GRI veya Sürdürülebilirlik Raporlama Yönetmeliği), çevresel etkilerin ölçümünde karbon emisyonları ve enerji tüketimini öncelikli göstergeler olarak tanımlar. Bu nedenle C şıkkı, çevresel boyutla doğrudan ve açık bir ilişki kurar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Yolsuzlukla mücadele, yönetişim (governance) boyutuna aittir. B) Yönetim kurulundaki kadın çalışan sayısı, sosyal (social) boyutun çeşitlilik ve eşitlik göstergesidir. D) Değer zinciri iletişimi, hem sosyal hem yönetişim boyutlarını kapsayan daha geniş bir alandır. E) Çalışanların iş güvenliği, sosyal boyutun çalışan hakları ve refahı altındadır.

Bilinmesi gereken kural: ÇSY raporlamasında çevresel boyut; iklim değişikliği, kaynak kullanımı, atık ve kirlilik gibi doğrudan çevresel etkilere odaklanır.

Doğru cevap A şıkkıdır. Paris İklim Anlaşması, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİÇDS) kapsamında 2015 yılında kabul edilmiş ve 2016 yılında yürürlüğe girmiştir. Anlaşmanın temel amacı, küresel sıcaklık artışını endüstriyelleşme öncesi seviyelere kıyasla 2°C’nin altında tutmak ve 1,5°C ile sınırlamaya yönelik çabaları sürdürmektir. Bu net hedefi ve yürürlük tarihi ile A şıkkı kesinlikle doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: B) AB Yeşil Mutabakatı, 2019 yılında açıklanan Avrupa Birliği’nin iklim nötrlik hedefini içeren bir politika yol haritasıdır. C) TCFD Tavsiyeleri, iklimle ilgili finansal açıklamalar için gönüllü bir çerçeve sunan bir tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı bir anlaşma değildir. D) BM Küresel İlkeler Sözleşmesi, 2000 yılında başlatılan ve sürdürülebilirlik ilkelerini benimsemeyi amaçlayan bir girişimdir. E) Cenevre Sözleşmeleri, silahlı çatışma zamanlarında savaş tazalarını ve savaş esirlerini koruyan uluslararası insancıl hukuk kurallarını içerir.

Bilinmesi gereken kural: Paris İklim Anlaşması’nın 2016’da yürürlüğe girdiğini ve ana hedefinin küresel ısınmayı 2°C’nin altında tutmak olduğunu ezberlemelisiniz.

Doğru cevap D şıkkıdır. GHG Protokolü Kurumsal Değer Zinciri standardında, Kapsam 3 emisyonları, şirketin doğrudan kontrolünde olmayan ancak faaliyetlerinden kaynaklanan dolaylı emisyonları kapsar. Satın alınan enerji (elektrik, buhar, ısı, soğutma) ise GHG Protokolü’nün temel sınıflandırmasına göre Kapsam 2 emisyonlarıdır. Dolayısıyla, enerji satın alımı Kapsam 3’e değil, Kapsam 2’ye girer ve bu sorunun istisnasıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Sermaye malları, ürünün yaşam döngüsündeki üretim aşamasıdır ve Kapsam 3 kapsamındadır. B) Çalışanların işe gidiş gelişleri, Kapsam 3’ün 7. kategorisi olarak açıkça listelenmiştir. C) Operasyonlarda üretilen atıklar, Kapsam 3’ün 5. kategorisidir. E) Yatırımlar, Kapsam 3’ün 15. kategorisi olarak raporlanabilir.

Bilinmesi gereken kural: GHG Protokolü’nde satın alınan enerji (elektrik, buhar, ısı, soğutma) her zaman Kapsam 2 emisyonudur; Kapsam 3 değildir. Sınavlarda bu temel ayrımı mutlaka hatırlayınız.

TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı) ve GHG Protokolü çerçevesinde, şirketin mülkiyetinde veya kontrolünde olan kaynaklardan doğan emisyonlar Kapsam 1 (Doğrudan) emisyon olarak sınıflandırılır. Kiralama araçlar, şirketin mülkiyetinde olmadığı için emisyonları genellikle Kapsam 3 (Diğer Dolaylı) kapsamında değerlendirilirken, satın alınan araçlar şirketin sabit varlığı haline gelir ve bu araçların yakıt tüketiminden kaynaklanan emisyonlar Kapsam 1’e girer.

Seyahat sıklığı ve müşteri portföyü değişmediği için faaliyet hacmi sabittir. Ancak 2025 yılında araçların mülkiyeti şirkete geçtiği için, bu araçların çalıştırılmasından kaynaklanan sera gazı emisyonları artık şirketin doğrudan emisyon tablosuna yansır. Dolayısıyla, Kapsam 1 emisyonları 2. yılda artacaktır.

Diğer Şıkların Analizi:

• B: Mülkiyet değişimi emisyon yükünü şirkete devrettiği için azalma değil, artış söz konusudur.
• C: Emisyon hesaplaması kapsam değişikliği nedeniyle değişir, sabit kalmaz.
• D: Kapsam 3’ten Kapsam 1’e geçiş, dolaylı emisyonların toplam yapısını ve raporlamasını etkiler; "değişmez" ifadesi yanıltıcıdır.
• E: Kapsam 3 emisyonları azalırken Kapsam 1 arttığı için genel dolaylı emisyon tanımı bu şıkkı geçersiz kılar.

Bilinmesi gereken kural: Şirketin mülkiyetindeki sabit varlıklardan kaynaklanan emisyonlar Kapsam 1, kiralamalardan kaynaklananlar ise Kapsam 3 olarak raporlanır.

Doğru cevap D şıkkıdır. TSRS 1’in 126. maddesi uyarınca, bir işletme TSRS 2 (veya diğer TSRS’ler) kapsamında muafiyet talep etse bile, TSRS 1’in “Ticari Açıdan Hassas Bilgi” (125-128. maddeler) hükümlerinden ayrı olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu iki muafiyet mekanizması birbirini dışlamaz; dolayısıyla D şıkkındaki “faydalanamaz” ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Geçiş hükümleri gereği, ilk raporlama döneminde Kapsam 3 emisyon verilerinin açıklanması zorunlu değildir. B) TSRS’lere göre sürdürülebilirlik raporu, mali tablolara eş zamanlı veya ondan önce yayımlanabilir; bu tarih aralığı uygundur. C) Karşılaştırmalı bilgi sunumu, ilk raporlama döneminde ve muafiyetler kapsamında esneklik gösterir; bu ifade doğrudur. E) İlk raporlama döneminde karşılaştırmalı bilgi sunumu zorunlu değildir; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’in ticari açıdan hassas bilgiye ilişkin muafiyet hakkı, diğer TSRS’lerdeki muafiyetlerden bağımsızdır ve birlikte kullanılabilir.

TSRS 1’e göre, finansal raporların temel niteliği "doğru ve tarafsız sunum"dur. Bu ilke gereği, kullanıcıların ekonomik kararlarını etkileyebilecek önemli bilgiler asla gizlenemez.

I. Durumda bilgi "önemli olmadığı" için açıklanmaz. Ancak D şıkkındaki "Önemli bilgileri gizlemeden açıklar" ifadesi, genel bir prensip vurgusu yapar; yani işletme, önemli olanı mutlaka açıklar, önemsiz olanı ise atlar. Bu şık, diğerlerinin yanlışlığını elemek için en kapsayıcı ve doğru prensibi yansıtır.

II. Durumda bilgi "önemli" olduğu için mevzuat izin verse bile, TSRS 1 gereği açıklanmalıdır. Bu nedenle "açıklamaz" şıkları elenir.

III. Durumda TSRS zorunlu kılarken mevzuat yasaklarsa, Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) özel mevzuat niteliğindedir ve raporlamanın bütünlüğü için açıklanmaz. Standartların üstünlüğü ve uyum gereği, yasağın bulunduğu durumda açıklama yapılmaz.

D şıkkı; I için genel prensibi (önemliyi açıkla), II için zorunluluğu (açıkla), III için yasağı (açıklama) doğru sıralar.

Diğer Şıklar: A, B, C şıkları II. durumda önemli bilgiyi açıklamamayı önerdiği için yanlıştır. E şığı II. durumda önemli bilgiyi açıklamamayı önerdiği için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre önemli bilgiler her zaman açıklanır; TSRS zorunluluğu ile mevzuat yasağı çakışırsa, raporlama standartlarına uyularak açıklama yapılmaz.

Doğru cevap D şıkkıdır. GHG Protokolü ve ISO 14064 standartlarına göre, Kapsam 3 emisyon verileri için tedarikçiden alınan verilerin güncel ve raporlama dönemiyle uyumlu olması esastır. Bu nedenle I (güncel veri) ve II (aynı 12 aylık dönem) şartları doğrudur. Ayrıca, finansal raporlama tarihi ile emisyon verisi tarihi arasındaki farkta önemli değişiklikler varsa, bu durumun etkisinin açıklanması (IV) şeffaflık ve güvenilirlik açısından zorunludur.

Diğer şıkların analizi şöyledir: III. şık yanlıştır çünkü Kapsam 3 verileri için tedarikçi verilerinin bağımsız doğrulama (assurance) görmüş olması, verinin kullanılabilmesi için yasal veya standart zorunluluğu değildir; bu genellikle kalite arttırıcı bir unsurdur, temel bir ön koşul değildir.

Bilinmesi gereken kural: Kapsam 3 emisyon raporlamasında tedarikçi verilerinin kullanımı için verinin güncelliği, dönem uyumu ve dönemler arası önemli değişimlerin açıklanması şarttır; ancak tedarikçi verisinin bağımsız olarak doğrulanmış olması zorunlu bir ön koşul değildir.

TSRS 1 (ESRS 1) standartlarına göre çapraz referans, sürdürülebilirlik bilgilerini finansal raporlarla entegre etmek için esnek bir araçtır. Doğru cevap E şıkkıdır çünkü TSRS 1, çapraz referansın yalnızca finansal tablolarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda sürdürülebilirlik raporunun diğer bölümleri veya üçüncü taraf raporları arasında da kurulabileceğini açıkça belirtir. Dolayısıyla E seçeneği, çapraz referans kullanım amacını gereğinden dar bir çerçeveye hapsederek yanlıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı yanlıştır çünkü çapraz referans verilen bilgilerin, finansal açıklamalarla aynı tarihte erişilebilir olması zorunludur. B şıkkı yanlıştır çünkü referans, bilginin yer aldığı raporun kesin bölümüne yapılmalıdır. C şıkkı yanlıştır çünkü finansal açıklamalar, referans verilen raporu açıkça belirtmelidir. D şıkkı yanlıştır çünkü onaylayan organ, çapraz referansla dahil edilen bilgiler için de aynı sorumluluğu üstlenir.

Bilinmesi gereken kural: Çapraz referans, sürdürülebilirlik bilgilerini sadece finansal tablolara değil, raporun diğer kısımlarına veya harici kaynaklara da yönlendirmek için kullanılabilir; tek bir bağlama kısıtlı değildir.

Doğru cevap D şıkkıdır. Sürdürülebilirlik raporlamasında (GRI 3: İçerikler 2021), "Bağımlılık" (Dependence), işletmenin değer zinciri boyunca kaynaklara, hizmetlere ve ilişkilere olan ihtiyacını ifade eder. Bu tanım, işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için dış dünyadan ne kadar "ihtiyaç duyduğunu" ölçer.

A, B, C ve E şıkları, işletmenin hayati işlevleri için su, insan kaynağı, finansman ve müşteri tercihi gibi dış kaynaklara olan bağımlılığını gösterir. Dolayısıyla bunlar "bağımlılık" örneğidir.

D şıkkı ise işletmenin faaliyetlerinin dış dünyaya (deniz türlerine) verdiği etkiyi (Impact) tanımlar. Etki, işletmenin kaynaklara olan ihtiyacı değil, kaynaklar üzerinde yarattığı değişimdir. Soru "bağımlılık" sorduğu için, "etki" içeren D şıkkı örnek olamaz.

Bilinmesi gereken kural: Bağımlılık, işletmenin dış dünyaya olan ihtiyacıdır; etki ise işletmenin dış dünya üzerindeki etkisidir.

TSRS 1 (Sürdürülebilirlik İlişkili Güvence Standartları) kapsamında, geleceğe yönelik belirsizlikler altında farklı olası sonuçların modellenerek değerlendirilmesi işlemi Senaryo Analizi olarak tanımlanır. Bu analiz, kuruluşun stratejilerinin ve iş modelinin çeşitli gelecekteki koşullar altında ne kadar dayanıklı olduğunu anlamak için kullanılır. Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir:

• A) Risk analizi: Mevcut risklerin kaynağını ve niteliğini belirlemeye odaklanır, geleceğe yönelik çoklu senaryo modellemesi yapmaz.
• B) İklim dirençliliği: Bir sistemin iklim şoklarına karşı dayanıklılık kapasitesini ifade eden bir durumdur, analiz süreci değildir.
• C) Risk değerlendirme: Belirlenen risklerin olasılık ve etkilerine göre önceliklendirilmesini kapsar, senaryo tabanlı geleceğe dönük tahmin süreci değildir.
• E) Stratejik karar alma: Yönetimin aldığı nihai eylem kararları bütünüdür, belirsizlik altında sonuçları belirleyen teknik analiz yöntemi değildir.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre, gelecekteki belirsizlik koşullarında olası sonuçların belirlenmesi ve değerlendirilmesi süreci "Senaryo Analizi"dir.

Doğru cevap C şıkkıdır. Tanım, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu’nun ISSB S1 ve TCFD çerçevesinde tanımladığı "İklimle ilgili geçiş planı"nın (Climate-related transition plan) tam karşılığıdır. Bu plan, işletmenin düşük karbonlu ekonomiye geçişine yönelik hedef, eylem ve kaynaklarını içeren stratejik bir yol haritasıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Senaryo analizi, farklı iklim senaryoları altında işletmenin dayanıklılığını test etme yöntemidir, stratejik planın kendisi değildir. B) İklim dirençliliği, iklim etkilerine karşı dayanıklılığı ifade eden bir durum veya kapasitedir, planlama sürecini tanımlamaz. D) Riski hafifletme stratejisi, belirlenen riskleri azaltmaya yönelik spesifik tedbirleri kapsar, bütüncül geçiş planını ifade etmez. E) Risk yönetimi, riskleri tanımlama, değerlendirme ve yönetme sürecinin genel adıdır, iklim geçişi odaklı özel bir planı işaret etmez.

Bilinmesi gereken kural: İklimle ilgili geçiş planı, işletmenin net sıfır hedeflerine ulaşmak için izleyeceği somut adımları, kaynak tahsislerini ve zaman çizelgesini içeren stratejik bir belgedir.

TSRS 1 (Sürdürülebilirlik Raporlaması İçin Denetim Standartları), bir sürdürülebilirlik bilgisinin gerçeğe uygun sunulabilmesi için üç temel niteliğin aynı anda var olması gerektiğini belirtir. Bu nitelikler; Tam (önemli tüm hususların kapsanması), Tarafsız (yönlendirici olmayan, nesnel bilgi sunumu) ve Doğru (gerçekleri ve olayları yansıtması) şeklindedir. Dolayısıyla B şıkkı, standartta tanımlanan bu üç unsuru eksiksiz ve doğru şekilde içermektedir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) "Hatasız" ve "kesin" ifadesi, muhakeme gerektiren konularda ve tahminlerde standart tarafından garanti edilmez. C) "Tutarlı" ve "karşılaştırılabilir" önemli özellikler olsa da, "doğru" tek başına tarafsızlık eksikliğini gidermez. D) "Makul" ve "yeknesak" ifadeleri TSRS 1’deki temel sunum kriterleri arasında yer almaz. E) "Makul" ve "tutarlı" ifadesi, tarafsızlık ve doğruluk gibi temel unsurları eksik bırakır.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre gerçeğe uygun sunumun temel taşları; Tam, Tarafsız ve Doğru olmalıdır.

TSRS 2’ye göre Kapsam 1 ve 2 emisyonlar, kontrol yaklaşımına (konsolide/edilmeyen) göre ayrılabilir ancak bu verilerin tek bir "Toplam" satırında toplanarak sunulması, kullanıcının kaynakları ve riskleri doğru analiz etmesini engellediği için yasaktır. Dolayısıyla A şıkkı, ayrımın doğru ancak toplu gösterimin yanlış olduğunu belirterek doğrudur.

B şıkkı yanlıştır; TSRS 2, Kapsam 3’ün tüm kategorilerini ayrı ayrı listelemeyi zorunlu kılmaz, önemli olanların açıklanması yeterlidir. C şıkkı yanlıştır; lokasyona dayalı verinin yanında piyasaya dayalı verinin sunulması zorunlu değildir, ancak tercih edilirse iki yöntem de gösterilebilir. D şıkkı yanlıştır; emisyon yoğunluğu (intensity) raporlama için zorunlu bir unsur değildir, isteğe bağlıdır. E şıkkı yanlıştır; işletme, faaliyetlerine uygun olmayan veya önemsiz Kapsam 3 kategorilerini hariç tutabilir.

Bilinmesi gereken kural: Kapsam 1 ve 2 emisyonlar kontrol bazında ayrı gösterilmeli, ancak asla tek bir toplamda birleştirilerek sunulmamalıdır.

TSRS 2 (Uluslararası Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı 2), işletmelerin iklimle ilgili hedeflerini raporlarken şeffaflık ve karşılaştırılabilirliği esas alır. Doğru cevap olan E şıkkı, standardın temel gerekliliklerinden birine dayanır. TSRS 2’ye göre, bir işletme iklimle ilgili hedefini açıkladığında, bu hedefin hangi işlevsel, stratejik veya operasyonel birimlere (işletme bölümüne) uygulandığını açıkça belirtmek zorundadır. Bu, hedefin kapsamını netleştirir ve paydaşların ilerlemeyi doğru değerlendirmesini sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Mutlak hedef açıklanmışsa yoğunluk hedefi açıklanmak zorunda değildir; isteğe bağlıdır. B) Hedefler nicel olmak zorundadır; nitel ifadeler tek başına yeterli değildir. C) Hedefler yasal zorunluluk olmasa bile, işletmenin kendi belirlediği ve taahhüt ettiği tüm hedefler açıklanmalıdır. D) İlerlemenin ölçüldüğü baz dönem (baz yıl) ve referans noktasının açıklanması zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 2 uyarınca, iklimle ilgili her hedefin kapsamını netleştirmek için hedefin geçerli olduğu işletme bölümü açıkça belirtilmelidir.

TSRS 2 (Sektör Tabanlı Metrikler), belirli sektörlerdeki kuruluşların karşılaştırılabilirlik sağlaması için zorunlu sektör metriklerini düzenler. Ancak, bu standart aynı zamanda Sektörler Arası Metrik Kategorilerini de tanımlar. Bu kategoriler, tüm kuruluşların uygulaması gereken ve sektör ayrımı gözetmeksizin raporlanmasını gerektiren genel metriklerdir.

Doğru cevap C şıkkıdır. TSRS 2’ye göre, iklimle ilgili hususlarla bağlantılı olarak cari dönemde finansal tablolara alınan üst düzey yönetici ücretlerinin yüzdesi, sektörler arası metrik kategorisinde yer alan zorunlu bir açıklamadır. Bu metrik, kuruluşların iklim risklerini yönetme konusundaki teşvik mekanizmalarının şeffaflığını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir:

• A: Hammadde miktarı, sektör metrikleri veya genel çevresel metrikler kapsamında olabilir ancak sektörler arası zorunlu kategori değildir.
• B: Su stresi metrikleri, su yoğun sektörler için sektör metrikleridir, tüm kuruluşlar için zorunlu sektörler arası kategori değildir.
• D: Enerji tüketimi ve yenilenebilir enerji oranları, genel çevresel metriklerdir ancak TSRS 2’nin "sektörler arası" olarak tanımladığı özel kategori değildir.
• E: Atık yönetimi metrikleri, atık yoğun sektörler için sektör metrikleridir, genel sektörler arası kategori değildir.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de "Sektörler Arası Metrik Kategorileri", iklimle ilgili ücretlendirme ve finansal etki gibi tüm kuruluşları kapsayan spesifik ve zorunlu açıklamaları içerir; diğer çevresel veriler genellikle sektör bazlıdır.

TSRS 2 standardına göre iklim dirençliliği, işletmenin uzun vadeli stratejisi ve iş modelinin iklimle ilgili risk ve fırsatlara karşı ne kadar dayanıklı olduğunu ifade eder. Bu nedenle dirençlilik hususları strateji başlığı altında açıklanır (A şıkkı doğru).

Standart, senaryo analizinin iklim dirençliliğini değerlendirmek için zorunlu olduğunu belirtir (B şıkkı doğru). Ancak TSRS 2, kullanılan senaryoların mutlaka uluslararası geçerliliği olmasını şart koşmaz. İşletme, kendi koşullarına uygun, mantıklı ve destekleyici senaryolar geliştirebilir; bu senaryoların küresel bir geçerlilik belgesine sahip olması zorunlu değildir. Dolayısıyla C şıkkı yanlıştır.

İşletmenin maruz kaldığı risk ve fırsatların niteliği, hangi senaryo yaklaşımının kullanılacağını belirler (D şıkkı doğru). Ayrıca TSRS 2, dirençlilik değerlendirmesinin yıllık olarak yapılmasını zorunlu kılmaz; bu değerlendirme, işletmenin stratejik süreçlerine ve raporlama döngüsüne uygun şekilde yapılır (E şıkkı doğru).

Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de senaryo analizi zorunludur ancak senaryoların uluslararası geçerliliği şart değildir; işletme kendi bağlamına uygun senaryolar seçebilir.

TSRS 1’e göre, karşılaştırmalı bilgilerin sunumu zorunludur. İşletme 2026’da metrik tanımını değiştirdiği için, önceki döneme ait tutarı yeniden hesaplayarak sunmalıdır. Bu nedenle A şıkkı doğrudur; mümkün değilse durum açıklanır (E şıkkı da doğrudur). Ayrıca, metrik değişikliği ve bunun nedenleri (faydalılık artışı vb.) açıklanmalıdır (C ve D şıkkı doğrudur).

B şıkkı yanlıştır. TSRS 1, yeni bir metrik veya gösterge ilk kez kullanıldığında bile, karşılaştırmalı tutarların sunumunu zorunlu kılar. "Kesinlikle gerek yoktur" ifadesi, standarttaki esneklik veya istisna hükümleriyle bağdaşmaz; karşılaştırılabilirlik ilkesi yeni başlangıçlar için de geçerlidir. Dolayısıyla, yeni metriğin ilk yılında bile önceki yılın verisi (varsa) veya en azından mevcut dönemin verisi ile karşılaştırma imkanı varsa, bu bilgi sunulmalıdır. Kesin bir istisna bulunmamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre, metrik değişikliği veya yeni metrik tanımı durumunda karşılaştırmalı tutarların sunumu esnek değildir; mümkün olduğunca yeniden hesaplanmış tutarlar sunulmalı, mümkün değilse bu durum açıkça belirtilmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. TSRS 2, işletmelerin iklimle ilgili risk ve fırsatları belirlerken sektör bazlı rehberlerden yararlanmasını zorunlu kılar. Bu rehberler, sektörün özgün özelliklerine göre risklerin nasıl tanımlanacağı ve ölçüleceği konusunda yol gösterir. Dolayısıyla, işletmenin bu rehberden faydalanması hem uygundur hem de beklenen bir durumdur. C şıkkı, bu faydalanmanın yasaklandığını iddia ederek TSRS 2’nin temel prensiplerine aykırıdır.

Diğer şıkların analizi şöyledir: A şıkkı doğrudur; kuraklık kaynaklı su sıkıntısı, fiziksel risk kategorisinde değerlendirilir ve strateji başlığında açıklanır. B şıkkı doğrudur; risklerin etkileyeceği vadelerin (kısa, orta, uzun) tanımı, strateji başlığında yapılması gereken açıklayıcı bilgilerdendir. D şıkkı doğrudur; yeni tesis kurma yatırımı, sektörler arası metrik olan "sermaye dağıtımı" kapsamında değerlendirilir. E şıkkı doğrudur; yatırımın finansman kaynakları ve strateji ile sermaye dağıtımı arasındaki bağlantı, şeffaflık açısından strateji başlığında açıklanmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 2, iklimle ilgili risk ve fırsatların belirlenmesinde sektör bazlı rehberlerden yararlanmayı teşvik eder ve bu rehberler, işletmelerin sektörlerine özgü bağlamda doğru sınıflandırma yapmasını sağlar.

TSRS 2 (Uluslararası Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı 2), işletmelerin iklimle ilgili risk ve fırsatlarını nasıl yönettiğini ve stratejilerini nasıl geliştirdiğini açıklar. Standart, raporlamanın "strateji" kısmında işletmenin kısa, orta ve uzun vadeli planlama süreçlerinde iklim dirençliliği stratejilerini (B), değer zincirinde beklenen değişiklikleri (C) ve gelecekteki nakit akışları üzerindeki etkileri (D) ile iklimle ilgili geçiş planlarının temel dayanaklarını (E) açıklamayı zorunlu kılar. Bu maddeler, stratejinin bütünlüklü ve geleceğe yönelik yapısını yansıtır.

Ancak, risk yönetimi için kullanılan teknoloji (A), TSRS 2’nin strateji bölümünde doğrudan talep edilen bir unsurdur. Strateji, risklerin nasıl yönetildiğine odaklanırken, kullanılan spesifik teknoloji daha çok "risk yönetimi" veya "iş modeli" detaylarına girer ve stratejinin genel çerçevesi içinde birincil bir açıklama maddesi olarak yer almaz. Dolayısıyla A şıkkı, strateji tanımının kapsamı dışında kalır.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 2 strateji bölümü, iklim direnci, değer zinciri etkileri ve nakit akışları gibi bütüncül planlama unsurlarını vurgular; kullanılan spesifik teknoloji bu kapsamda doğrudan yer almaz.

Doğru cevap C şıkkıdır. TSRS 2 (Türk Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı 2), işletmelerin iklimle ilgili risk ve fırsatları nasıl yönettiğini açıklamalarını zorunlu kılar. Soruda yer alan tablo; risklerin (emisyon yoğunluğu, su erişimi vb.) "Finansal Etkisi" (TL cinsinden büyüklük) ve "Olasılık" (yüzde olarak) matrisini göstermektedir. TSRS 2’nin risk yönetimi gerekliliği, işletmelerin bu risklerin finansal etkilerinin niteliğini, olasılığını ve büyüklüğünü nasıl değerlendirdiğini açıkça ortaya koymayı gerektirir. Bu tablo, risklerin finansal boyutlarını ve gerçekleşme ihtimallerini nicel olarak sınıflandırdığı için doğrudan risk değerlendirme metodolojisini yansıtır.

Diğer şıkların nedenleri: A) Strateji ve iş modeli etkileri, risklerin nasıl yönetildiğinden ziyade uzun vadeli etkilere odaklanır. B) Senaryo analizindeki belirsizlik alanları, farklı geleceklere dayalı modellemeleri ifade eder, risk matrisini değil. D) Senaryo analizinin kullanım yöntemi, risklerin nasıl yönetildiğinden farklı bir süreçtir. E) Zaman dilimleri (kısa-orta-uzun vade), risklerin gerçekleşme zamanlamasını gösterir, finansal etki/olasılık matrisini değil.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 2 kapsamında risk yönetimi açıklaması, risklerin finansal etkilerinin büyüklüğü ve gerçekleşme olasılığı gibi nicel niteliklerinin nasıl ölçüldüğünü ve sınıflandırıldığını içermelidir.