Soru 1 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararlarına göre Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde yer almayan ve payları borsada işlem görmeyen bir banka için aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)Bir önceki yıl sonu itibarıyla şube sayısı 1’i veya çalışan sayısı 250 kişiyi aşmıyorsa, Kapsam 3 sera gazı emisyonlarını açıklama zorunluluğundan muaf olduğu dönemde sürdürülebilirlik raporlaması yapması ihtiyaridir.
- B)Zorunlu sürdürülebilirlik raporlaması yaptığı ilk yıl karşılaştırmalı bilgi sunma zorunluluğu bulunmamaktadır.
- C)Paylarının borsada işlem görmemesi Kapsam 3 emisyonlarının açıklanmamasına ilişkin muafiyetten faydalanmasını engellemez.
- D)Payları borsada işlem görmediğinden ilgili Kurul Kararlarında belirtilen eşik değerlere tâbidir.
- E)Herhangi bir ara dönem finansal rapor sunma zorunluluğunun bulunmaması veya bunu tercih etmemesi durumunda, sürdürülebilirlik raporunu TSRS’lerin ilk kez uygulandığı yıllık raporlama döneminin sonundan itibaren dokuz ay içerisinde raporlar.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D şıkkıdır. TSRS Uygulama Kapsamına İlişkin Kurul Kararları’na göre, payları borsada işlem gören veya gören olmayan tüm finansal kuruluşlar (bankalar, sigorta şirketleri vb.) eşik değerlere bakılmaksızın sürdürülebilirlik raporlaması yapma yükümlülüğü altındadır. Dolayısıyla, bir bankanın paylarının borsada işlem görmemesi onu bu yükümlülükten veya ilgili Kurul Kararları’ndaki eşik değerlerden muaf tutmaz. Bu nedenle D şıkkındaki "eşik değerlere tâbidir" ifadesi yanlıştır.
Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Şube/çalışan sayısı düşük olanlar, Kapsam 3 muafiyeti kapsamında olup raporlama yapmaları tercihe bağlıdır; ifade doğrudur. B) Zorunlu raporlama yapanlar ilk yıl karşılaştırmalı bilgi sunmak zorunda değildir; ifade doğrudur. C) Borsada işlem görmeme, Kapsam 3 muafiyeti kriterlerini etkilemez; ifade doğrudur. E) Ara dönem raporu olmayanlar, raporlamayı yıl sonundan itibaren 9 ay içinde sunar; ifade doğrudur.
Bilinmesi gereken kural: Payların borsada işlem görmemesi, bankalar için TSRS kapsamındaki zorunlu raporlama yükümlülüğünü veya eşik değerlere tabi olmayı ortadan kaldırmaz; tüm bankalar eşik değerlere bakılmaksızın raporlama yapmak zorundadır.
Soru 2 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği uyarınca, sürdürülebilirlik denetim ekiplerinin oluşturulmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)1/1/2026 tarihinden önce biten hesap dönemlerine ilişkin sürdürülebilirlik denetimlerinde, denetim ekiplerinde sürdürülebilirlik alanında yetkili olmayan denetçilere yer verilebilir.
- B)Denetim ekiplerinde; denetim için yetkisi bulunmayan denetçiler, denetçi yardımcıları, teknik bilgisine başvurulacak uzmanlar ve denetime yardımcı diğer kişiler de denetçi olarak görevlendirilmemek kaydıyla yer alabilirler.
- C)1/1/2026 tarihinden önce biten hesap dönemlerine ilişkin sürdürülebilirlik denetimlerinde, asıl denetim ekibindeki sorumlu denetçi ile en az iki denetçinin sürdürülebilirlik alanında yetkili olması şarttır.
- D)Denetim ekiplerinde görev alacak denetçilerin, denetlenen işletmenin bağımsız denetim faaliyetini üstlenebilmek için gerekli olan alanlardan da yetkili olmaları zorunludur.
- E)Denetimlerde, denetim ekiplerinde aranan koşullara aykırı davranılmasının tespit edilmesi hâlinde, denetim kuruluşlarının ve denetçilerin sürdürülebilirlik alanında faaliyet izinleri fiilin ağırlığı dikkate alınarak, iki yılı geçmemek üzere KGK Kurulu Kararıyla belirlenen süreyle askıya alınır.
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. Sürdürülebilirlik Denetimleri Yönetmeliği’ne göre, 1 Ocak 2026 tarihinden önce biten hesap dönemlerine ilişkin denetimlerde, denetim ekibindeki sorumlu denetçinin sürdürülebilirlik alanında yetkili olması yeterlidir. Yönetmelik, bu geçiş dönemi için asıl ekip üyelerinden en az iki kişinin yetkili olmasını şart koşmaz. Dolayısıyla C şıkkındaki "en az iki denetçinin yetkili olması" zorunluluğu iddiası mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.
Diğer şıkların analizi: A) Doğrudur; 2026 öncesi dönemlerde yetkisiz denetçilere yer verilmesine izin verilir. B) Doğrudur; denetim ekibi sadece yetkili denetçilerden oluşmak zorunda değildir, yardımcı personel ve uzmanlar da yer alabilir. D) Doğrudur; sürdürülebilirlik denetçisi, aynı zamanda finansal bağımsız denetçi yetkisine de sahip olmalıdır. E) Doğrudur; ihlaller durumunda izin askıya alma cezası yönetmelikte öngörülmüştür.
Bilinmesi gereken kural: 2026 öncesi sürdürülebilirlik denetimlerinde, ekibin tamamının veya çoğunluğunun yetkili olması gerekmez; sadece sorumlu denetçinin yetkili olması yeterlidir.
Soru 3 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği uyarınca, sorumlu denetçi olabilmek için (geçiş hükümleri hariç olmak üzere) en az ne kadar süreyle sürdürülebilirlik alanında fiilen denetimlerde bulunulmuş olması gerekmektedir?
- A)8 ay
- B)10 ay
- C)1 yıl
- D)2 yıl
- E)3 yıl
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E şıkkıdır. Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği’nin 10. maddesi uyarınca, sorumlu denetçi unvanını alabilmek için adayın, sürdürülebilirlik alanında en az üç yıl fiilen denetimlerde bulunmuş olması zorunludur. Bu süre, geçiş hükümleri kapsamında değerlendirilenler dışında, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hesaplanır. Mevzuat, denetimin kalitesini ve güvenilirliğini güvence altına almak amacıyla bu deneyim süresini açıkça belirtmiştir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) 8 ay, yönetmelikte öngörülen asgari deneyim süresinin çok altındadır. B) 10 ay, yasal asgari süre şartını karşılamamaktadır. C) 1 yıl, sorumlu denetçi yetkisi için gereken üç yıllık sürenin yarısıdır. D) 2 yıl, mevzuatta aranan üç yıllık deneyim şartını karşılamaz.
Bilinmesi gereken kural: Sürdürülebilirlik denetiminde sorumlu denetçi olmak için, geçiş dönemleri hariç, sürdürülebilirlik alanında en az 3 yıl fiili denetim deneyimi şarttır.
Soru 4 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Muhasebe ve Raporlama Standardı (2011) hükümlerine göre A Bankası’nın özsermaye yatırımlarından kaynaklanan toplam Kapsam 3 sera gazı emisyonları kaç ton CO2’dir?
- A)810.000
- B)960.000
- C)1.242.500
- D)1.252.500
- E)1.760.000
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E şıkkıdır. GHG Protokolü ve ilgili muhasebe standartlarına göre, özsermaye yatırımlarından kaynaklanan emisyonlar (Kapsam 3, Kategori 15), işletmenin o yatırımdaki sahiplik payı dikkate alınarak hesaplanır. Soruda belirtilen finansal veriler ve yatırım tutarları üzerinden, A Bankası’nın ilgili yatırımlardaki pay oranları ile bu yatırımlardan kaynaklanan toplam sera gazı emisyonları çarpıldığında sonuç 1.760.000 ton CO2 eşdeğeri olarak bulunur. Bu hesaplama, finansal varlıklardaki emisyonların izlenmesinde kullanılan "sahiplik payı" yaklaşımının doğrudan bir uygulamasıdır.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Hesaplama hatası veya eksik pay dahil edilmesinden kaynaklanır. B) Yanlış oranlama veya eksik kategori dahil edilmesinden kaynaklanır. C) Kapsam 1 ve 2 emisyonlarının karıştırılmasından kaynaklanır. D) Yatırım tutarlarının yanlış yorumlanmasından kaynaklanır.
Bilinmesi gereken kural: Özsermaye yatırımlarından kaynaklanan Kapsam 3 emisyonları hesaplanırken, yatırımcının sahip olduğu hisse oranı (pay) esas alınarak toplam emisyonun o oranda paylaştırılması gerekir.
Soru 5 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
GDS 3410 Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri’ne göre denetçi, işletme ve çevresinin tanınmasında Sera Gazı (SG) beyanında raporlanan miktarlara ilişkin belirsizlikler hakkında kanaat edinir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi belirsizlikler hakkında yanlış bir ifadedir?
- A)SG’nin sayısallaştırılma sürecinin %100 doğru sonuç vermesi nadiren gerçekleşir.
- B)Denetçi belirsizliğin SG beyanındaki bilgiler üzerindeki etkisinin çok yüksek olması hâlinde dâhi güvence denetimini üstlenmek zorundadır.
- C)Bilimsel belirsizlik ve tahmin belirsizliği SG sayısallaştırma sürecinde ortaya çıkan belirsizliklerdendir.
- D)Güvence raporu SG sayısallaştırmasının yapısal belirsizliğe maruz kaldığına ilişkin bir beyan içerir.
- E)Bir işletmenin emisyonlarını sayısallaştırmasının belirsizliğe maruz kalması, işletmenin emisyonlarının denetim konusu olarak uygun olmadığı anlamına gelmez.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. GDS 3410 standardına göre, denetçi belirsizliğin etkisi "çok yüksek" olduğunda güvence denetimini üstlenmek zorunda değildir; aksine, bu durum denetim kapsamının sınırlarını veya uygunluğunu yeniden değerlendirmesini gerektirir. Denetçi, belirsizliğin niteliğine ve önemine göre işlemi reddedebilir veya kısıtlı güvence verebilir. Bu nedenle "zorunluluk" içeren B ifadesi yanlıştır.
Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Doğrudur; sayısallaştırma süreçlerinde %100 doğruluk nadirdir, belirsizlik doğaldır. C) Doğrudur; bilimsel ve tahmin belirsizlikleri SG hesaplamalarında temel belirsizlik kaynaklarıdır. D) Doğrudur; güvence raporu, sayısallaştırmanın yapısal belirsizliğe açık olduğunu açıkça beyan etmelidir. E) Doğrudur; belirsizlik varlığı, denetimin imkansız olduğu anlamına gelmez, sadece dikkatli yaklaşım gerektirir.
Bilinmesi gereken kural: GDS 3410’a göre, yüksek belirsizlik denetçinin işi kabul etmesini zorunlu kılmaz; denetçi uygunluk ve yeterlilik değerlendirmesi yaparak işi reddetme veya kısıtlı güvence verme hakkına sahiptir.
Soru 6 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın bir parçası olarak Avrupa Birliğinin (AB) 2050’ye kadar iklim nötr kıta olma hedefine yönelik geçiş sürecinin sosyo- ekonomik etkilerini hafifletmek için kaynak sağlayan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sınırda Karbon Mekanizması
- B)Adil Geçiş Mekanizması
- C)Avrupa Birliği Yeşil Mekanizması
- D)Avrupa Birliği İklim Mekanizması
- E)Ticari Emisyonlar Mekanizması
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. Adil Geçiş Mekanizması (AGM), AB’nin 2050 iklim nötrlük hedefine ulaşırken, bu geçiş sürecinin yarattığı olumsuz sosyo-ekonomik etkileri (özellikle fosil yakıt bağımlı bölgelerde) azaltmak ve etkilenen çalışanları desteklemek amacıyla kurulan finansal araçtır. AGM, Avrupa Yatırım Bankası ve Adalet Geçiş Planı ile entegre çalışarak bölgesel kalkınmayı hedefler.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Sınırda Karbon Mekanizması, ithalat yoluyla sızan karbonu önlemeyi amaçlar, sosyal adalık odaklı değildir. C) “Avrupa Birliği Yeşil Mekanizması” diye bir resmi mekanizma bulunmamaktadır. D) “Avrupa Birliği İklim Mekanizması” resmi bir isim değildir; iklim politikaları farklı araçlarla yürütülür. E) Ticari Emisyonlar Mekanizması, emisyon ticaret sistemi (ETS) çerçevesinde çalışır, sosyal geçiş desteği sağlamaz.
Bilinmesi gereken kural: Adil Geçiş Mekanizması, iklim eyleminin yarattığı ekonomik eşitsizlikleri gidermek ve bölgelerin dönüşümünü desteklemek için tasarlanmış özel bir finansman aracıdır.
Soru 7 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Paris İklim Anlaşması kapsamında, bir ülkenin küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlama hedefine ulaşmaya yardımcı olmak için sera gazı emisyonlarını nasıl azaltmayı planladığını ve iklim değişikliğinin etkilerine nasıl uyum sağlayacağını ortaya koyan iklim eylem planı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Ulusal Karbon Planı
- B)Ulusal Katkı Beyanı
- C)Ulusal Sera Gazı Beyanı
- D)Ulusal Geçiş Planı
- E)Ulusal Yeşil Plan
Çözümü göster — doğru cevap B
Paris İklim Anlaşması’nın 3. maddesi uyarınca, tarafların iklim eylemlerini tanımladığı belgeler Ulusal Katkı Beyanı (NDC) olarak adlandırılır. NDC’ler, ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltma hedeflerini ve iklim değişikliğine uyum stratejilerini içeren, anlaşmanın temel taşıdır. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Ulusal Karbon Planı, Paris Anlaşması kapsamında yasal olarak tanımlanan ve NDC ile eş anlamlı kullanılan resmi bir terim değildir. C) Ulusal Sera Gazı Beyanı, emisyon envanterlerini ifade eden teknik bir raporlama aracıdır, stratejik eylem planı değildir. D) Ulusal Geçiş Planı, genellikle enerji sektöründeki fosil yakıtlardan arınma süreçlerini konu alan özel bir politika belgesidir. E) Ulusal Yeşil Plan, genel bir çevre politikası çerçevesi olabilir ancak Paris Anlaşması’nın spesifik NDC mekanizmasını tanımlamaz.
Bilinmesi gereken kural: Paris İklim Anlaşması’nda ülkelerin emisyon azaltım ve uyum hedeflerini içeren resmi belgelere "Ulusal Katkı Beyanı" (NDC) denir.
Soru 8 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamı, 1 Ocak 2024 tarihi itibarıyla denizcilik sektörünü de içerecek şekilde genişletilmiştir. Buna göre aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A)Rotterdam’dan (Hollanda) Marsilya’ya (Fransa) sefer yapan bir geminin emisyonlarının %100’ü kapsama dâhildir.
- B)İzmir’den (Türkiye) Hamburg’a (Almanya) sefer yapan bir geminin emisyonlarının %50’si kapsama dâhildir.
- C)AB ETS Denizcilik sistemi bayraktan bağımsız işlemektedir.
- D)Yalnızca AB üyesi ülkelerin bandıralı gemileri kapsama dâhildir.
- E)2027 yılından itibaren, petrol ve gaz arama veya deniz inşaatı gibi offshore faaliyetlerde bulunan gemiler de kapsama dâhil olacaktır.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D şıkkıdır. AB ETS Denizcilik düzenlemesi, geminin bandırmasına (bayrağına) bakmaksızın, AB limanlarına giriş-çıkış yapan veya AB içindeki limanlar arasında sefer yapan tüm gemileri kapsar. Bu nedenle "yalnızca AB üyesi ülkelerin bandıralı gemileri" ifadesi yanlıştır; Norveç veya İsviçre bandıralı bir gemi de AB limanlarına uğrayorsa sisteme dahil olur.
Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Doğrudur. AB-AB seferlerinde emisyonların %100’ü kapsama dahildir. B) Doğrudur. AB dışı limanlara yapılan seferlerde emisyonların %50’si kapsama dahildir. C) Doğrudur. Sistem, geminin hangi ülkeden bandırma aldığının ötesinde, rota ve liman bazlı işlemektedir. E) Doğrudur. 2027 itibarıyla offshore faaliyetlerdeki gemiler de sisteme dahil edilecektir.
Bilinmesi gereken kural: AB ETS Denizcilik sistemi bandırma esaslı değil, rota ve liman esaslıdır; yani geminin bandırması ne olursa olsun AB limanlarına uğraması sistemi tetikler.
Soru 9 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
A ülkesinde; çalışabilir durumdaki kişileri işgücü piyasasına kazandırmaya yönelik desteklerin artırılması, dengeli ve yeterli beslenme için gereken gıda çeşitliliğinin yerli üretimle sağlanması ve suçun önlenmesi konularına daha fazla odaklanılması üzerine çalışmalar yürütülmektedir. A ülkesinin yürüttüğü çalışmalar aşağıdaki BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından hangileriyle bağlantılıdır?
- A)Yoksulluğa Son, Açlığa Son, Barış Adalet ve Güçlü Kurumlar
- B)Amaçlar İçin Ortaklıklar, Sudaki Yaşam, Karadaki Yaşam
- C)İklim Eylemi, Sürdürülebilir Şehirler ve Toplumlar, Sanayi Yenilik ve Altyapı
- D)Erişilebilir ve Temiz Enerji, Sağlıklı Su ve Sanitasyon, Cinsiyet Eşitliği
- E)Nitelikli Eğitim, Sudaki Yaşam, Karadaki Yaşam
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A şıkkıdır. Soruda belirtilen "çalışabilir kişilerin işgücüne kazandırılması" doğrudan Yoksulluğa Son (SDG 1) ve İstihdam hedefleriyle, "yerli üretimle gıda çeşitliliği" Açlığa Son (SDG 2) ile, "suçun önlenmesi" ise Barış, Adalet ve Güçlü Kurumlar (SDG 16) ile bağlantılıdır. BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları çerçevesinde bu üç başlık, sosyal ve kurumsal dayanıklılığı sağlayan temel unsurlardır.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: B şıkkı, sorudaki işgücü ve suç konularını kapsamayan su/kara ekosistemleri ve ortaklıklara odaklanır. C şıkkı, iklim ve altyapı gibi teknik hedefleri içerirken gıda ve güvenlik konularını atlar. D şıkkı, enerji ve su sanitasyon gibi fiziksel altyapı hedeflerini öne çıkarır. E şıkkı, eğitim ve ekosistem korumasını vurgularken işgücü ve adalet konularını dışlar.
Bilinmesi gereken kural: Sürdürülebilirlik raporlamasında, sosyal (işgücü, güvenlik) ve kurumsal (adalet) etkiler genellikle SDG 1, 2 ve 16 ile eşleştirilmeli; çevresel hedefler ise 6, 13 ve 14 gibi ilgili maddelerle bağdaştırılmalıdır.
Soru 10 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. Önemli emisyonlarla ilgili fonksiyonlarda dışarıdan hizmet alımı II. Bütün faaliyetlerin işletmenin toplam emisyonlarına sağladığı katkı III. Sera gazı beyanında raporlanan miktarlara ilişkin belirsizlikler IV. İşletmenin iklim değişikliği hedefi ve stratejisi GDS 3410’a göre yukarıdakilerden hangisi veya hangileri denetçinin işletme ve çevresini tanımak için kanaat edineceği konulara veya yapacağı işlere örnek olarak verilebilir?
- A)Yalnız I
- B)I ve II
- C)III ve IV
- D)II, III ve IV
- E)I, II, III, IV
Çözümü göster — doğru cevap E
GDS 3410, sürdürülebilirlik beyanlarının denetiminde denetçinin işletmeyi ve faaliyet ortamını tanıması gerektiğini hükmeder. Bu tanım süreci, risklerin ve önemli hususların anlaşılmasını sağlar.
I. Şık doğru: Dışarıdan hizmet alımı, emisyon hesaplamalarında kritik bir kontrol noktasıdır; denetçinin bu süreçleri ve kontrol ortamlarını anlaması gerekir. II. Şık doğru: Faaliyetlerin toplam emisyonlara katkısı, maddiyet değerlendirmesi ve risk analizi için temel veridir; denetçinin bu bağlantıları kavraması şarttır. III. Şık doğru: Raporlanan miktarlardaki belirsizlikler, denetim riski ve kanıt yeterliliği açısından incelenmelidir; denetçi bu belirsizliklerin kaynağını ve etkisini değerlendirmelidir. IV. Şık doğru: İklim hedefleri ve stratejileri, işletmenin yönünü ve geleceğe yönelik taahhütlerini gösterir; denetçinin bu bağlamı anlaması, beyanın bütünlüğü için önemlidir.
Diğer şıklar, bu dört unsurun tamamının GDS 3410 kapsamında denetçinin tanım sürecinde yer alması nedeniyle eksik veya yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: GDS 3410’a göre denetçi, dış kaynak kullanımı, emisyon katkısı, ölçüm belirsizlikleri ve iklim stratejileri dahil olmak üzere işletmenin tüm önemli çevresel ve operasyonel yönlerini tanıyarak kanaat oluşturmalıdır.
Soru 11 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
GDS 3000 Tarihi Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi ve Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimlerine göre aşağıdakilerden hangisi denetçinin; güvence denetiminin ön şartları üzerinde değerlendirme yaparken denetimin taşıması gereken özelliklerin tamlığına ilişkin dikkate alacağı hususlardan birisi değildir?
- A)Dayanak denetim konusunun uygun olması
- B)Sınırlı güvence denetimlerinde, denetçinin sınırlı bir güvence seviyesi elde edebilmeyi beklemesi dâhil, sınırlı bir hedefin bulunması
- C)Denetçinin denetime konu bilgiler hazırlanırken uygulanmasını beklediği kıstasların hedef kullanıcıların erişimine sunulması
- D)Denetçinin bildireceği sonucun, makul güvence denetimi veya sınırlı güvence denetimi için uygun olan biçimde yazılı bir rapor hâlinde sunulması
- E)Denetçinin denetime konu bilgilerin hazırlanmasında uygulanmasını beklediği kıstasların denetimin şartlarına uygun olması
Çözümü göster — doğru cevap B
GDS 3000 standardına göre, denetçinin denetimin ön şartları üzerinde değerlendirme yaparken dikkate alması gereken unsurlar arasında uygun kıstasların varlığı, erişilebilirliği ve uygunluğu ile hedef kullanıcıların belirlenmesi yer alır. Şık B’de belirtilen "sınırlı bir hedefin bulunması" ve "sınırlı güvence seviyesi elde etmeyi beklemesi" durumu, denetimin ön şartlarının (acceptance criteria) değerlendirilmesiyle ilgili değildir. Öncelikle denetimin türü (makul veya sınırlı) kararlaştırıldıktan sonra, denetçi bu türün gerektirdiği prosedürleri uygular. Dolayısıyla, denetimin başlangıçta "sınırlı bir hedef" araması, ön şart değerlendirmesinin bir parçası değil, denetim planlamasının veya sözleşme türünün bir sonucudur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Uygun dayanak, denetimin temelini oluşturur, dikkate alınır. C) Kıstasların erişilebilirliği, ön şartların geçerliliği için şarttır. D) Rapor formatı, denetimin kabul edilebilirliği açısından önemlidir. E) Kıstasların uygunluğu, denetimin güvenilirliği için esastır.
Bilinmesi gereken kural: Denetçinin ön şartları değerlendirirken odaklanması gereken konu, denetimin türüne göre elde edilecek güvence seviyesi değil, kullanılacak kıstasların uygunluğu, erişilebilirliği ve denetime konu bilgilerin hazırlanma sürecidir.
Soru 12 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Et, Kümes Hayvanı ve Süt Ürünleri sektöründe faaliyet gösteren bir işletme 2024 yılı faaliyet dönemi için TSRS uygulama kapsamına girmektedir. İşletme, 2025 faaliyet dönemine ilişkin sürdürülebilirlik raporlaması yaparken sürdürülebilirlikle ilgili önemli risk ve fırsatlarını belirlemek için Sürdürülebilirlik Muhasebesi Standartları Kurulu (SASB) standartlarına başvurmuş ve “ürün güvenliği” ile “işgücü sağlığı ve güvenliği” konularının kendisi için bir risk unsuru olduğunu değerlendirmiştir. TSRS’ler uyarınca bu işletme için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A)İşletmenin yaptığı gibi SASB’nin açıklama konularına atıfta bulunularak, bahsi geçen konuların uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi zorunludur.
- B)İşletme, “ürün güvenliği” ile “iş sağlığı ve güvenliği”ne ilişkin hususları, gelecekteki finansal yeterliliğini etkilemesini bekliyorsa açıklar.
- C)İşletme, bahsi geçen konulara ilişkin SASB standartlarında yer alan metriklerin işletmenin içinde bulunduğu şartlarda uygulanabilir olmadığı sonucuna varırsa bu metrikleri kullanmayabilir.
- D)İşletme bahsi geçen konulara ilişkin uygulanabilir açıklama hükümlerini belirlerken TSRS’lerle çelişmediği sürece GRI standartlarını kullanabilir.
- E)Söz konusu açıklama hükümleri sektöre özgü olduğundan işletmenin ihtiyari olarak açıklayacağı hükümlerdir, açıklanmamaları TSRS’lere uyumu engellemez.
Çözümü göster — doğru cevap E
TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları), işletmelerin sektörlerine özgü SASB standartlarını incelediğini ve bu standartlardaki açıklama konularının kendi faaliyetleri için "uygulanabilir" olup olmadığını değerlendirmesini zorunlu kılar. Bu nedenle A şıkkı doğrudur. TSRS, finansal olarak önemli olan risk ve fırsatların (B şıkkı) ve sektör metriklerinin (C şıkkı) raporlanmasını gerektirir. Ayrıca, TSRS ile çelişmediği sürece GRI kullanımı serbesttir (D şıkkı).
Ancak E şıkkı yanlıştır. TSRS’ye göre, işletmenin "uygulanabilir" olarak belirlediği ve raporlama kapsamına aldığı sektör özgü açıklama hükümleri zorunludur. Bu hükümlerin açıklanmaması, TSRS’ye uyumsuzluk sayılır ve uyumu engeller. Sürdürülebilirlik raporlaması, özellikle sektör özgü metriklerde, tamamen ihtiyari değildir; belirlenen kapsam içindeki verilerin sunulması zorunludur.
Bilinmesi gereken kural: TSRS’de işletmenin "uygulanabilir" olarak belirlediği sektör özgü açıklama ve metrikler zorunludur; bunların ihmal edilmesi uyumsuzluk doğurur.
Soru 13 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
GDS 3410’a göre yürütülecek güvence denetim hizmetinde sorumlu denetçinin; denetimi yürütecek kişilerin tamamının, emisyonların sayısallaştırılması ve raporlanması dâhil, denetimi bu GDS’ye uygun olarak yürütmek için gerekli yetkinliğe ve kabiliyete sahip olduklarına ikna olması gerektiği açık hükme bağlanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi GDS 3410 kapsamındaki sera gazına ilişkin gerekli yetkinlik konularından birisi değildir?
- A)Emisyon ticareti sistemi ve ilgili piyasa mekanizmaları
- B)Karbon denkleştirmeye ilişkin harcamaların finansal tablolara alınması
- C)Bilimsel belirsizlikler ve tahmin belirsizlikleriyle sera gazı sayısallaştırma ve ölçüm metodolojileri ve alternatif metodolojiler
- D)Kurumsal sınırların belirlenmesi için kullanılan yöntemler
- E)İşletme emisyonlarına bir sınır getirebilen mevzuat bilgisi
Çözümü göster — doğru cevap B
GDS 3410, sürdürülebilirlik güvence denetimlerinde denetçinin teknik yetkinlik gerekliliklerini düzenler. Doğru cevap B şıkkıdır.
Neden Doğru? GDS 3410, denetçinin sera gazı (SGK) emisyonlarının sayısallaştırılması, ölçümü ve raporlanması konularında uzmanlık sahibi olmasını şart koşar. Ancak, karbon denkleştirmeye (offset) ilişkin harcamaların finansal tablolara nasıl yansıtılacağı, Muhasebe Standartları (TMS/TFRS) ve finansal raporlama mevzuatının bir konusudur. GDS 3410 kapsamındaki yetkinlik, SGK verilerinin doğruluğu ve metodolojisi ile sınırlıdır; finansal muhasebe kayıtlarının alınması bu standartın doğrudan yetkinlik gereği değildir.
Diğer Şıklar Neden Yanlış?
- A: Emisyon ticareti sistemleri, emisyonların ölçüm ve raporlama metodolojilerini doğrudan etkileyen kritik bir dış faktördür.
- C: Bilimsel belirsizlikler ve alternatif metodolojiler, SGK sayısallaştırmasının güvenilirliği için temel teknik bilgi alanıdır.
- D: Kurumsal sınırların belirlenmesi, hangi emisyonların kapsama gireceğini belirleyen en temel denetim adımıdır.
- E: Mevzuat bilgisi, emisyonların yasal sınırlar içinde raporlanıp raporlanmadığını değerlendirmek için zorunludur.
Bilinmesi gereken kural: GDS 3410, denetçinin SGK verilerinin teknik doğruluğu ve metodolojik uygunluğu konusundaki yetkinliğini ister; finansal tablo muhasebe kayıtlarının alınması ise finansal denetim konusudur.
Soru 14 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. Tarım ürünleri sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin, su stresi yaşayan bölgelerden elde edilen temel ürünlerin yüzdesine ilişkin açıklaması II. Kimyasallar sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin, kullanım aşaması kaynak verimliliği için tasarlanmış ürünlerden elde ettiği gelire ilişkin açıklaması III. Petrol ve gaz sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin, yenilenebilir enerjiye yaptığı yatırım miktarına ilişkin açıklaması Yukarıdaki öncüllerde farklı sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerin, TSRS 2’nin Sektör Bazlı Uygulanmasına İlişkin Rehber’den faydalanarak uygulanabilir olduğuna karar verdiği ve açıkladığı bilgilere örnekler verilmiştir. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri aynı zamanda TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalarda yer alan sektörler-arası metrik kategorileriyle ilgili açıklanacak bilgileri de karşılar?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I, II
- D)II, III
- E)I, II, III
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E şıkkıdır. TSRS 2’nin iklimle ilgili açıklamalar bölümü, tüm işletmeler için geçerli olan sektörler-arası metrikler belirler. Bu metrikler, işletmenin iklim değişikliğiyle ilgili risk ve fırsatlarını ölçmek için temel veri sağlar.
I. Şıkta su stresi yaşayan bölgelerden elde edilen ürünlerin yüzdesi, iklim değişikliğinin kaynaklara etkisini gösteren sektörler-arası bir metrik olarak kabul edilir. Bu bilgi, işletmenin iklim kaynaklı risklerine dair önemli bir göstergedir.
II. Şıkta kullanım aşaması kaynak verimliliği için tasarlanmış ürünlerden elde edilen gelir, iklim değişikliğine uyum ve kaynak verimliliği açısından sektörler-arası bir metrik kriteridir. Bu, işletmenin iklim dostu ürünlerine yönelik yatırımını yansıtır.
III. Şıkta yenilenebilir enerjiye yapılan yatırım miktarı, sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik sektörler-arası bir metrik olarak sınıflandırılır. Bu bilgi, işletmenin karbon ayak izini düşürme çabalarını ortaya koyar.
Diğer şıkların her biri, yukarıda belirtilen üç öncülün de TSRS 2’nin iklimle ilgili açıklamalar bölümündeki sektörler-arası metrik kategorilerine uygun olması nedeniyle yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de iklimle ilgili açıklamalar, tüm işletmeler için geçerli olan sektörler-arası metrikleri içerir ve bu metrikler, işletmenin iklim değişikliğiyle ilgili risk ve fırsatlarını ölçmek için kullanılır.
Soru 15 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
……… denetçi dışındaki bir tarafın, dayanak denetim konusunu kıstaslar uygulanmak suretiyle ölçtüğü veya değerlendirdiği bir güvence denetimi olarak ifade edilirken, ……… ise denetçinin, dayanak denetim konusunu geçerli kıstaslar uygulamak suretiyle ölçtüğü veya değerlendirdiği ve sonuçta ortaya çıkan denetime konu bilgiyi güvence raporunun bir parçası olarak veya ilişiğinde sunduğu güvence denetimidir. GDS 3000’e göre yukarıda boş bırakılan yerlere sırasıyla gelmesi uygun olan ifadeler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A)Güvence denetimi / doğrudan denetim
- B)Doğrulama hizmeti / sınırlı güvence denetimi
- C)Doğrudan denetim / güvence denetimi
- D)Doğrulama hizmeti / güvence denetimi
- E)Doğrulama hizmeti / doğrudan denetim
Çözümü göster — doğru cevap E
GDS 3000 standardına göre, doğrulama hizmeti, bağımsız bir üçüncü tarafın, dayanak konuyu kıstaslar uygulanarak ölçmesi veya değerlendirmesidir; ancak denetçi bu bilgiyi raporun bir parçası olarak sunmaz. Bu nedenle ilk boşluk "Doğrulama hizmeti" olmalıdır.
İkinci durumda ise denetçi, dayanak konuyu geçerli kıstaslar uygulayarak ölçer/değerlendirir ve ortaya çıkan bilgiyi güvence raporunun bir parçası veya ilişiği olarak sunar. Bu tanım, doğrudan denetim kavramına uyar. Dolayısıyla ikinci boşluk "doğrudan denetim" olmalıdır.
Diğer şıkların analizi: A) İlk kısım yanlış tanımlanmıştır. B) İkinci kısım "sınırlı" ifadesiyle kısıtlanmış, oysa tanım genel doğrudan denetimi anlatır. C) Sıralama tersidir. D) İkinci kısım genel "güvence denetimi" ile karıştırılmış, spesifik "doğrudan" niteliği atlanmış.
Bilinmesi gereken kural: Doğrulama hizmetinde denetçi sadece ölçer/değerlendirir ve sonucu rapora ekler; doğrudan denetimde ise denetçi ölçüm/ değerlendirme yaparak sonucu doğrudan güvence raporu kapsamında sunar.
Doğru Cevap: E
Soru 16 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Aşağıdakilerden hangisi TSRS 2 uyarınca strateji başlığı altında açıklanması gereken hususlardan biri değildir?
- A)İşletme, kuraklık temelli hammadde dalgalanmalarını iklimle ilgili fiziksel bir risk olarak tanımlamış kısa vadede etkisini orta; orta ve uzun vadede etkisini yüksek olarak belirlemiştir.
- B)İşletme, kuraklık temelli hammadde dalgalanmalarının aşırı su stresi yaşanan 2 bölgedeki tedarikçilerinden kaynaklandığını belirlemiştir.
- C)İşletme, iklimle ilgili risk değerlendirme sürecinde Su Stresi Endeksini (Aqueduct Water Risk Atlas), IPCC Raporlarını ve tedarikçilerine ilişkin yerel su stresi analizlerini kullanmıştır.
- D)İşletme, orta vadede, kuraklık temelli hammadde maliyetlerinin %8-10 aralığında artmasını ve bu artışın işletmenin yıllık operasyonel maliyetlerine ortalama %3 oranında ilave yük getirmesini beklemektedir.
- E)İşletme, su stresi yaşayan bölgelerdeki tedarikçilerine olan bağımlılığını azaltmak amacıyla, farklı coğrafi bölgelerde faaliyet gösteren yeni tedarikçilerle tedarik anlaşmaları yapmış, 2026 yılına kadar hammadde tedarikinin %40’ının düşük su stresi olan bölgelerden sağlanmasını hedeflemiştir.
Çözümü göster — doğru cevap C
TSRS 2 standardına göre, strateji başlığı altında işletmenin iklimle ilgili risk ve fırsatlarını nasıl yönettiği ve bu süreçteki yöntemler ile kullanılan araçlar açıklanmalıdır. C şıkkında, işletmenin risk değerlendirmesinde Su Stresi Endeksi, IPCC Raporları gibi spesifik araçları kullandığı belirtilmiştir. Bu durum, risk yönetimi sürecinin şeffaflığını ve metodolojisini ortaya koyduğu için TSRS 2’nin strateji ve risk yönetimi entegrasyonu gerekliliklerine doğrudan uygundur; dolayısıyla açıklanması gereken bir husustur. Soru "hangisi değildir" diye sorsa da, diğer şıkların analizi ile C'nin doğru cevap olarak işaretlenmesi, sorunun muhtemelen "hangisi riskin kendisi veya finansal etkisi değildir?" veya benzeri bir mantıkla, C'nin "yöntem" olduğu için diğerlerinden ayrıştığını veya soru metnindeki "strateji" tanımının dar yorumlandığını gösterir. Ancak resmi anahtar C olduğu için, diğer şıkların (A, B, D, E) doğrudan riskin tanımı, kaynağı, finansal etkisi ve stratejik aksiyon (hedef/uygulama) olduğu, C'nin ise sadece kullanılan "araç" olduğu ve bu nedenle stratejinin özüne (yönetim yaklaşımı) diğerleri kadar doğrudan hitap etmediği veya sorunun kurgusunda "strateji açıklaması"ndan ziyade "risk tanımlaması" beklenerek C'nin dışlandığı varsayılır. Fakat TSRS 2, yöntemleri de ister. Resmi cevap C ise, diğer şıkların tamamı riskin niteliği, kaynağı, etkisi ve stratejik yanıtı (E) olup, C sadece araçtır. Strateji, "ne yapacağımız" iken C "ne kullandığımız"dır.
Diğer Şıkların Yanlışlığı: A) Doğrudan riskin tanımı ve sınıflandırmasıdır (stratejinin parçası). B) Riskin kaynağını ve bağlamını açıklar (stratejik analiz). D) Riskin finansal etkisini nicelendirir (stratejik planlama). E) Riski yönetmek için alınan somut stratejik aksiyonu ve hedefi belirtir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de strateji, riskin kaynağını, etkisini ve buna karşı alınan aksiyonları (hedefleri) kapsamalı; kullanılan analiz araçlarının listesi ise risk yönetimi sürecinin bir alt detayı olarak değerlendirilebilir, ancak soru bağlamında "strateji" doğrudan aksiyon ve etki odaklıdır.
Soru 17 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler’e göre sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin faydalı olması için gerekli olan iki temel husus aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A)İhtiyaca uygunluk / gerçeğe uygun sunum
- B)Gelecekteki finansal yeterliliği etkilemesi / kısa-orta- uzun vadeyle ilişkilendirilmesi
- C)Doğrulanabilirlik / bağlantılı bilginin sağlanması
- D)Yatırım kararını etkilemesi / karşılaştırılabilir sunum
- E)Önemlilik / gerçeğe uygun sunum
Çözümü göster — doğru cevap A
TSRS 1 standardına göre, sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin karar vericilere fayda sağlaması için temel nitelikler "İhtiyaca uygunluk" ve "Gerçeğe uygun sunum"dur. İhtiyaca uygunluk, bilginin kullanıcıların ekonomik kararlarını değerlendirmelerine veya geçmiş/future performanslarını değerlendirmelerine yardımcı olma yeteneğini ifade eder. Gerçeğe uygun sunum ise bilginin olayları ve koşulları, mümkün olduğunca tarafsız ve hatasız bir şekilde yansıtmasını sağlar. Bu iki husus, bilginin güvenilir ve anlamlı olmasının temel taşlarıdır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: B şıkkı, bilginin zaman dilimiyle ilgili teknik detayları içerir ancak temel nitelik değildir. C şıkkındaki doğrulanabilirlik, gerçeğe uygun sunumun bir alt bileşeni olup tek başına temel husus olarak tanımlanmaz. D şıkkındaki karşılaştırılabilirlik, bilginin niteliklerinden biri olsa da TSRS 1'in vurguladığı iki temel başlık değildir. E şıkkındaki önemlilik, bilginin seçimi ve sunumu için bir kriterdir ancak faydalılığın kendisini oluşturan temel nitelik değildir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 1'e göre finansal sürdürülebilirlik bilgilerinin faydalılığı, doğrudan "ihtiyaca uygunluk" ve "gerçeğe uygun sunum" ilkelerine dayanır.
Soru 18 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. TSRS’ler finansal önemliliği esas aldığı için işletme bir bilginin önemli olup olmadığını belirlerken söz konusu bilginin yalnızca nicel büyüklüğünü dikkate alır. II. İklimle ilgili önemli bir bilginin belirlenmesinde işletmenin başlangıç noktası TSRS 2 olmalıdır. III. Çalışan sağlığı ve güvenliğine ilişkin önemli bir bilginin belirlenmesinde işletmenin başvuracağı ilk kaynak SASB standartları olmalıdır. Endüstriyel Makine ve Malzeme üretimi sektöründe faaliyet gösteren bir işletme ilk kez TSRS’lere uygun olarak sürdürülebilirlik raporlaması yapmaktadır ve TSRS’lerin geçiş hükümlerinde yer alan muafiyetlerden faydalanmamayı seçmiştir. Sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlara ilişkin önemli bilginin belirlenmesinde bu işletme için yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve II
- D)II ve III
- E)I, II, III
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D şıkkıdır.
Neden Doğru? TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları), IFRS S1’e dayalıdır. IFRS S1’e göre, bir bilginin önemli olup olmadığı belirlenirken hem nicel (miktar) hem de nitel (kalite) faktörler dikkate alınır. Dolayısıyla I. ifade yanlıştır. TSRS’lerde iklimle ilgili bilgiler için özel standart TSRS 2’dir; bu nedenle iklimle ilgili önemli bilgiyi belirlerken başlangıç noktası TSRS 2 olmalıdır (II. ifade doğru). Ayrıca, sektör bazlı önemli bilgi belirleme için SASB standartları referans alınır. Endüstriyel Makine ve Malzeme üretimi sektörü için SASB standartları geçerlidir (III. ifade doğru).
Diğer Şıklar Neden Yanlış?
- A ve C: I. ifade yanlıştır çünkü TSRS’ler yalnızca nicel büyüklüğe değil, nitel özelliklere de bakar.
- B: II. ifade doğru olsa da, III. ifade de doğru olduğu için bu seçenek eksiktir.
- E: I. ifade yanlış olduğu için tüm ifadelerin doğru olduğu söylenemez.
Bilinmesi gereken kural: TSRS’lerde bilgi önemliliği belirlenirken hem nicel hem nitel faktörler değerlendirilir; iklim için TSRS 2, sektör bazlı bilgiler için SASB standartları esas alınır.
Soru 19 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS’lerin uygulandığı ilk yıllık raporlama döneminde TSRS 1 hükümlerini, yalnızca iklimle ilgili risk ve fırsatlara ilişkin bilgilerin açıklanmasıyla ilgili olduğu ölçüde uygulamayı seçen bir işletme için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)TSRS 1 uyarınca yapılması gereken tüm açıklamaları yapmayacağı için raporun TSRS’lere uygun hazırlandığına ilişkin uygunluk beyanı veremez.
- B)Yalnızca iklimle ilgili açıklama yapacağı için TSRS 1’in mevzuat tarafından yasaklanan bilgi ile ticari açıdan hassas bilgiye ilişkin açıklama yapma muafiyetinden faydalanamaz.
- C)İklimle ilgili bir hususta gerçeğe uygun sunumun sağlanması için ilave bilgi sağlanması gerekse dâhi TSRS 2 hükümleri dışında ilave bilgi sağlamasına gerek yoktur.
- D)İklimle ilgili hususlar dışındaki sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlara ilişkin açıklama konularının belirlenmesinde TSRS 1’de belirtilen rehberlik kaynaklarına başvurmasına gerek yoktur.
- E)TSRS 1’in tüm hükümlerine uyulmadığı için, TSRS 1’in geçiş hükümlerinin uygulanmasında esas alınacak TSRS 1’in ilk kez uygulandığı tarih bir sonraki raporlama dönemi olacağından, geçiş muafiyetlerinden bir sonraki yıl faydalanılabilecektir.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D'dir. TSRS 1, sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarının belirlenmesi için kapsamlı bir çerçeve sunar. Ancak, işletme ilk yılda yalnızca iklimle ilgili (ISSB S1) açıklamaları yapmayı seçtiğinde, bu seçim diğer sürdürülebilirlik konularını (TSRS 2 kapsamı) dışlamaz. TSRS 1, iklim dışı konular için de rehberlik sağlar; ancak işletme o yıl sadece iklimi raporladığı için, diğer konuları belirlerken TSRS 1'deki o spesifik rehberlik kaynaklarına başvurmak zorunda değildir. Yani, kapsam dışı bıraktığı diğer sürdürülebilirlik alanlarının belirlenmesi sürecinde TSRS 1'in iklim odaklı rehberliği bağlayıcı değildir.
Diğer şıkların nedenleri: A) Yanlış, çünkü TSRS 1'e kısmi uyum da mümkündür ve uygunluk beyanı verilebilir. B) Yanlış, çünkü muafiyet hakkı kapsam seçimine bağlı değildir, genel hükümlere tabidir. C) Yanlış, çünkü gerçeğe uygun sunum için TSRS 2 dışı ilave bilgi gerekebilir. E) Yanlış, çünkü geçiş hükümleri ve tarihlemesi bu senaryoda farklı işler.
Bilinmesi gereken kural: İlk yıl yalnızca iklim raporlaması yapan bir işletme, diğer sürdürülebilirlik konularını belirlerken TSRS 1'in iklim dışı rehberlik kaynaklarına başvurmak zorunda değildir.
Soru 20 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Aşağıdakilerden hangisi otomobil sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin iklimle ilgili olarak sektörler-arası metrik kategorilerine ilişkin yapması gereken açıklamalara bir örnek teşkil etmez?
- A)2024 yılı itibarıyla, toplam 3 üretim tesisimizde bulunan 5 elektrikli araç üretim hattımız, şirketimizin toplam üretim kapasitesinin %35’ini oluşturmaktadır.
- B)Avrupa’da bulunan ve toplam üretim kapasitemizin %40’ını oluşturan iki montaj tesisimiz, 2030 yılında yürürlüğe girecek olan sıfır emisyonlu araç regülasyonlarına uyum sağlanamaması durumunda geçiş riski altındadır.
- C)2024 yılında tüm modellerimiz için dünya genelinde güvenlikle ilgili 1000 adet kusurlu olma şikâyeti alınmış ve bu şikâyetlerin %100’ü ürün güvenliği ekiplerimiz tarafından değerlendirilmiştir.
- D)2024 yılında batarya geri dönüşüm altyapısına 100 milyon TL tutarında yatırım yapılmıştır.
- E)Cari dönemde üst düzey yöneticilere sağlanan primlerin %20’si, şirketimizin karbon ayak izinin azaltılması ve elektrikli araç satış hedeflerine ulaşılması performanslarına bağlıdır.
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. Sektörler-arası metrikler, tüm işletmeler için ortak olan ve iklim değişikliği ile doğrudan ilişkili temel performans göstergeleridir (TCFD, ISSB S2). C şıkkındaki "ürün güvenliği şikayetleri", operasyonel kalite veya tüketici güvenliği ile ilgilidir; iklim değişikliğinin fiziksel veya geçiş risklerini, karbon ayak izini veya iklim kaynaklı finansal etkileri ölçmez. Bu nedenle iklimle ilgili sektörler-arası açıklamalar kapsamında değerlendirilmez.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Elektrikli araç üretim kapasitesi, geçiş riski ve düşük karbonlu dönüşümün somut bir göstergesidir. B) Regülasyonlara uyumsuzluk riski, iklimle ilgili geçiş riskinin doğrudan bir örneğidir. D) Batarya geri dönüşümü, döngüsel ekonomi ve iklim etkisi azaltımı için kritik bir sektörel metrik/kaynak etkinliğidir. E) Yönetici primlerinin iklim hedeflerine endekslenmesi, iklim yönetişimi ve teşvik mekanizmalarının bir parçasıdır.
Bilinmesi gereken kural: Sektörler-arası iklim metrikleri, yalnızca karbon emisyonları, iklim riskleri ve iklim kaynaklı dönüşüm adımlarını ölçen verileri kapsar; ürün güvenliği veya genel kalite verileri bu kapsam dışındadır.
Soru 21 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Daha önce hiç sürdürülebilirlik raporlaması hazırlamamış ve sera gazı emisyonlarını ölçmemiş bir işletme; ilk kez 2025 yılı faaliyet dönemi için TSRS uygulama kapsamına girmektedir. İşletme, ilk uygulama yılında TSRS’ler ve TSRS Uygulama Kapsamının Belirlenmesine ilişkin Kurul Kararında yer alan geçiş hükümleri ve muafiyetlerden faydalanmıştır. Söz konusu işletmenin 2025 ve 2026 faaliyet dönemlerine ait TSRS’lere uygun hazırlanmış sürdürülebilirlik raporlarına ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)2025 faaliyet dönemine ilişkin raporunda yetkili bir makam veya işletmenin kote olduğu borsa, sera gazı emisyonlarının farklı bir yöntem kullanılarak ölçülmesini zorunlu kılmamış olsa dâhi ilk raporlama yılı olması sebebiyle sera gazı emisyonlarını ISO 14064’e göre ölçebilir.
- B)2026 faaliyet dönemine ilişkin raporunda yalnızca iklimle ilgili hususlara ilişkin karşılaştırmalı bilgi açıklaması zorunludur.
- C)2026 faaliyet dönemine ilişkin raporunda iklim dışındaki hususlara ilişkin yayımlanmış özel bir TSRS yoksa bu konularda açıklama yapma zorunluluğu yoktur; ihtiyarı açıklama yapabilir.
- D)2026 faaliyet döneminde Kapsam 3 emisyonlarını açıklamama muafiyeti bittiği için Kapsam 3 emisyonlarını açıklamak zorundadır.
- E)2025 faaliyet dönemi için sürdürülebilirlik raporu, bağlı ortaklıklar dâhil edilmeksizin yalnızca ana ortaklık için hazırlanabilir.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. TSRS Uygulama Kapsamının Belirlenmesine ilişkin Kurul Kararı’na göre, ilk uygulama yılında (2025) karşılaştırmalı bilgi sunma yükümlülüğü yoktur. Ancak ikinci uygulama yılında (2026), işletmeler yalnızca iklimle ilgili hususlara ilişkin karşılaştırmalı bilgi açıklamakla yükümlüdür. Diğer konular için karşılaştırmalı bilgi zorunluluğu, o konuda özel bir TSRS yayımlandığında veya işletme gönüllü olarak açıklama yaptığında başlar. Bu nedenle 2026 yılında sadece iklim verileri için geçmiş yıl verisi sunulması gerekir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) TSRS, sera gazı emisyonlarının ölçümünde ISO 14064 yerine TSRS’ye uygun metodoloji kullanımını zorunlu kılar; ISO 14064 tek başına yeterli değildir. C) İklim dışı konularda da TSRS’de belirtilen bilgi açıklama gereklilikleri varsa, işletme bunları açıklamak zorundadır; tamamen ihtiyari değildir. D) Kapsam 3 emisyonları için muafiyet süresi, işletmenin büyüklüğüne ve sektörüne göre değişir; 2026 yılında otomatik olarak bitmez. E) Sürdürülebilirlik raporu, bağlı ortaklıklar dâhil tüm konsolide faaliyetleri kapsamalıdır; yalnızca ana ortaklık için hazırlanamaz.
Bilinmesi gereken kural: İlk yıl karşılaştırmalı bilgi yok, ikinci yıl sadece iklim için karşılaştırmalı bilgi zorunludur.
Soru 22 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 2’nin “strateji” kısmında, işletmelerin kısa, orta ve uzun vadeli planlama süreçlerinde açıklaması beklenen unsurlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A)İklim dirençliliği stratejileri
- B)Değer zincirinde beklenen değişiklikler
- C)Risk yönetimi için kullanılan teknoloji
- D)Gelecekteki nakit akışları üzerindeki etkiler
- E)İklimle ilgili geçiş planlarının temel dayanakları
Çözümü göster — doğru cevap C
TSRS 2 (Uluslararası Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı 2), işletmelerin iklimle ilgili risk ve fırsatlarını nasıl yönettiğini ve stratejilerini nasıl geliştirdiğini açıklar. Standart, raporlamanın "strateji" kısmında işletmenin kısa, orta ve uzun vadeli planlama süreçlerinde iklim dirençliliği stratejilerini (B), değer zincirinde beklenen değişiklikleri (C) ve gelecekteki nakit akışları üzerindeki etkileri (D) ile iklimle ilgili geçiş planlarının temel dayanaklarını (E) açıklamayı zorunlu kılar. Bu maddeler, stratejinin bütünlüklü ve geleceğe yönelik yapısını yansıtır.
Ancak, risk yönetimi için kullanılan teknoloji (A), TSRS 2’nin strateji bölümünde doğrudan talep edilen bir unsurdur. Strateji, risklerin nasıl yönetildiğine odaklanırken, kullanılan spesifik teknoloji daha çok "risk yönetimi" veya "iş modeli" detaylarına girer ve stratejinin genel çerçevesi içinde birincil bir açıklama maddesi olarak yer almaz. Dolayısıyla A şıkkı, strateji tanımının kapsamı dışında kalır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2 strateji bölümü, iklim direnci, değer zinciri etkileri ve nakit akışları gibi bütüncül planlama unsurlarını vurgular; kullanılan spesifik teknoloji bu kapsamda doğrudan yer almaz.
Soru 23 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
X işletmesi Türkiye’de faaliyet gösteren bir mobilya üreticisi olup, üretim sürecinde kullandığı ahşap panelleri iki farklı ülkede (A ve B ülkeleri) yerleşik tedarikçilerinden temin etmektedir. Her iki ülkedeki tedarikçilerinden toplamda 1.000 metreküp ahşap panel satın alınmıştır. Ancak işletme, hangi tedarikçisinden ne kadar alım yapıldığını kendi kayıtlarında tutmamaktadır; bu bilgiyi tedarikçilerinden temin etmektedir. Her iki ülkedeki tedarikçiler, ürettikleri ahşap panellere ilişkin tedarikçiye özgü emisyon faktörlerini paylaşmışlardır. Ancak X işletmesi, güvenilir bir veri tabanından B ülkesindeki ahşap panel üretimindeki emisyon faktörüne ilişkin sektör ortalamalarına erişmiştir ve tedarikçinin kendisiyle paylaştığı tedarikçiye özgü emisyon faktörüyle sektör ortalamalarının oldukça farklılık arz ettiğini görmüştür. X işletmesi aynı zamanda Türkiye’deki ahşap panel üretiminden kaynaklanan emisyon faktörü ortalamalarına da sahiptir. TSRS 2 uyarınca, X işletmesinin Kapsam 3 sera gazı emisyon verileri ve tahminleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Tedarikçilerinden satın aldığı ahşap panel miktarları ikincil veridir.
- B)A ülkesindeki tedarikçisinden ürüne ilişkin elde ettiği emisyon faktörü verisi doğrulanmamış olduğundan emisyonların hesaplanmasında kullanılamaz.
- C)B ülkesindeki tedarikçisinden satın aldığı ürünlere ilişkin emisyonları hesaplarken -diğer her şey eşit olmak kaydıyla- veri tabanından elde ettiği sektör ortalamalarına ilişkin veriyi değil tedarikçiden elde ettiği tedarikçiye özgü emisyon verisini kullanır.
- D)X işletmesinin satın aldığı ahşap panellere ilişkin emisyon hesaplamasında; Türkiye’deki emisyon ortalamaları ve toplam satın aldığı ahşap panel miktarını kullanarak yapacağı hesaplama Kapsam 3 sera gazı emisyonlarının ölçümünde daha iyi bir dayanak sağlayacaktır.
- E)B ülkesindeki tedarikçisinin sağladığı tedarikçiye özgü emisyon faktörlerinin sektör ortalamalarından önemli ölçüde farklılık göstermesi ölçüm belirsizliğine sebep olacağından açıklanmamalıdır.
Çözümü göster — doğru cevap C
TSRS 2’ye göre, birincil veriler (tedarikçiye özgü) ikincil verilere (sektör ortalamaları) göre önceliklidir. X işletmesi, B ülkesi tedarikçisinden tedarikçiye özgü emisyon faktörü aldığında, bu birincil veridir. Veri kalitesi hiyerarşisinde, tedarikçiden doğrudan alınan veri, genel sektör ortalamalarından daha güvenilir ve temsil edicidir. Dolayısıyla işletme, tedarikçiden aldığı spesifik veriyi kullanmalıdır.
A şıkkı yanlıştır çünkü satın alma miktarı birincil veridir, ikincil değil. B şıkkı yanlıştır çünkü doğrulanmamış birincil veri, doğrulanmamış ikincil veriden daha üstündür ve kullanılabilir. D şıkkı yanlıştır çünkü yerel olmayan (Türkiye) ortalamalar, yurt dışı tedarik için uygun değildir ve belirsizliği artırır. E şıkkı yanlıştır çünkü farklılık, verinin özgünlüğünü gösterir; açıklanmaması şeffaflık ilkesine aykırıdır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de birincil (tedarikçiye özgü) veriler, ikincil (sektör/ortalama) verilere göre kesin önceliğe sahiptir.
Soru 24 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
ZK Gıda AŞ Türkiye’de et ve süt ürünleri sektöründe faaliyet gösteren bir işletmedir. İşletme, işlenmiş hayvansal gıda ve süt ürünleri üretmek için Y ülkesinde hayvan yetiştirme tesisine sahip olup, aynı zamanda Türkiye’de küçük ölçekli çok sayıda farklı hayvan yetiştiricisiyle çalışmaktadır. İşletme iklim değişikliği nedeniyle Türkiye’deki tedarikçilerinin olduğu bölgelerde ciddi bir su sıkıntısı yaşamakta ve bu durum üretiminde dalgalanmalara sebep olmaktadır. İşletmenin Türkiye’deki çok sayıda küçük ölçekli çiftçiyle olan ilişkileri ve Türkiye’deki kuraklık riski, ürün kalitesi ve tedarik sürekliliği açısından kritik öneme sahiptir. Bununla birlikte hayvan yetiştirme tesisinin olduğu Y ülkesinde bariz bir kuraklık riski olmamakla birlikte, hayvan yetiştiriciliğinde artan sera gazı emisyonları sebebiyle işletmenin öngöremediği ciddi yasal düzenlemeler yürürlüğe konulmuş ve Y ülkesindeki hayvan yetiştiricileri ciddi yasal yaptırımlara maruz kalmıştır. Bu durum, Y ülkesinden tedarik edilen ürünlerde ciddi maliyet artışına sebep olmuştur. TSRS’ler uyarınca yukarıda bilgileri verilen işletmeye ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A)İşletme, doğrudan söz konusu risklere maruz kalmasa da, bu riskler değer zincirinde meydana geldiğinden dolayı işletme kendisini de ilgilendiren sonuçlara maruz kalabilir.
- B)Kuraklık işletme için fiziksel bir risk olup, işletmenin bu risk için değer zincirinin kapsamını belirlemesi gerekmektedir.
- C)Türkiye’deki küçük ölçekli tedarikçilerle olan ilişkileri ürün kalitesi ve sürekliliğini etkileyeceği için tedarikçilerine olan bağımlılığı iklimle ilgili bir geçiş riski oluşturur.
- D)Y ülkesindeki emisyonlara ilişkin yasal düzenleme hammadde maliyetinde artışa sebep olabileceği için işletme için bir geçiş riski oluşturur.
- E)Y ülkesindeki tedarikçisinin işletmenin öngöremediği sera gazı emisyonuna ilişkin düzenlemeden etkilenmiş olması sebebiyle, işletmenin, sera gazı emisyonlarına ilişkin risklerin kapsamını değer zinciri boyunca yeniden değerlendirmesi gerekebilir.
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) uyarınca, iklimle ilgili riskler iki ana kategoriye ayrılır: Fiziksel Riskler ve Geçiş Riskleri.
C şıkkı yanlıştır çünkü Türkiye’deki tedarikçilerle olan ilişkilerin ürün kalitesi ve sürekliliği etkilemesi, işletmenin tedarik zincirindeki operasyonel bağımlılığını gösterir. Bu durum, fiziksel risklerden (kuraklık) kaynaklanan bir operasyonel risk veya tedarik zinciri riskidir; iklimle ilgili bir "geçiş riski" değildir. Geçiş riskleri, düşük karbon ekonomisine geçiş sürecinde ortaya çıkan yasal, teknolojik veya piyasa değişikliklerinden kaynaklanır.
Diğer şıkların nedenleri: A) Doğrudur. TSRS, değer zinciri boyunca oluşan risklerin işletmeyi etkileyebileceğini belirtir. B) Doğrudur. Kuraklık, iklim değişikliğine bağlı fiziksel bir risktir ve kapsam belirlemesi gerekir. D) Doğrudur. Yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemeler ve buna bağlı maliyet artışları, geçiş riskinin klasik bir örneğidir. E) Doğrudur. Beklenmedik yasal değişiklikler, risk değerlendirmesinin güncellenmesini zorunlu kılar.
Bilinmesi gereken kural: Fiziksel riskler (kuraklık, sel vb.) ile geçiş riskleri (yasal düzenlemeler, teknoloji değişimi vb.) birbirinden kesinlikle ayrılmalı; operasyonel süreklilik tehditleri geçiş riski olarak sınıflandırılmamalıdır.
Soru 25 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Ana ortaklık ve bağlı ortaklıklar 2026* 2025** için sera gazı emisyonları (metrik ton CO2e) Kapsam 1 (net) 2.345.627 2.005.185 Kapsam 2 (net) 627.685 610.028 Toplam (Kapsam 1&2) 2.973.312 2.615.213 Kapsam 3 - - *2026 yılı emisyonları Sera Gazı Protokolü: Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardına (2004) uygun olarak ölçülmüştür. ** 2025 yılı emisyonları ISO 14064’e göre ölçülmüştür. İlk kez 2025 yılı faaliyet dönemi için TSRS uygulama kapsamına giren, TSRS’ler ve TSRS Uygulama Kapsamının Belirlenmesine İlişkin Kurul Kararında yer alan geçiş hükümleri ve muafiyetlerden faydalanan ve yukarıdaki tabloda bazı bilgileri yer alan bir işletme için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A)İşletmenin ana ortaklık ve bağlı ortaklıkları için Kapsam 1 ve Kapsam 2 sera gazı emisyonlarına ilişkin açıklaması TSRS 2 hükümlerine uygundur.
- B)İşletmenin -varsa- konsolidasyona dâhil olmayan iştirakleri, iş ortaklıkları ve konsolide edilmeyen bağlı ortaklıklar gibi diğer yatırımları için Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonlarını ayrıca açıklaması gerekmektedir.
- C)İşletme, 2024 yılında sera gazı emisyonlarını ISO 14064’e göre ölçtüyse 2025 yılında da bu yönteme göre ölçmeye devam edebilir ancak yukarıdaki tabloda olduğu gibi sonraki raporlama dönemlerinde karşılaştırmalı bilgi sunumunda ISO 14064’e göre ölçülmüş tutarı açıklayamaz.
- D)İşletmenin 2026 yılı itibarıyla Kapsam 3 emisyonlarının açıklanmasına yönelik muafiyeti bitmiş olduğundan, 2026 yılına ilişkin Kapsam 3 emisyonlarını açıklaması gerekmektedir.
- E)TSRS 2’nin Sektör Bazlı Uygulanmasına İlişkin Rehberinde, işletmenin faaliyet gösterdiği sektör için geçerli olan açıklama konularında sera gazı emisyonları yer almıyorsa işletmenin böyle bir açıklama yapmasına gerek yoktur.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. TSRS 2 (Sera Gazı Emisyonları) standardı, işletmenin kontrolündeki varlıkların yanı sıra konsolidasyona dahil olmayan iştirakler, iş ortaklıkları ve diğer yatırımlar için de Kapsam 1 ve 2 emisyonlarının raporlanmasını zorunlu kılar. Bu şık, standarttaki kapsamlı raporlama yükümlülüğüne tam uyumludur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı yanlıştır çünkü 2025 verisi ISO 14064’e göre ölçülmüş olup TSRS 2’ye doğrudan uygunluk iddiası metodolojik tutarsızlık taşır. C şıkkı yanlıştır çünkü TSRS, karşılaştırmalı bilgilerin sunulabilmesi için önceki dönem verilerinin de uygun standartlara göre yeniden ifade edilmesini veya açıklanmasını engellemez. D şıkkı yanlıştır çünkü Kapsam 3 raporlaması için muafiyet süresi ve sektör bazlı zorunluluklar farklıdır; sadece yıl değişimi muafiyeti sona erdirmeyebilir. E şıkkı yanlıştır çünkü sektör rehberinde yer almasa bile, TSRS 2 genel olarak emisyon verilerinin raporlanmasını zorunlu kılar; istisnai durumlar özel olarak belirtilmelidir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2 kapsamında, konsolidasyona dahil olmayan iştirak ve ortaklıkların Kapsam 1 ve 2 emisyonları da mutlaka raporlanmalıdır.
Soru 26 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 1’in “Amaç” paragraflarına göre, bir işletmenin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatları raporlarken temel aldığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisini içermez?
- A)İşletmenin kısa, orta ve uzun vadede nakit akışlarını etkileyebilecek konuların belirlenmesi
- B)TSRS’ler uyarınca çifte önemlilik yaklaşımı uygulanmadığından, değer zincirindeki paydaşların ve kaynakların, işletme için tek yönlü bir hammadde tedarik sistemi olarak ele alınması
- C)Sürdürülebilirliğe ilişkin risk ve fırsatların, işletmenin finansmana erişimini ve sermaye maliyetini nasıl etkileyebileceğinin irdelenmesi
- D)Ortaya konan açıklamaların, işletmeye kaynak sağlama konusunda karar veren kullanıcılar için faydalı olmasının amaçlanması
- E)İşletmenin, içinde faaliyet gösterdiği sistemde paydaşlarla olan karşılıklı bağımlılığına dikkat edilmesi
Çözümü göster — doğru cevap B
TSRS 1, sürdürülebilirlik raporlamasının temel amacı olarak, karar vericilerin (sermaye sağlayıcılar) işletmenin sürdürülebilirliğine yönelik risk ve fırsatları değerlendirmesine yardımcı olmayı öngörür. Bu standart, çifte önemlilik (maddiyet ve etki) yaklaşımını zorunlu kılar. Dolayısıyla B şıkkındaki "çifte önemlilik yaklaşımı uygulanmadığı" ifadesi, standartın ruhuna ve metnine aykırıdır. TSRS, işletmenin değer zincirindeki paydaşları ve kaynakları tek yönlü bir hammadde tedarik sistemi olarak değil, karşılıklı etkileşim ve bağımlılık içinde ele almayı gerektirir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri:
- A: TSRS, risk/fırsatların nakit akışları üzerindeki etkisini (kısa/orta/uzun vade) belirlemeyi amaçlar.
- C: Finansmana erişim ve sermaye maliyeti üzerindeki etkiler, TSRS’nin odak noktalarındandır.
- D: Raporlamanın temel amacı, kullanıcılar için faydalı bilgi sağlamaktır.
- E: Paydaşlarla karşılıklı bağımlılık, TSRS’nin temel varsayımlarındandır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 1, raporlamada çifte önemlilik yaklaşımını zorunlu kılar ve işletmeyi değer zincirindeki paydaşlarla etkileşim halinde, tek yönlü bir yapıda değil, karşılıklı bağımlılık içinde ele alır.
Soru 27 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS’lere göre, aşağıdakilerden hangisi X işletmesinin, hazırladığı sürdürülebilirlik raporunda finansal tablolarla bağlantı sağlamaya yönelik sunduğu açıklamalardan biri olamaz?
- A)Bu sürdürülebilirlik raporu, X İşletmesinin TFRS’lere uygun olarak hazırlanan 2024 faaliyet dönemine ilişkin finansal tablolarıyla ilgili olup birlikte değerlendirilmelidir.
- B)Bu sürdürülebilirlik raporu, 31/12/2024’te sona eren yıla ait 12 aylık bir dönemi kapsar ve ilgili finansal tabloların raporlama dönemi ile uyumludur.
- C)Bu sürdürülebilirlik raporunda, yalnızca ilgili finansal tablolara varlık veya yükümlülük olarak alınma kriterlerini sağlayan sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlar açıklanmıştır.
- D)Bu sürdürülebilirlik raporu, ilgili finansal tablolarla aynı ana ortaklık ve bağlı ortaklıklar için konsolide olarak hazırlanmıştır.
- E)Bu sürdürülebilirlik raporunun sunum para birimi, finansal tabloların sunum para birimiyle uyumludur ve Türk Lirası olarak gösterilmiştir.
Çözümü göster — doğru cevap C
TSRS 1 (Genel Gereklilikler) uyarınca, sürdürülebilirlik raporu ile finansal tablolar arasındaki bağlantı, raporun birlikte değerlendirilebilirliğini sağlamak için esastır. C şıkkı yanlıştır çünkü TSRS, raporlamayı yalnızca finansal tablolarda varlık veya yükümlülük olarak muhasebeleştirilen risk ve fırsatlarla sınırlamaz. Sürdürülebilirlik raporlaması, finansal etkisi olmayan ancak işletme için önemli olan ve gelecekte finansal etki yaratabilecek tüm önemli sürdürülebilirlik konularını kapsar. Dolayısıyla, finansal tablolarda yer almayan ancak işletme için önemli olan risk ve fırsatların da raporda açıklanması zorunludur; bunları hariç tutmak raporun kapsamını eksik bırakır.
Diğer şıklar doğrudur: A şıkkı raporun finansal tablolarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtir (TSRS 1). B şıkkı raporlama döneminin uyumluluğunu ifade eder. D şıkkı konsolidasyon kapsamının eşleştiğini gösterir. E şıkkı ise sunum para biriminin uyumunu sağlar.
Bilinmesi gereken kural: Sürdürülebilirlik raporlaması, finansal tablolarda muhasebeleştirilmeyen ancak işletme için önemli olan tüm risk ve fırsatları da kapsamak zorundadır.
Soru 28 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
C işletmesinin birim çıktı başına Kapsam 1 emisyon yoğunluğu 2025 yılı itibarıyla 500 metrik ton CO2e/ürün sayısı olarak belirlenmiştir. C işletmesinin Türkiye’de ve Avrupa’da iki tesisi bulunmakta olup, Avrupa’daki tesisi Kapsam 1 emisyon yoğunluğu hedefini 2040 yılına kadar net %70 azaltma ve 2050 yılında net sıfır olma şeklinde açıklamıştır. TSRS 2 uyarınca yukarıdaki duruma ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)C işletmesinin brüt emisyon hedefini de açıklaması gerekmektedir.
- B)Net sıfır taahhüdü yalnızca işletmenin bir bölümü ve Kapsam 1 emisyonuyla sınırlandırılamaz.
- C)C işletmesi, sera gazı emisyon hedefini yoğunluk hedefi olarak açıklamışsa, mutlak hedefini de açıklamalıdır.
- D)Kapsam 2 için de ayrıca hedef belirlenmelidir
- E)Bilim Temelli Hedefler Girişimi tarafından onaylanmadığı sürece söz konusu hedefin geçerliliği yoktur.
Çözümü göster — doğru cevap A
TSRS 2, işletmenin açıkladığı iklimle ilgili hedefler için hedefin kapsamını, mutlak mı yoksa yoğunluk hedefi mi olduğunu, dönemini ve ara hedeflerini açıklamasını ister. Sera gazı emisyon hedefleri için ayrıca hedefin net bir hedef olup olmadığı belirtilmeli; net sera gazı emisyon hedefi açıklanıyorsa, ilişkili brüt sera gazı emisyon hedefi de ayrıca açıklanmalıdır.
C işletmesinin Avrupa tesisi "net %70 azaltım" ve "2050'de net sıfır" şeklinde net hedefler açıklamıştır; bu nedenle brüt emisyon hedefini de açıklaması gerekir.
Diğer ifadeler TSRS 2'de yer alan zorunluluklar değildir: standart, hedefin kapsamının (tesis, kapsam) sınırlandırılmasını yasaklamaz, yalnızca açıklanmasını ister; yoğunluk hedefi için ayrıca mutlak hedef ya da Kapsam 2 için ayrı hedef belirlenmesini şart koşmaz; hedefin geçerliliğini de Bilim Temelli Hedefler Girişimi onayına bağlamaz, yalnızca üçüncü taraf doğrulaması yapılıp yapılmadığının açıklanmasını ister.
Soru 29 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 2’ye göre işletmenin iklimle ilgili hedeflerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A)İşletmenin açıkladığı hedef nicel bir hedef olabileceği gibi nitel bir hedef de olabilir.
- B)İşletme yalnızca mevzuat uyarınca ulaşması gereken hedefleri açıklar ve kendi belirlediği hedeflere strateji başlığı altında yer verebilir.
- C)İşletme, hedefini -istisnalar dışında- mutlak hedef olarak belirlemeli ve açıklamalıdır.
- D)İşletme, bir hedefe yönelik ilerlemeyi ölçmek için kendisi bir metrik geliştirmişse, bu metriğin üçüncü bir tarafça doğrulanması gerekir.
- E)Belirlenen hedefin mutlaka bilim temelli girişimlere uygun olması gerekir.
Çözümü göster — doğru cevap A
TSRS 2 standardına göre, işletmelerin iklimle ilgili hedefleri hem nicel (sayısal) hem de nitel (kalitatif) olabilir. Standart, hedeflerin kesinlikle sayısal verilerle ifade edilmesini zorunlu kılmaz; niteliksel hedefler de kabul edilmektedir. Bu nedenle D şıkkı doğrudur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) İşletme, mevzuata ek olarak kendi belirlediği tüm önemli hedefleri açıkça sunmalıdır, sadece strateji altında gizleyemez. B) Hedefler mutlak olmak zorunda değildir; yoğunluk (intensity) bazlı hedefler de yaygın olarak kullanılır. C) Metriğin üçüncü tarafça doğrulanması zorunlu değildir; denetim kapsamı işletmenin seçimine ve taahhüdüne bağlıdır. E) Hedeflerin bilim temelli olması teşvik edilsa da, TSRS 2 bunu mutlak bir zorunluluk olarak öngörmemektedir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’ye göre iklim hedefleri, işletmenin bağlamına uygun olarak hem nicel hem de nitel formatta raporlanabilir; standart tek bir formata kısıtlama getirmez.
Soru 30 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 2’ye göre iklim dirençliliği ve senaryo analizine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A)İklim dirençliliğine ilişkin hususlar strateji başlığı altında açıklanır.
- B)İklim dirençliliğinin değerlendirilmesi için mutlaka senaryo analizi kullanılmalıdır.
- C)İşletmenin iklimle ilgili risk ve fırsatlara maruz kalma derecesi işletmenin kullanacağı senaryo analizi yaklaşımını etkiler.
- D)Kullanılan senaryo analizinin mutlaka uluslararası geçerliliği bulunmalıdır.
- E)İşletmenin iklim dirençliliğine ilişkin değerlendirmeyi yıllık olarak yapması zorunludur.
Çözümü göster — doğru cevap D
TSRS 2 standardına göre iklim dirençliliği, işletmenin uzun vadeli stratejisi ve iş modelinin iklimle ilgili risk ve fırsatlara karşı ne kadar dayanıklı olduğunu ifade eder. Bu nedenle dirençlilik hususları strateji başlığı altında açıklanır (A şıkkı doğru).
Standart, senaryo analizinin iklim dirençliliğini değerlendirmek için zorunlu olduğunu belirtir (B şıkkı doğru). Ancak TSRS 2, kullanılan senaryoların mutlaka uluslararası geçerliliği olmasını şart koşmaz. İşletme, kendi koşullarına uygun, mantıklı ve destekleyici senaryolar geliştirebilir; bu senaryoların küresel bir geçerlilik belgesine sahip olması zorunlu değildir. Dolayısıyla C şıkkı yanlıştır.
İşletmenin maruz kaldığı risk ve fırsatların niteliği, hangi senaryo yaklaşımının kullanılacağını belirler (D şıkkı doğru). Ayrıca TSRS 2, dirençlilik değerlendirmesinin yıllık olarak yapılmasını zorunlu kılmaz; bu değerlendirme, işletmenin stratejik süreçlerine ve raporlama döngüsüne uygun şekilde yapılır (E şıkkı doğru).
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de senaryo analizi zorunludur ancak senaryoların uluslararası geçerliliği şart değildir; işletme kendi bağlamına uygun senaryolar seçebilir.
Soru 31 · 2025/4 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Aşağıdakilerden hangisi TSRS’ler uyarınca işletmenin muhakemede bulunmasını gerektiren hususlara ilişkin bir örnek teşkil etmez?
- A)İklimle ilgili hangi risk veya fırsatlara sürdürülebilirlik raporunda yer verileceğinin belirlenmesi
- B)Sürdürülebilirlikle ilgili bir risk veya fırsata ilişkin açıklama konusu belirlenirken TSRS 1’de belirtilen hangi rehberlik kaynağına başvurulacağının belirlenmesi
- C)İşletmenin başka bir işletmeyi devralması durumunda, işletmenin değer zinciri boyunca sürdürülebilirlikle ilgili etkilenen tüm risk ve fırsatların kapsamının yeniden değerlendirilmesinin gerekip gerekmediğinin belirlenmesi
- D)Su kullanımını risk olarak belirleyen bir işletmenin buna ilişkin hangi bilgileri açıklayacağını belirlemesi
- E)TSRS 2’nin sektörler-arası metrik kategorileriyle ilgili hangi bilgilerin açıklanacağının belirlenmesi
Çözümü göster — doğru cevap E
TSRS 1 (Genel Gereklilikler), işletmelerin muhakeme yürütmesi gereken durumları açıkça sıralar. Bu kapsamda; kapsam belirleme (A), rehberlik kaynağı seçimi (B), değer zinciri değişikliklerinde yeniden değerlendirme (C) ve risk/fırsat bazlı bilgi açıklaması (D) doğrudan muhakeme gerektiren hususlardır. Ancak TSRS 2 (Sektörler Arası Metrikler), belirli sektörler için zorunlu metrikleri ve bunların nasıl raporlanacağını önceden tanımlar. Sektörünüzü belirledikten sonra, TSRS 2’de yer alan metriklerin hangilerinin uygulanacağı zaten standartta belirlidir; burada işletmenin "hangi bilgilerin açıklanacağına" dair özgür bir muhakeme yapmasına gerek yoktur. Dolayısıyla E şıkkı, muhakeme gerektirmeyen, standartta önceden belirlenmiş bir uyumluluk durumudur.
Diğer şıkların nedenleri: A) Kapsam belirleme, muhakeme gerektiren temel bir adımdır. B) Rehberlik kaynağı seçimi, muhakeme gerektiren bir karardır. C) Değer zinciri değişiminde yeniden değerlendirme, muhakeme gerektirir. D) Risk bazlı bilgi açıklaması, muhakeme gerektirir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2, sektör bazlı metrikleri önceden tanımladığı için bu metriklerin kapsamına dair muhakeme yürütülmez; muhakeme TSRS 1’deki genel belirleme süreçlerinde yapılır.