Soru 1 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Birliğinde yürürlüğe giren düzenlemeler ile ortaya çıkan yüklerin hafifletilmesi amacıyla, ilgili düzenlemelerde sadeleştirme ve esneklik sağlayan yeni bir düzenleme olarak Avrupa Komisyonu’nun 2025 yılında yayımladığı mevzuat paketidir?
- A)Limitation Paketi
- B)Omnibus Paketi
- C)InvestEU Paketi
- D)Delegate Paketi
- E)Reduction Paketi
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B) Omnibus Paketi'dir. Avrupa Komisyonu, 2025 yılında yayımladığı bu paketle, özellikle Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) başta olmak üzere mevcut AB düzenlemelerindeki karmaşıklığı azaltmayı hedeflemiştir. "Omnibus" (her şeye dokunan) paketi, raporlama yükümlülüklerini basitleştirerek, özellikle KOBİ'ler ve küçük halka açık şirketler için esneklik ve sadeleştirme sağlar. Bu yaklaşım, sürdürülebilirlik verilerinin kalitesini korurken, uyum maliyetlerini hafifletmeyi amaçlar.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu:
- A) Limitation Paketi: AB mevzuatında CSRD veya sürdürülebilirlik raporlamasıyla doğrudan eşleşen, resmi bir "Limitation Paketi" bulunmamaktadır.
- C) InvestEU Paketi: Sürdürülebilirlik raporlamasını değil, AB bütçesi destekli yatırımları teşvik etmeyi amaçlayan bir finansman programıdır.
- D) Delegate Paketi: "Delegated Act" (Tebliğ niteliğinde düzenleme) teknik bir hukuk terimidir; spesifik bir sadeleştirme paketinin adı değildir.
- E) Reduction Paketi: AB sürdürülebilirlik mevzuatında geçerli bir resmi paket adı olarak yer almamaktadır.
Bilinmesi gereken kural: Avrupa Birliği, CSRD gibi düzenlemelerin getirdiği ağır raporlama yükünü hafifletmek ve KOBİ'leri korumak amacıyla 2025'te "Omnibus Paketi"ni yayımlayarak esneklik ve sadeleştirme mekanizmaları getirmiştir.
Soru 2 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Paris İklim Anlaşması kapsamında ülkelerin Ulusal Katkı Beyanları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Ülkelerin beyanlarını her beş yılda bir güncelleyerek daha iddialı hedefler sunması beklenir.
- B)Tüm ülkeler için bağlayıcı ve değiştirilemez hedefler içerir.
- C)Gelişmekte olan ülkeler için emisyon azaltım hedefleri belirlemez.
- D)Sadece gelişmiş ülkelerin emisyon azaltım taahhütlerini içeren bir mekanizmadır.
- E)Uygulama sürecinde herhangi bir raporlama zorunluluğu bulunmaz.
Çözümü göster — doğru cevap A
Paris İklim Anlaşması’nın 4. Maddesi uyarınca, taraflar Ulusal Katkı Beyanlarını (NDC) her beş yılda bir hazırlar, bildirir ve günceller. Bu süreçte, mevcut beyana kıyasla daha yüksek iddialı eylemler sunulması beklenir. Dolayısıyla A şıkkı, anlaşmanın temel "artan iddia" (ambition) ilkesine ve beş yıllık güncelleme döngüsüne tam olarak uygundur.
Diğer şıklar ise şu nedenlerle yanlıştır: B şıkkı, NDC’lerin içeriğinin taraflar tarafından belirlendiğini ve değiştirilebilir olduğunu göz ardı eder; C şıkkı, gelişmekte olan ülkelerin de kendi koşullarına göre hedef belirlediğini ihmal eder; D şıkkı, anlaşmanın evrensel olduğunu ve tüm tarafları kapsadığını yanlış yorumlar; E şıkkı ise şeffaflık çerçevesi kapsamında sıkı raporlama ve izleme yükümlülüklerinin bulunduğunu görmezden gelir.
Bilinmesi gereken kural: Paris Anlaşması’nda Ulusal Katkı Beyanları, tarafların kendi belirlediği, beş yılda bir güncellenen ve giderek daha iddialı hale getirilmesi beklenen, evrensel ve esnek taahhütlerdir.
Soru 3 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 1 Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Hükümler uyarınca bir işletmenin değer zincirinin belirlenmesinde dikkate alınması gereken iki ana husus aşağıdakilerden hangisinde bir arada verilmiştir?
- A)İş modeli ve faaliyet gösterilen dış çevre
- B)Tedarik zinciri ve üretim süreci
- C)Tedarik zinciri ve faaliyet gösterilen coğrafi bölge
- D)İş modeli ve tedarik zinciri
- E)Yönetişim yapısı ve üretim süreci
Çözümü göster — doğru cevap A
TSRS 1 standardına göre, bir işletmenin değer zinciri; iş modelinin ve faaliyet gösterdiği dış çevrenin dikkate alınmasıyla belirlenir. İş modeli, işletmenin değer yaratma mekanizmasını tanımlarken, dış çevre (mevcut ve potansiyel paydaşlar, tedarikçiler, müşteriler vb.) değer zincirinin sınırlarını çizer. Bu nedenle A şıkkı doğrudur.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: B şıkkı, üretim sürecini dış çevre veya iş modeli yerine dar bir operasyonel detay olarak sunduğu için eksiktir. C şıkkı, coğrafi bölgeyi dış çevrenin sadece bir alt unsuru olarak ele alıp iş modelini atladığı için yanlıştır. D şıkkı, tedarik zincirini dış çevrenin bir parçası olarak doğru görse de iş modelini dış çevre ile eşleştirmeyip tedarik zinciriyle yan yana koyduğu için standarttan sapar. E şıkkı, yönetişim yapısını değer zinciri belirleme kriteri olarak sunarak standarttaki "iş modeli ve dış çevre" ikilisini ihlal eder.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre değer zinciri, iş modeli ve dış çevre faktörlerinin bütüncül analiziyle belirlenir.
Soru 4 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
SED Gıda AŞ.’nin 2024 yılı faaliyet döneminde TSRS’ler uyarınca yapacağı raporlamaya ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A)Söz konusu sektör bazlı rehberde emisyonlara ilişkin açıklama konusu “soğutmadan kaynaklanan hava emisyonları” olduğundan, işletmenin raporunda sera gazı emisyonlarına ilişkin başka bir açıklamaya yer vermesine gerek yoktur.
- B)İşletmenin sektör bazlı rehberden faydalanmayı seçmesi durumunda rehberde yer alan tüm açıklama konularına yer vermesi gerekmektedir.
- C)İşletme, TSRS 1’i TSRS 2’yle sınırlı olarak uyguladığından, risk ve fırsatlarını belirlemek için yalnızca TSRS 2 ve buna ilişkin sektör bazlı rehberden faydalanabilir.
- D)İşletmenin sektör bazlı rehberden faydalanarak risk ve fırsat belirlemesi muhakeme gerektiren bir husustur.
- E)İşletmenin, TSRS’lerin uygulandığı ilk yıllık raporlama döneminde TSRS 2’nin Sektör Bazlı Uygulanmasına İlişkin Rehber’de tanımlanan sektör bazlı açıklama konularına atıfta bulunma zorunluluğu yoktur, bu değerlendirmeyi ihtiyari olarak yapmıştır.
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D’dir. TSRS 2 (Fiziksel ve Dönüşümsel Riskler ve Fırsatlar), işletmelerin kendi bağlamına özgü risk ve fırsatları belirlemesini gerektirir. Sektör bazlı rehberler, bu belirleme sürecine rehberlik eden örnekler sunar ancak otomatik veya zorunlu bir liste değildir. İşletme, sektörün genel özelliklerini ve kendi özel koşullarını değerlendirerek, hangi risk ve fırsatların kendisi için anlamlı olduğunu muhakeme yoluyla tespit etmek zorundadır. Bu nedenle, sektör bazlı rehberden faydalanmak, muhakeme gerektiren bir süreçtir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) TSRS 1’e göre, sektör rehberi emisyon dışı diğer önemli konulara (örn. su, biyolojik çeşitlilik) yönelik açıklamaları ortadan kaldırmaz; işletme tüm önemli konuları raporlamak zorundadır. B) Sektör bazlı rehberler zorunlu bir "kutu işaretleme" listesi değil, rehber niteliğindedir; işletme kendi önemli konularını belirler. C) TSRS 1 (Genel Gereklilikler) risk ve fırsatların belirlenmesi için de temel çerçeveyi sağlar; yalnızca TSRS 2’ye sınırlı kalınmaz. E) İlk raporlama döneminde bile, TSRS 2’nin sektör bazlı uygulanmasına ilişkin rehberde tanımlanan konulara atıfta bulunma ve değerlendirme yapma yükümlülüğü vardır; bu tamamen ihtiyari değildir.
Bilinmesi gereken kural: Sektör bazlı rehberler, risk ve fırsat belirleme sürecinde muhakeme destekli rehberlik sağlar, otomatik ve zorunlu bir liste değildir.
Soru 5 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
SED Gıda AŞ.’nin 2025 yılı faaliyet döneminde TSRS’ler uyarınca yapacağı raporlamaya ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)İşletmenin yeni tedarikçilerle çalışması, kuraklık riski için değer zincirinin kapsamını ve birleşimini yeniden değerlendirmesini gerektirir.
- B)TSRS 2’nin Sektör Bazlı Uygulanmasına İlişkin Rehber’de yer alan dört açıklama konusundan yalnızca üçünün belirlenmesi geçmiş dönem hatası olup 2025 yılında düzeltilmelidir.
- C)İşletmenin yeni tedarikçilerle çalışması, “soğutmadan kaynaklanan hava emisyonları” riski için değer zincirinin kapsamını ve birleşimini yeniden değerlendirmesini gerektirmez.
- D)İşletme 2025 yılında önemliliğe ilişkin muhakemelerini yeniden değerlendirmek zorundadır.
- E)İşletmenin, 2025 yılında sürdürülebilirlikle ilgili belirlenen her bir risk ve fırsat için değer zincirinin kapsamını yeniden değerlendirmesi zorunludur.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. TSRS 2 (Sektör Bazlı Uygulama) rehberleri, işletmenin faaliyet gösterdiği sektöre göre belirli maddi konuları önceden belirler. Bu konular, işletmenin kendi değer zinciri analizi ve önemlilik değerlendirmesi süreciyle uyumlu hale getirilir. Ancak bu konuların sayısı veya listesi, geçmiş bir "hata" olarak nitelendirilemez. Sektörel rehberler, o sektörün genel maddi konularını sunar; işletme bunları kendi bağlamına uyarlar. Dolayısıyla, rehberde belirtilen konulardan sadece üçünü belirlemenin bir hata olduğu ve düzeltilmesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır. İşletme, sektörel rehberdeki tüm ilgili konuları dikkate almalı ve kendi değer zinciri analiziyle önemliliklerini değerlendirmelidir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Yeni tedarikçiler, değer zincirindeki riskleri (kuraklık gibi) değiştirebileceği için kapsamı yeniden değerlendirmeyi gerektirir. C) Yeni tedarikçiler, soğutma emisyonları gibi riskleri etkileyebileceği için kapsamı yeniden değerlendirmeyi gerektirir. D) Her raporlama döneminde önemlilik muhakemesi yeniden değerlendirilmelidir. E) Her risk ve fırsat için değer zinciri kapsamı yeniden değerlendirilmelidir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2 sektörel rehberleri, işletmenin maddi konuları belirlemesinde rehberlik eder; bu konuların sayısı veya listesi bir hata olarak düzeltilmez, işletme kendi değer zinciri analiziyle uyum sağlar.
Soru 6 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
SED Gıda AŞ.’nin 2025 yılı faaliyet döneminde TSRS’ler uyarınca yapacağı raporlamaya ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)İşletmenin TSRS’leri ilk uygulama yılı 2024 yılıdır.
- B)İlk yıllık raporlama dönemine ilişkin muafiyetlerden 2025 yılı faaliyet döneminde faydalanamaz.
- C)Söz konusu işletmenin “soğutmadan kaynaklanan hava emisyonları” Kapsam 3 çerçevesinde değerlendirileceği için sektör bazlı rehberde yer alsa dâhi 2024 ve 2025 yıllarında bu emisyonlara ilişkin açıklama yapmasına gerek yoktur.
- D)2025 yılı faaliyet dönemi için iklim dışındaki sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatları belirlerken SASB standartlarına atıfta bulunması ve uygulanabilirliğini değerlendirmesi zorunludur.
- E)2025 yılı faaliyet dönemi için, iklimle ilgili hususlara ilişkin karşılaştırmalı bilgi açıklaması gerekir.
Çözümü göster — doğru cevap C
TSRS (Türk Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) uyarınca, işletmeler ilk raporlama döneminde bazı muafiyetlerden faydalanabilir. Ancak bu muafiyetler sadece ilk yıllık raporlama dönemi için geçerlidir. 2025 yılı, SED Gıda AŞ için ikinci raporlama yılıdır; dolayısıyla 2024’te kullanılan muafiyetler 2025’te devam etmez. Bu nedenle B şıkkı doğrudur.
C şıkkı yanlıştır. TSRS’de, sektör bazlı rehberlerde yer alan ve işletme için önemli kabul edilen bilgi unsurlarının (maddi bilgiler) açıklanması zorunludur. Soğutmadan kaynaklanan emisyonlar Kapsam 3 olsa bile, işletme için maddi ise ve sektör rehberinde yer alıyorsa, muafiyet veya istisna bulunmadığı sürece açıklama yapılması gerekir. "Sektörde yer alsa dahi gerek yoktur" ifadesi, maddilik ilkesi ve zorunlu açıklama yükümlülüğüyle çelişir.
Diğer şıklar: A) İlk uygulama yılı 2024 ise 2025 raporlaması ikinci yıldır, ifade doğrudur. D) SASB standartlarına atıf ve uygulanabilirlik değerlendirmesi TSRS’de iklim dışı konular için öngörülmüştür, doğrudur. E) İklimle ilgili karşılaştırmalı bilgi (önceki yıl verisi) zorunludur, doğrudur.
Bilinmesi gereken kural: TSRS’de muafiyetler yalnızca ilk raporlama dönemi içindir; ikinci yıldan itibaren tüm maddi bilgiler, sektör rehberlerinde yer alsın veya olmasın, eksiksiz açıklanmalıdır.
Soru 7 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS’lerde yer alan “İşletmenin stratejik amaçlarını yerine getirmeyi, işletme için değer yaratmayı ve dolayısıyla kısa, orta ve uzun vadede nakit akışı yaratmayı amaçlayan ve girdileri, işletme faaliyetleri aracılığıyla çıktılara ve sonuçlara dönüştüren sistemdir.” ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Stratejik plan
- B)Geçiş planı
- C)Değer zinciri
- D)İş modeli
- E)Faaliyet döngüsü
Çözümü göster — doğru cevap D
TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) kapsamında, işletmenin değer yaratma mekanizmasını tanımlayan temel kavram İş Modelidir. TSRS 100 serisi ve ilgili tanımlar uyarınca; bir işletmenin stratejik amaçlarını gerçekleştirerek, girdileri faaliyetlere dönüştürüp çıktılar ve sonuçlar üreten ve böylece kısa, orta ve uzun vadede nakit akışı yaratan sistem bütününe "iş modeli" denir. Bu tanım, işletmenin nasıl değer yarattığını ve sürdürülebilirlik etkilerini yönettiğini gösteren temel çerçeveyi ifade eder.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Stratejik plan, hedefleri ve bu hedeflere ulaşma yollarını içeren bir dokümandır, sistem tanımı değildir. B) Geçiş planı, sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için izlenecek yol haritasıdır. C) Değer zinciri, değerin yaratıldığı süreç adımlarını gösterir ancak işletmenin bütünsel sistemini tanımlamaz. E) Faaliyet döngüsü, muhasebe veya operasyonel süreçlerin tekrarını ifade eder, stratejik değer yaratım sistemini kapsamaz.
Bilinmesi gereken kural: TSRS’de "girdi-faaliyet-çıktı-sonuç" akışıyla nakit akışı yaratan sistem tanımı kesin olarak "İş Modeli"dir.
Soru 8 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. İlk yıl muafiyeti dışında sürdürülebilirlik raporunun finansal tablolarla aynı tarihte sunulması II. Bilginin, ilgili olduğu unsurlar arasındaki bağlantıların anlaşılmasına olanak verilecek şekilde bağlantılı bilginin sunulması III. Sürdürülebilirlik raporlarının güvence denetiminden geçmesi IV. Genel amaçlı finansal raporların daha kolay anlaşılmasını sağlamak amacıyla bir risk veya fırsatla ilgili karmaşık bilgilere raporda yer verilmemesi TSRS’ler uyarınca yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gerçeğe uygun sunumun sağlanmasına ilişkin zorunlu hususlardandır?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve II
- D)II, III ve IV
- E)I, II, III, IV
Çözümü göster — doğru cevap C
TSRS 1 uyarınca, sürdürülebilirlik raporunun finansal tablolarla aynı tarihte sunulması (I) ve bağlantılı bilginin sunulması (II), gerçeğe uygun sunumun temel zorunluluklarıdır. I. madde, raporların zamanlılığını ve finansal raporlarla uyumunu garanti ederken; II. madde, karar vericilerin risk ve fırsatlar arasındaki ilişkileri tam olarak kavramasını sağlar. Bu iki unsur, TSRS’nin "gerçeğe uygun sunum" ilkesinin ayrılmaz parçalarıdır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: III. madde, tüm raporların zorunlu olarak güvence denetimine tabi olduğunu öne sürer ki bu, TSRS’de zorunlu değildir (opsiyoneldir veya belirli koşullara bağlıdır). IV. madde, karmaşık bilgilerin raporlanmamasını gerektirir ki bu, şeffaflık ve kapsamlı bilgi sunumu ilkesine aykırıdır; karmaşık durumlar açıklanmalı, gizlenmemelidir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS’de gerçeğe uygun sunum için raporun finansal tablolarla aynı tarihte yayımlanması ve bağlantılı bilginin eksiksiz sunulması zorunludur; denetim zorunlusu değildir.
Soru 9 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. Kapsam 3 emisyon verilerini açıklamak zorunda değildir. II. Sürdürülebilirlik raporunu 2028 yılının ikinci çeyrek raporlarıyla aynı tarihte sunabilir. III. İklim dışındaki sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlarını açıklamak zorunda değildir. IV. İklimle ilgili hususlara ilişkin karşılaştırmalı bilgi açıklamak zorunda değildir. B AŞ. payları borsada işlem gören bir işletme olup 2027 yılı faaliyet dönemi için ilk kez zorunlu TSRS uygulama kapsamına girmektedir. Ancak işletme 2025 ve 2026 yılları faaliyet dönemlerine ilişkin gönüllü olarak TSRS’lere uygun sürdürülebilirlik raporlaması yapmıştır. Buna göre yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri B işletmesinin 2027 yılı faaliyet dönemine ilişkin olarak yararlanabileceği muafiyetlerden birisi değildir?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve II
- D)I, II ve III
- E)I, II, III, IV
Çözümü göster — doğru cevap E
TSRS’ye göre, 2027’de zorunlu kapsamına giren ancak 2025-2026’da gönüllü raporlama yapan şirketler, önceki yıllarda gönüllü olarak sağladıkları bilgileri "karşılaştırmalı bilgi" olarak sunmak zorundadır. Dolayısıyla IV. seçenek yanlıştır; karşılaştırmalı bilgi sunma yükümlülüğünden muaf tutulamazlar.
I. şık yanlıştır: Kapsam 3 emisyon verileri, TSRS’ye göre zorunlu olarak açıklanması gereken temel bilgidir; açıklama zorunluluğu vardır. II. şık yanlıştır: Sürdürülebilirlik raporu, mali tabloların onaylanma tarihine kadar sunulmalıdır; ikinci çeyrek raporlarıyla aynı tarihte sunulması yasal bir muafiyet veya zorunluluk değildir. III. şık yanlıştır: TSRS, iklim dışı tüm önemli sürdürülebilirlik konularındaki risk ve fırsatların açıklanmasını zorunlu kılar.
Bilinmesi gereken kural: Gönüllü yapılan önceki dönem raporlaması, zorunlu uygulamaya geçildiğinde karşılaştırmalı bilgi sunma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Soru 10 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. Çifte önemlilik, finansal önemliliği de kapsadığı için risklerin belirlenmesinde çifte önemlilik esas alınabilir. II. TSRS’ler finansal önemliliği esas aldığından, işletme tarafından eşik değer olarak belirlenen nicel bir tutarın (örneğin; 500.000 TL’nin) altında finansal etkisi olması beklenen risk ve fırsatlar açıklanmaz. III. TSRS’ler finansal önemliliği esas aldığından ve sürdürülebilirlik raporları genel amaçlı finansal raporlamanın bir parçası olduğundan finansal tablolarda bir varlık ya da yükümlülüğün raporlanmasına sebep olmayan sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatlar açıklanmaz. IV. Gerçeğe uygun sunumun sağlanması için gerekli olduğu durumlarda TSRS’lerde yer alan hükümlere ilave açıklamalar yapılabilir. Yukarıdakilerden hangileri TSRS’lere uygun olarak raporlama yapan bir işletme için doğru yaklaşımlar değildir?
- A)I ve II
- B)II ve III
- C)II ve IV
- D)I, II ve III
- E)II, III ve IV
Çözümü göster — doğru cevap D
TSRS (Türk Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları), çift önemlilik ilkesini esas alır. Bu ilke, hem finansal önemliliği (işletmeyi etkileyen) hem de etki önemliliğini (işletmenin dışarıya etkilediği) kapsar.
I. Yanlış: Çifte önemlilik, finansal önemliliğin ötesinde etki önemliliğini de içerir; dolayısıyla risk belirlemede sadece finansal açıya odaklanmak standartlara aykırıdır. II. Yanlış: TSRS, çift önemliliği esas aldığından, sadece finansal eşik değerlere bağlı kalmak ve etki açısından önemli olanları dışlamak hatalıdır. III. Yanlış: Sürdürülebilirlik raporları, finansal tablolardan bağımsızdır; finansal tablolarda yer almayan ancak çift önemlilik kriterlerini karşılayan riskler mutlaka açıklanmalıdır. IV. Doğru: TSRS, gerçeğe uygun sunumu sağlamak için ek açıklamalara izin verir; bu yaklaşım doğrudur.
Soru, "doğru yaklaşımlar değil" olanları sorduğu için I, II ve III şıkları hatalıdır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS’de raporlama, çift önemlilik (finansal + etki) esasına dayanır; finansal tablo kapsamı ile sınırlı değildir.
Soru 11 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 2 İklimle İlgili Açıklamalar uyarınca, sera gazı emisyonlarını ölçmek için doğrudan ölçüm kullanan bir işletme, 2024 yılında raporlayacağı sera gazı emisyonları için yedi sera gazı bileşenini CO2 eşdeğerine dönüştürürken aşağıdaki değerlerden hangisini kullanmalıdır?
- A)Hükümetler Arası İklim Değişikliği Panelinin (IPCC) 6 ncı değerlendirme raporunda (AR6) yer alan, 100 yıllık bir zaman dilimini temel alan küresel ısınma potansiyeli (GWP) değerleri
- B)IPCC 4 üncü değerlendirme raporunda (AR4) yer alan, 100 yıllık bir zaman dilimini temel alan GWP değerleri
- C)Sera Gazı Protokolü: Kurumsal Muhasebe ve Raporlama Standardında (2004) belirlenen ve 100 yıllık bir zaman dilimini temel alan GWP değerleri
- D)İşletmenin faaliyet gösterdiği sektöre ilişkin, TSRS 2’nin Sektör Bazlı Uygulanmasına İlişkin Rehber’lerde belirlenen ve 100 yıllık bir zaman dilimini temel alan GWP değerleri
- E)İşletmenin faaliyet gösterdiği yasal ve düzenleyici çevre tarafından belirlenen 100 yıllık bir zaman dilimini temel alan GWP değerleri
Çözümü göster — doğru cevap A
TSRS 2 (Sürdürülebilirlik Duyurulması Hakkında Standart 2) uyarınca, sera gazı emisyonlarının CO2 eşdeğerine dönüştürülmesinde kullanılan Küresel Isınma Potansiyeli (GWP) değerleri, Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından yayımlanan en güncel değerlendirme raporundan alınmalıdır. 2024 yılı raporlaması için geçerli olan en güncel kaynak, IPCC’nin 6. Değerlendirme Raporu (AR6)’dur. Standart, metodolojik tutarlılık ve bilimsel güncellik açısından AR6’daki 100 yıllık zaman dilimine dayalı GWP değerlerinin kullanılmasını zorunlu kılar.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı, AR4’ün güncel olmayan ve yerini AR6’nın aldığı için yanlıştır. C şıkkı, Sera Gazı Protokolü’nün IPCC raporlarına atıf yapması nedeniyle birincil kaynak olarak değil, dolaylı bir referans olması nedeniyle doğrudan standart hükmü değildir. D şıkkı, sektörel rehberlerin GWP değerini değil, hesaplama sınırlarını belirlediği için yanlıştır. E şıkkı ise yasal çevrenin IPCC’nin bilimsel konsensüsünü geçersiz kılacak bir yetkiye sahip olmadığı için yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de GWP dönüşümleri için her zaman IPCC’nin en güncel değerlendirme raporundaki (şu an için AR6) 100 yıllık GWP değerleri esas alınır.
Soru 12 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Gelirlerinin veya eşdeğer bir tutarın, yeni ve/veya mevcut uygun sosyal projelerin finansmanı veya yeniden finansmanı için tahsis edildiği borçlanma araçlarına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sosyal Getiri Finansmanı
- B)Toplumsal Finansal Katılım
- C)Sosyal Tahviller
- D)Sosyal Finansal Planlama
- E)Sosyal Finansal Ödemeler
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. Sosyal Tahviller, Gelir Kullanımı İlkeleri (GBP) kapsamında, gelirlerinin belirli sosyal projelerin (sağlık, eğitim, konut vb.) finansmanı veya yeniden finansmanı için tahsis edildiği borçlanma araçlarıdır. ICMA standartlarına göre bu araçlar, projenin sosyal etkisini ölçmek için net kullanım prensibini ve raporlama yükümlülüğünü içerir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Sosyal Getiri Finansmanı, tahvil türü bir borçlanma aracı değil, genel bir finansman yaklaşımını ifade eder. B) Toplumsal Finansal Katılım, bir borçlanma aracı tanımı değil, katılım odaklı bir finansal süreçtir. D) Sosyal Finansal Planlama, bir strateji veya planlama aşamasıdır, piyasada işlem gören bir borçlanma aracı değildir. E) Sosyal Finansal Ödemeler, borçlanma aracının kendisi değil, finansal akıştaki bir ödeme türünü ifade eder.
Bilinmesi gereken kural: Geliri sosyal projelere tahsis edilen borçlanma aracı "Sosyal Tahvil"dir; bu araç ICMA standartlarına uygun olarak ihraç edilir ve kullanımı şeffaf bir şekilde raporlanır.
Soru 13 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
D işletmesi TSRS’lere uygun olarak hazırlamış olduğu sürdürülebilirlik raporunda; “Kapsam 1 sera gazı emisyonlarını 2030 yılında brüt %40 azaltmak” şeklindeki hedefe yer vermiş ve aşağıdaki açıklamaları yapmıştır: I. Hedef kapsamına karbondioksit (CO2), metan (CH4), nitröz oksit (N2O), hidroflorokarbonlar (HFC’ler) dâhildir. II. Kapsam 1 sera gazı emisyonlarına ilişkin 2030 net sera gazı azaltım hedefimiz %70’dir. III. Kapsam 1 sera gazı emisyonlarına ilişkin 2030 yılına kadar %40 azaltım hedefimiz yoğunluk hedefidir. IV. Kapsam 1 emisyon hedefimiz işletmemizin tüm coğrafi bölgelerdeki tüm faaliyetlerini kapsamaktadır. TSRS 2 uyarınca yukarıdaki öncüllerde yer alan açıklamalardan hangileri D işletmesinin Kapsam 1 brüt sera gazı emisyon hedefiyle bağlantılı olarak mutlaka açıklaması gereken hususlardandır?
- A)I ve II
- B)II ve III
- C)III ve IV
- D)I, III ve IV
- E)I, II, III, IV
Çözümü göster — doğru cevap D
TSRS 2’ye göre, bir işletme emisyon azaltım hedefini açıklarken hedefin niteliğini ve kapsamını net bir şekilde tanımlamak zorundadır.
Doğru Şıkkın Gerekçesi (D): TSRS 2, emisyon hedeflerinin açıklanması için belirli minimum bilgi gereklilikleri öngörür. Bunlar arasında; hedefin kapsadığı sera gazı türleri (I. madde), hedefin mutlak mı yoksa yoğunluk mu olduğu (III. madde) ve hedefin kapsadığı coğrafi/faaliyet kapsamı (IV. madde) bulunur. Dolayısıyla D işletmesinin bu üç unsuru mutlaka açıklaması gerekir.
Diğer Şıkların Yanlışlığı:
- A Şıkkı: II. madde "net" hedef olduğunu belirtse de soru "brüt" hedef üzerine kuruludur; ayrıca IV. madde eksiktir.
- B Şıkkı: II. madde brüt hedefle çelişir ve I. madde (seri gaz türleri) eksiktir.
- C Şıkkı: I. madde (seri gaz türleri) eksik bırakılmıştır.
- E Şıkkı: II. madde, brüt hedef bağlamında yanlış bir bilgi içerir ve zorunlu açıklama değildir.
Bilinmesi Gereken Kural: TSRS 2 uyarınca emisyon hedefi açıklamasında; kapsanan sera gazı türleri, hedefin yoğunluk/kesinlik durumu ve coğrafi/faaliyet kapsamı mutlaka belirtilmelidir.
Soru 14 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Geoterm AŞ., jeotermal enerji alanında faaliyet gösteren bir şirkettir. Şirket, TSRS’lere uygun olarak hazırladığı 2025 yılı sürdürülebilirlik raporunda Kapsam 1 ve Kapsam 2 sera gazı emisyonlarını 2045 yılı itibarıyla net sıfıra indirme hedefi açıkladığını ve net sera gazı emisyon hedefine ulaşmada karbon kredisi kullanımını planladığını belirtmiştir. Aşağıdakilerden hangisi TSRS 2 uyarınca bu hedefe ilişkin mutlaka açıklanması gereken bir husus değildir?
- A)İşletmenin satın almış olduğu karbon kredisinin birim fiyatı 50 Euro/tCO2e’dir.
- B)Hedef yalnızca CO₂ ve CH₄ gazlarını kapsamaktadır, diğer sera gazları bu hedefe dâhil değildir.
- C)Net hedefin %70’lik kısmı doğrudan brüt azaltımlarla, kalan %30’u ise karbon kredisi kullanımıyla karşılanacaktır.
- D)Karbon kredileri XX Kuruluşu tarafından sertifikalandırılacaktır.
- E)Krediler orman koruma ve ağaçlandırma projelerini esas alan doğa temelli karbon uzaklaştırma yöntemleri kapsamında elde edilecektir.
Çözümü göster — doğru cevap A
TSRS 2, Net Sıfır Hedefi ve Sera Gazı Azaltım Planı maddesi uyarınca, bir işletmenin net sıfır hedefi açıklaması durumunda, bu hedefin kapsamı, azaltım stratejisi ve kullanılan araçlar hakkında şeffaf bilgi vermesi zorunludur.
Doğru Cevap A: TSRS standartları, karbon kredilerinin satın alma maliyeti veya birim fiyatı gibi ticari detayların raporlama kapsamında mutlaka açıklanmasını gerektirmez. Odak noktası, kredilerin kalitesi, sertifikasyon kaynağı ve net sıfıra katkısıdır.
Diğer Şıkların Analizi:
- B Yanlış: Hedefin hangi sera gazlarını kapsadığının (CO₂, CH₄ vb.) belirtilmesi, hedefin kapsamını netleştirmek için zorunludur.
- C Yanlış: Brüt azaltım ve karbon kredileri arasındaki oran, hedefin güvenilirliğini ve "greenwashing" riskini azaltmak için açıkça ortaya konmalıdır.
- D Yanlış: Karbon kredilerinin hangi kuruluş tarafından sertifikalandırıldığı, kredinin kalitesini ve güvenilirliğini kanıtlamak için esastır.
- E Yanlış: Kredilerin elde edildiği proje türü (doğa temalı vs. teknoloji temalı), emisyon azaltımın niteliğini anlamak için açıklanmalıdır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’ye göre net sıfır hedefi raporlamasında, karbon kredilerinin finansal maliyeti değil; kalitesi, sertifikasyon kaynağı, proje türü ve azaltım stratejisindeki payı gibi kalitatif ve yapısal bilgiler zorunludur.
Soru 15 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
TSRS 1’e göre işletmenin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatları arasında hangi ödünleşimleri dikkate aldığına ilişkin bilgiler hangi başlık altında yer alır?
- A)Risk yönetimi
- B)Metrikler ve hedefler
- C)Yönetişim
- D)Strateji
- E)Bağlantılı bilgi
Çözümü göster — doğru cevap D
TSRS 1 (Sürdürülebilirlik İle İlgili Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Uluslararası Standart) uyarınca, işletmenin sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatları üzerinde nasıl bir etki yarattığı ve bu risk/fırsatların işletmenin stratejisi ve uzun vadeli planlaması üzerindeki etkisi Strateji başlığı altında sunulmalıdır. Standart, işletmelerin bu risk ve fırsatların işletmenin iş modeline, büyüme stratejisine ve kaynak tahsislerine nasıl entegre edildiğini ve aralarındaki ödünleşimleri (trade-offs) nasıl yönettiğini Strateji bölümünde açıklamalarını zorunlu kılar. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Risk yönetimi, riskleri nasıl tanımlayıp yönettiğine odaklanır, stratejik ödünleşimlere değil. B) Metrikler ve hedefler, performans ölçümü ve hedeflere ulaşım durumunu içerir. C) Yönetişim, konunun gözetimi ve denetimi için kurulan yapıları açıklar. E) Bağlantılı bilgi, diğer finansal ve sürdürülebilirlik bilgileri arasındaki ilişkileri gösterir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre risk ve fırsatların stratejik etkisi ve aralarındaki ödünleşimler mutlaka "Strateji" başlığı altında raporlanmalıdır.
Soru 16 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Bir otomotiv üreticisi olan Varlık Otomotiv AŞ., TSRS’ler uyarınca hazırladığı 2024 yılı faaliyet dönemine ilişkin sürdürülebilirlik raporunda, ürünlerini ithal ettiği yurtdışı pazarındaki karbon vergisi uygulamalarına bağlı olarak 2025–2027 döneminde toplamda yaklaşık 150 milyon TL’lik bir ek maliyet öngördüğünü açıklamıştır. Bu tahmini finansal etkinin hesaplanmasında işletme; • Karbon fiyatının 3 yıl boyunca ortalama 120 €/ton olacağı varsayımını kullanmıştır. • Üretimin yüzde 40’ının söz konusu pazara ihraç edilmeye devam edeceğini öngörmüştür. • Yeni nesil motor üretim tesisinin zamanında devreye alınacağını varsaymıştır. • Karbon fiyatlarının seyri, regülasyonların uygulanma biçimi ve teknolojik dönüşümün hızı konularında önemli belirsizlikler bulunduğunu belirtmiştir. Yukarıdaki bilgiler ışığında, TSRS 1’in ölçüm belirsizliğine ilişkin hükümlerine göre işletmenin aşağıdakilerden hangisini açıklamasına gerek yoktur?
- A)150 milyon TL’lik finansal etkinin yüksek düzeyde ölçüm belirsizliği içerdiği
- B)Bu tahminin dayandığı yukarıdaki varsayımlar
- C)150 milyon TL’lik beklenen finansal etkinin bu tahminin dayandığı karbon fiyatı ve ihracat oranı gibi varsayımlara olan duyarlılığı
- D)150 milyon TL’lik beklenen finansal etkiye ilişkin tutarı ölçerken işletmenin yaptığı muhakemeler
- E)150 milyon TL’lik beklenen finansal etkiye ilişkin alternatif maliyet tutarı
Çözümü göster — doğru cevap E
TSRS 1, ölçüm belirsizliği olan finansal tahminlerde işletmenin kullandığı varsayımları, belirsizliğin derecesini ve bu tahmine duyarlılığı açıklamayı zorunlu kılar. Bu nedenle A, B ve C şıkları raporlamada mutlaka yer almalıdır. D şıkkındaki "yaptığı muhakemeler" ise, tahminin arkasındaki mantıksal süreç ve kullandığı yöntemleri kapsar; bu da şeffaflık ilkesi gereği açıklanması gereken temel bir unsurdur.
Ancak E şıkkı yanlıştır. TSRS 1, alternatif maliyet tutarı (alternative cost figure) sunmayı zorunlu kılmaz. Standart, belirsizliğin niteliğini ve kullandığı temel varsayımları açıklamayı hedefler; rakamsal olarak başka bir senaryoya dayalı alternatif bir tutar sunma yükümlülüğü yoktur. İşletme, mevcut varsayımlarına dayalı en iyi tahmini ve bunun belirsizliğini açıklamakla yükümlüdür, ancak zorunlu olarak alternatif bir maliyet rakamı hesaplayıp sunmak zorunda değildir. Bu nedenle E şıkkı, açıklanması gerekmeyen unsurdur.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre ölçüm belirsizliği olan tahminlerde varsayımlar, belirsizlik derecesi ve duyarlılık analizi açıklanmalıdır; ancak alternatif maliyet tutarı sunma zorunluluğu yoktur.
Soru 17 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. İşletme, belirlediği her bir risk ve fırsatı senaryo analizine dâhil etmelidir. II. İşletme, fiziksel riskler için farklı geçiş risklerine yönelik farklı senaryo analizleri kullanabilir. III. Aynı risk türü için birden fazla senaryonun kullanılması belirsizliğe sebep olacağından, işletme gerçekleşmesi en muhtemel tek bir senaryoyu kullanmalıdır. IV. Senaryolar varsayımsal olduğu ve kesin sonuçlar içermediği için işletmenin iklimle ilgili senaryo analizi sonucunda belirlenen etkilere nasıl karşılık vermesi gerektiğini ayrıca açıklamasına gerek yoktur. TSRS 2 uyarınca senaryo analizi ve iklim dirençliliğinin değerlendirilmesine ilişkin yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?
- A)Yalnız I
- B)I ve II
- C)I, II ve III
- D)I, III ve IV
- E)I, II, III, IV
Çözümü göster — doğru cevap D
TSRS 2’ye göre senaryo analizi, işletmenin iklimle ilgili risk ve fırsatlarına karşı dirençliliğini değerlendirmek için kullanılır.
Doğru Cevap Neden D? TSRS 2, işletmelerin belirsizliği ele almak amacıyla birden fazla senaryo kullanmasını bekler. Bu nedenle I. madde (her riski dahil etme zorunluluğu) ve III. madde (tek senaryo kullanımı) yanlıştır. Ayrıca, senaryo sonuçları net olmasa da işletmenin bu belirsizliklere nasıl tepki vereceğini (stratejik uyum) açıklaması zorunludur; bu yüzden IV. madde de yanlıştır. II. madde ise fiziksel ve geçiş risklerinin farklı senaryolarla ele alınabileceğini belirtir ki bu doğrudur. Dolayısıyla I, III ve IV ifadeleri yanlıştır.
Diğer Şıklar Neden Yanlış?
- A: I ve IV de yanlıştır.
- B: II doğrudur, I yanlıştır.
- C: II doğrudur.
- E: II doğrudur.
Bilinmesi Gereken Kural TSRS 2 uyarınca senaryo analizinde belirsizliği yönetmek için birden fazla senaryo kullanılmalı ve sonuçlara dayalı eylem planları açıkça belirtilmelidir.
Soru 18 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
İç karbon fiyatına ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)İç karbon fiyatına ilişkin yapılan açıklama işletmenin faaliyet gösterdiği sektörden bağımsız olarak yapılması gereken bir açıklamadır.
- B)İç karbon fiyatı gelecekteki emisyon azaltım maliyetlerinin doğuracağı finansal sonuçları değerlendirmek amacıyla kullanılıyorsa gölge fiyat olarak belirlenen tutar kullanılamaz.
- C)İşletme, karar verme sürecinde bir karbon fiyatı uygulamıyorsa, uygulamadığını da açıklamalıdır.
- D)İşletme sera gazı emisyonlarının maliyetlerini değerlemek için kullandığı her bir metrik ton sera gazı emisyonunun fiyatını açıklamalıdır.
- E)İç karbon fiyatı yatırım kararlarının değerlendirilmesinde ve senaryo analizlerinde kullanılabilir.
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. TCFD (İklimle İlgili Finansal Açıklamalar) rehberliğine göre, iç karbon fiyatı gelecekteki emisyon azaltım maliyetlerini değerlendirmek için kullanılıyorsa, bu durumda "gölge fiyat" (shadow price) yöntemi geçerli ve kabul edilebilir bir yaklaşımdır. Dolayısıyla, gölge fiyatın kullanılamayacağını iddia eden B seçeneği yanlıştır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Sektörden bağımsız olarak iç karbon fiyatı açıklaması yapılması zorunludur; bu ifade doğrudur. C) İç karbon fiyatı uygulanmıyorsa, bunun nedeni ve alternatif yaklaşım açıklanmalıdır; bu ifade doğrudur. D) Kullanılan karbon fiyatı metrik ton başına açıkça belirtilmelidir; bu ifade doğrudur. E) İç karbon fiyatı yatırım kararları ve senaryo analizlerinde stratejik araç olarak kullanılabilir; bu ifade doğrudur.
Bilinmesi gereken kural: İç karbon fiyatı belirlemede piyasa fiyatı yanı sıra, gelecekteki maliyetleri yansıtan gölge fiyat yöntemleri de TCFD prensipleri çerçevesinde geçerli ve tercih edilebilir bir yaklaşımdır.
Soru 19 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
ZEY Giyim AŞ. (ZEY), hazır giyim sektöründe faaliyet gösteren ve 2024 yılı faaliyet dönemi için TSRS’lere uygun sürdürülebilirlik raporlaması yapan bir işletmedir. İşletmenin temel hammadde tedarikçilerinden biri olan EcoKumaş Tekstil Ltd. Şti. (EcoKumaş) 1 Ekim – 30 Eylül tarihleri arasında özel hesap dönemi kullanmaktadır. Buna karşın ZEY’in raporlama dönemi 1 Ocak – 31 Aralık tarihleri arasıdır. ZEY, 2024 yılı sera gazı emisyonlarını raporlarken, EcoKumaş’ın 1 Ekim 2023 – 30 Eylül 2024 dönemine ait sera gazı emisyon verilerini kullanmıştır. Güncel sera gazı emisyon verileri EcoKumaş tarafından yıl sonu itibarıyla web tabanlı tedarikçi portalı üzerinden erişime açılmıştır. ZEY, raporunda EcoKumaş’ın raporlama döneminin kendisininkinden farklı olduğunu açıkça belirtmiştir. Yukarıdaki bilgiler ışığında, TSRS’ler uyarınca ZEY Giyim AŞ’nin, EcoKumaş Tekstil Ltd. Şti.’nin 1 Ekim – 30 Eylül tarihleri arasındaki emisyon verilerini kullanımına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Yalnızca doğrulanmış veri olması durumunda bu verileri kullanabilir.
- B)Ekim-Aralık 2024 döneminde EcoKumaş’ın faaliyetlerinde meydana gelen ve sera gazı emisyonlarını etkileyebilecek önemli olay veya değişiklikleri açıklayarak verileri kullanabilir.
- C)Bu verileri kullanamaz, 1 Ocak – 31 Aralık dönemine ilişkin verileri elde etmesi gerekir.
- D)EcoKumaş’ın 1 Ekim – 30 Eylül dönemine ait verilerini kullanarak, 1 Ocak – 31 Aralık dönemi emisyon verilerini tahmin ederek kullanabilir.
- E)EcoKumaş’ın emisyon verilerine ilişkin açıklanan tutarın tümüyle karşılaştırılabilir olmadığını raporda açıklayarak kullanabilir.
Çözümü göster — doğru cevap B
TSRS (Türk Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) uyarınca, raporlama dönemi ile tedarikçinin hesap dönemi farklılık gösteriyorsa, işletme tedarikçinin mevcut verilerini kullanabilir. Ancak bu kullanımın geçerli olması için, raporlama döneminin sonundaki (31 Aralık 2024) duruma yansıtılamayan önemli değişikliklerin açıklanması esastır. TSRS 2023/1, madde 24 ve ekleri gereği, farklı dönem kullanıldığında raporlama dönemi içindeki önemli olaylar veya değişiklikler (örneğin; Ekim-Aralık 2024 arasındaki emisyon etkileyici durumlar) net bir şekilde belirtilmelidir. Bu sayede kullanıcılar, verilerin dönemselliği konusunda doğru yorum yapabilir. Dolayısıyla ZEY’nin, dönem farkını açıklayıp son üç aydaki önemli değişiklikleri raporlaması standartlara uygundur.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Verinin doğrulanmış olması, dönem uyumsuzluğunu gidermez. C) Mevcut verinin kullanımı yasak değildir, açıklama yeterlidir. D) Tahminleme yerine önemli değişikliklerin açıklanması esastır. E) Karşılaştırılabilirlik eksikliği tek başına yeterli gerekçe değildir; değişiklik açıklaması şarttır.
Bilinmesi gereken kural: Farklı hesap dönemleri kullanıldığında, raporlama dönemi sonundaki önemli değişiklikler açıkça belirtilerek mevcut veriler kullanılabilir.
Soru 20 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. “İklimle ilgili fiziksel riskleri tespit etmek amacıyla RCP 4.5 ve RCP 8.5 senaryoları kapsamında bölgesel sıcaklık ve yağış değişimlerine ilişkin analizler yapılmıştır.” II. “Tedarik zincirindeki çevresel risklerin takibi için her yıl güncellenen önceliklendirme matrisleri kullanılmakta ve bu matrisler genel risk yönetimi sistemine entegre edilmektedir.” III. “Bir önceki raporlama dönemine kıyasla sürdürülebilirlikle ilgili risk değerlendirme sürecinde kullanılan eşik değerler yeniden tanımlanmış ve bu değişiklikler iç denetim komitesine raporlanmıştır.” TSRS 2 uyarınca yukarıdaki örnek açıklamalardan hangileri “Risk Yönetimi”ne ilişkin açıklanması gereken husus veya hususlardandır?
- A)Yalnız I
- B)I ve II
- C)I ve III
- D)II ve III
- E)I, II, III
Çözümü göster — doğru cevap E
TSRS 2 standardı, kuruluşun sürdürülebilirlik risklerini nasıl tanımladığını, önceliklendirdiğini ve yönettiğini açıklamayı zorunlu kılar.
I. Şık doğru: RCP senaryoları ile iklim risklerinin analizi, risk tanımlama sürecinin temel bir parçasıdır. II. Şık doğru: Tedarik zinciri risklerinin matrislerle izlenmesi ve entegrasyonu, risk yönetimi sisteminin işleyişini gösterir. III. Şık doğru: Eşik değerlerin yeniden tanımlanması ve iç denetim komitesine raporlanması, risk değerlendirme sürecinin güncelliğini ve denetimini kanıtlar.
Diğer şıkların yanlışlığı: A) I ve II’nin de dahil olması nedeniyle eksiktir. B) III’ün de dahil olması nedeniyle eksiktir. C) II’nin de dahil olması nedeniyle eksiktir. D) I’nin de dahil olması nedeniyle eksiktir.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2’de risk yönetimi; risklerin tespitinden (I), önceliklendirilmesine (II) ve süreç güncellemelerinin denetimine (III) kadar tüm döngüyü kapsar.
Soru 21 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
GDS 3410 Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri’ne göre denetçi, denetim sürecinde bariz biçimde önemsiz sayılan yanlışlıklarla ilgili aşağıdakilerden hangisini yapabilir?
- A)Bariz biçimde önemsiz sayılan yanlışlıkları biriktirmeyebilir, çünkü bunların Sera Gazı beyanı üzerinde toplu olarak önemli bir etkisi olmayacağı beklenir.
- B)Bariz biçimde önemsiz sayılan yanlışlıklar, denetim önemliliği ile aynı seviyede değerlendirildiği için her durumda raporlanmalıdır.
- C)Denetçi, bariz biçimde önemsiz olup olmadığına bakılmaksızın tüm yanlışlıkları ayrı ayrı raporlamak zorundadır.
- D)Bariz biçimde önemsiz sayılan yanlışlıklar, büyüklükleri ve nitelikleri bakımından önemli yanlışlıklarla aynı şekilde değerlendirilir.
- E)Denetçi, herhangi bir yanlışlığın bariz biçimde önemsiz olup olmadığı konusunda tereddüt yaşarsa, yine de bunu önemsiz olarak değerlendirebilir.
Çözümü göster — doğru cevap A
GDS 3410 standardına göre denetçi, bariz biçimde önemsiz (clearly trivial) yanlışlıkları biriktirmek zorunda değildir. Bu yanlışlıkların tek başına veya toplu olarak sera gazı beyanı üzerinde önemli bir etki yaratması beklenmez. Dolayısıyla A şıkkı doğrudur; denetçi bu tür küçük hataları izlemeyi bırakabilir.
Diğer şıklar ise yanlıştır: B şıkkı, önemsiz yanlışlıkların raporlanmasını gerektirmez; C şıkkı, tüm hataların ayrı ayrı raporlanmasını zorunlu kılarak verimsizlik yaratır; D şıkkı, önemsiz ve önemli yanlışlıkların aynı muamele görmemesi gerektiğini göz ardı eder; E şıkkı ise tereddüt durumunda yanlışlığın önemliliğinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini, rastgele "önemsiz" sayılamayacağını ihmal eder.
Bilinmesi gereken kural: Denetçi, bariz biçimde önemsiz yanlışlıkların toplu etkisinin bile beyanı etkilemeyeceği kanaatine varırsa, bu hataları biriktirmek veya raporlamak zorunda değildir.
Soru 22 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Bir şehir belediyesi, düşük gelirli mahallelerde yağmur suyu toplama sistemleri kurarak musluk suyu tüketimini azaltmayı amaçlayan bir pilot proje başlatmıştır. 6 ay sonunda musluk suyu tüketimi bu bölgelerde %25 azalmış, ancak yağmur suyunun arıtılmadan doğrudan kullanılması nedeniyle bölgede sağlık şikayetleri artmıştır. Bu durumda, belediyenin katkı sağladığı ve zarar verme riski taşıdığı BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A)Katkı: Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı / Zarar: Açlığa Son
- B)Katkı: İklim Eylemi / Zarar: Nitelikli Eğitim
- C)Katkı: Temiz Su ve Sanitasyon / Zarar: Sağlık ve Kaliteli Yaşam
- D)Katkı: Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar / Zarar: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
- E)Katkı: Erişilebilir ve Temiz Enerji / Zarar: Eşitsizliklerin Azaltılması
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. Belediyenin yağmur suyu toplama sistemi kurması, su kaynaklarının korunmasını ve verimli kullanımını hedeflediği için BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) kapsamında 6. Amaç olan "Temiz Su ve Sanitasyon"a doğrudan katkı sağlar. Ancak arıtılmayan yağmur suyunun kullanımı sağlık şikayetlerine yol açtığı için, 3. Amaç olan "Sağlıklı Hayat ve Refah" (Sağlık ve Kaliteli Yaşam) ilkesine zarar vermektedir. Sürdürülebilirlik denetiminde, bir eylemin belirli bir amaca katkı sağlarken başka bir alanda risk oluşturması (trade-off) sıklıkla görülür; burada temel amaç su tasarrufu iken, halk sağlığı ihmal edilmiştir.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Proje açlıkla doğrudan ilişkili değildir. B) İklim eylemi dolaylıdır, sağlık zararı eğitimle ilgili değildir. D) Şehir altyapısı katkısı olabilir ancak zarar sağlıkla ilgilidir, cinsiyet eşitliğiyle değil. E) Enerji üretimi söz konusu değildir, zarar eşitsizlikle doğrudan bağlantılı değildir.
Bilinmesi gereken kural: Sürdürülebilirlik projelerinde, bir SKA’ya yapılan katkı diğer SKA’lar (özellikle sağlık ve çevre) üzerinde olumsuz etki yaratıyorsa, bu durum sürdürülebilirlik ilkesine aykırıdır ve denetimde "zarar verme riski" olarak tespit edilmelidir.
Soru 23 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. “Tesislerimizde alternatif yakıt olarak kullanılmış lastikler ve tarımsal atıklar kullanılmış olup, 2024 yılı toplam enerji tüketimimizin %22’si alternatif kaynaklardan sağlanmıştır.” II. “Yatırım kararlarında karbon fiyatlaması dikkate alınmakta olup, 2024 yılı itibarıyla iç karbon fiyatı ton başına 85 TL/CO₂e olarak belirlenmiştir. Bu fiyat, yeni klinker hatlarının kurulumunda ve alternatif yakıt projelerinin önceliklendirilmesinde kullanılmaktadır.” III. “Şirketimizde üst düzey yöneticilere sağlanan prim ödemelerinin %25’i, 2024 yılı için belirlenen karbon yoğunluğu azaltım hedeflerine ulaşılmasına bağlıdır. Bu hedef, klinker üretim tonajı başına CO₂ emisyonlarının 2023 yılına göre %8 oranında azaltılmasını içermektedir.” Çimento üretimi yapan bir işletme TSRS’lere uygun olarak hazırlamış olduğu sürdürülebilirlik raporunda yukarıdaki açıklamalara yer vermiştir. Bu açıklamalardan hangisi ya da hangileri TSRS 2’nin sektörler arası metrik kategorilerine ilişkin bir açıklama değildir?
- A)Yalnız I
- B)I ve II
- C)I ve III
- D)II ve III
- E)I, II, III
Çözümü göster — doğru cevap A
TSRS 2, Sektörler Arası Metrik Kategorileri, enerji tüketimi ve verimliliği ile ilgili spesifik verileri (Toplam Enerji Tüketimi, Enerji Yoğunluğu vb.) zorunlu kılar. I. maddede alternatif yakıt kullanımı ve enerji kaynaklarının dağılımı, doğrudan enerji tüketimi ve verimliliği kategorisine girer. Dolayısıyla I, TSRS 2’nin kapsamındadır. Soru, TSRS 2’ye ilişkin olmayan ifadeyi sormaktadır.
II. madde, iç karbon fiyatlaması ve yatırım kararlarına etkisidir. Bu konu, TSRS 2’nin sektörler arası metrikleri arasında yer almaz; daha çok iklim değişikliği risk yönetimi veya stratejik planlama bağlamında değerlendirilir. III. madde ise yönetici primlerinin karbon hedeflerine endekslenmesidir. Bu, performans yönetimi ve teşvik sistemi ile ilgilidir, TSRS 2’nin teknik enerji metrikleri arasında yer almaz.
Yanlış Şıklar: B) II ve III TSRS 2 kapsamında değildir. C) I TSRS 2 kapsamındadır. D) II ve III TSRS 2 kapsamında değildir. E) I TSRS 2 kapsamındadır.
Bilinmesi gereken kural: TSRS 2, enerji tüketimi, verimliliği ve emisyon yoğunluğu gibi fiziksel/finansal enerji metriklerini düzenler; iç karbon fiyatı ve yönetici primleri gibi konular bu spesifik metrik kategorisinde yer almaz.
Soru 24 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. GDS 3410 yalnızca sınırlı güvence denetimlerinde uygulanır. II. GDS 3410’a göre karbondioksit dışındaki gazlar genellikle karbondioksit eşdeğerleri cinsinden ifade edilir. III. GDS 3410 ürün yaşam döngüsü ayak izine ilişkin güvence denetimlerini kapsar. GDS 3410 Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri’ne göre yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri yanlıştır?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız III
- C)I ve II
- D)I ve III
- E)II ve
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D şıkkıdır. GDS 3410, sera gazı beyanlarına ilişkin sınırlı güvence ve makul güvence denetimlerinin ikisinde de uygulanır; dolayısıyla I. ifade yanlıştır. Ayrıca bu standart, ürün yaşam döngüsü ayak izi denetimlerini kapsamaz; kapsamı sadece kuruluşun kendi sera gazı beyanlarıyla sınırlıdır, bu nedenle III. ifade de yanlıştır.
Diğer şıklara gelince: II. ifade doğrudur çünkü GDS 3410, sera gazı emisyonlarının karşılaştırılabilirliği için karbondioksit eşdeğerlerine dönüşümünü öngörür. A şıkkı yanlıştır çünkü sadece I’yi ele alır. B şıkkı yanlıştır çünkü sadece III’ü ele alır. C şıkkı yanlıştır çünkü II. ifade doğrudur. E şıkkı yanlıştır çünkü II. ifade doğrudur.
Bilinmesi gereken kural: GDS 3410, hem sınırlı hem makul güvence denetimlerinde uygulanır ve ürün yaşam döngüsü ayak izi denetimlerini kapsamaz.
Soru 25 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. İşletmenin TSRS’ye uygun olarak raporlayacağı temel sürdürülebilirlik performans göstergelerinden etkilenen paydaş gruplarının sayısı II. TSRS’nin şeffaflık ve anlaşılabilirlik ilkeleri gereğince, sürdürülebilirlik performansının anlatıldığı metin III. Sürdürülebilirlik performansında tespit edilen bir yanlışlığın niteliği GDS 3000’e göre, yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sürdürülebilirlik denetimlerinde önemliliğin nitel etkenler kapsamında değerlendirilebilecek hususlarındandır?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)Yalnız III
- D)I ve III
- E)I, II, III
Çözümü göster — doğru cevap E
GDS 3000 (Sürdürülebilirlik Finansal Bilgilerin Denetimi), önemliliğin belirlenmesinde hem nicel hem de nitel faktörleri dikkate alınmasını öngörür.
Doğru Şık (E): GDS 3000’e göre önemlilik; yanlış ifadenin büyüklüğü (nicel) ve niteli (nitel) birlikte değerlendirilerek tespit edilir. Nitel faktörler arasında; ifadenin paydaşların kararlarını etkileyebilecek olması (I. madde), şeffaflık ve anlaşılabilirlik ilkelerine aykırılık veya bunların ihlali (II. madde) ve yanlışlığın doğası/niteliği (III. madde) yer alır. Dolayısıyla üç madde de nitel etkenler kapsamında değerlendirilir.
Diğer Şıkların Yanlışlığı:
- A, B, C ve D şıkları, GDS 3000’in nitel önemlilik kriterlerini eksik veya hatalı sınıflandırdığı için yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: GDS 3000 kapsamında nitel önemlilik; paydaş etkisi, şeffaflık ihlali ve yanlışlığın doğası gibi tüm bağlamsal unsurları kapsar.
Soru 26 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. Sınırlı güvence denetiminde uygulanan prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamı, makul güvence denetimi için gerekenlerle karşılaştırıldığında oldukça detaylı ve kapsamlıdır. II. Sınırlı güvence denetiminde analitik prosedürler, yanlışlıkların makul güvence denetiminde beklenen kesinlik seviyesinde belirlenmesinden ziyade eğilimlerin, ilişkilerin ve oranların yönüyle ilgili beklentileri destekleyecek şekilde tasarlanabilir. III. Sınırlı güvence denetiminde denetçi, sınırlı güvence denetimi riskini denetimin içinde bulunduğu şartlar altında kabul edilebilir düşük bir düzeye indirir. Bununla birlikte, bildirilen sonucun dayandığı bu risk, herhangi bir makul güvence denetimindeki güvence denetimi riskinden daha yüksektir. GDS 3000’e göre, makul güvence denetimleri ile sınırlı güvence denetimleri karşılaştırıldığında yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız III
- C)I ve II
- D)II ve III
- E)I, II, III
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D şıkkıdır. GDS 3000 standardına göre, sınırlı güvence denetimi makul güvence denetimine kıyasla daha az kapsamlıdır. Bu nedenle I. ifade yanlıştır; sınırlı denetimdeki prosedürler daha az detaylı ve kapsamlıdır.
II. ifade doğrudur. Sınırlı denetimde analitik prosedürler, kesin bir doğrulama yerine eğilimlerin ve ilişkilerin yönünü desteklemek amacıyla tasarlanır. III. ifade de doğrudur. Sınırlı denetimde elde edilen güvence düzeyi "sınırlı" olduğundan, denetçi kabul edilebilir düşük bir sınırlı güvence denetimi riski düzeyinde çalışır. Ancak bu risk, makul güvence denetimindeki (daha yüksek güven gerektiren) riskten daha yüksektir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) I. ifade yanlıştır. B) II. ifade de doğru olduğu için eksiktir. C) I. ifade yanlıştır. E) I. ifade yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: Sınırlı güvence denetimi, makul güvence denetimine göre daha az kapsamlıdır, daha yüksek bir denetim riski taşır ve sonuçlar "olumsuz güvence" (negatif ifade) sunar.
Soru 27 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
GDS 3000’e göre güvence raporunun temel unsurlardan olan “Denetçinin ulaştığı sonuca dayanak olarak yürütülen çalışmanın bilgilendirici bir özeti” hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A)Yürütülen çalışmanın özeti, denetçinin ulaştığı sonucun hedef kullanıcılar tarafından anlaşılmasına yardımcı olur.
- B)Özet, çalışma planının tamamını detaylı bir şekilde içermelidir.
- C)Herhangi bir GDS’nin, belli bir dayanak denetim konusu için, prosedürlere yönelik rehberlik sağlamaması durumunda, yürütülen çalışmanın daha ayrıntılı bir açıklamasına özette yer verilebilir.
- D)Sınırlı güvence denetiminde yürütülen çalışmanın özeti, genelde makul güvence denetimine kıyasla daha ayrıntılıdır ve prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamına ilişkin kısıtlamalar söz konusu özette tanımlanır/açıklanır.
- E)Özetin, denetçinin ulaştığı sonucun dayanağını oluşturan çalışmanın hedef kullanıcılar tarafından anlaşılmasına olanak sağlayacak şekilde tarafsız bir biçimde yazılması önemlidir.
Çözümü göster — doğru cevap B
GDS 3000 standardına göre, güvence raporundaki "yürütülen çalışmanın özeti"nin amacı, hedef kitleye denetçinin sonucuna nasıl ulaştığını anlaşılır kılmaktır. Bu nedenle A, C, D ve E şıkları doğrudur. Özellikle D şıkkı, sınırlı güvence denetiminde yürütülen prosedürlerin daha az kapsamlı olmasına rağmen, bu kısıtlamaların şeffafça belirtilmesinin zorunlu olduğunu doğru ifade eder.
Ancak B şıkkı yanlıştır. GDS 3000, özette çalışma planının tamamının detaylıca yer almasını gerektirmez. Aksine, özetin odak noktası, sonucun dayanağı olan kritik prosedürler ve bulgulardır. Tüm detaylar eklerde veya teknik dokümanlarda sunulabilir; özetin amacı bilgilendirici ve öz bir sunum yapmaktır. Dolayısıyla, "tamamını detaylı içermeli" ifadesi standardın gereklilikleriyle bağdaşmaz ve raporun okunabilirliğini bozar.
Bilinmesi gereken kural: Güvence raporundaki çalışma özeti, tüm detayları değil, sonucun dayanağı olan kritik prosedürleri ve bulguları özetlemeli; hedef kullanıcının sonucu anlamasını sağlamalıdır.
Soru 28 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
I. Bir tesisin Sera Gazı (SG) beyanında raporlanan toplam emisyonlara tek başına katkısı arttıkça, SG beyanında “önemli yanlışlık” riskleri de genellikle artar. II. Denetçi bir tesisin önemli tesis olarak belirlenmesinde mesleki muhakemesini kullanmak yerine işletme yönetiminden hangi tesislerin önemli olarak kabul edilebileceğini talep eder. III. Denetçi, denetimin koşullarına göre prosedürleri önemli tesislerde yerinde uygulamanın gerekli olup olmadığına karar verir. GDS 3410 Sera Gazı Beyanlarına İlişkin Güvence Denetimleri’ne göre “önemli tesis” kavramına ilişkin olarak yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?
- A)Yalnız I
- B)Yalnız II
- C)I ve II
- D)I ve III
- E)I, II, III KURUMSAL
Çözümü göster — doğru cevap D
GDS 3410 standardına göre doğru cevap D şıkkıdır.
I. ifade doğrudur. Bir tesisin toplam emisyonlara katkısı arttıkça, o tesise ilişkin maddi yanlışlık riski de yükselir. Bu nedenle denetçi, yüksek emisyonlu tesisleri "önemli tesis" olarak değerlendirir ve buradaki yanlışlık risklerini öncelikli olarak inceler.
II. ifade yanlıştır. Denetçi, önemli tesislerin belirlenmesinde yönetimden liste talep etmek yerine, kendi mesleki muhakemesini kullanarak ve risk değerlendirmesi yaparak bu tesisi belirlemekle yükümlüdür. Yönetimin önerisi tek başına yeterli değildir.
III. ifade doğrudur. GDS 3410, denetçinin denetim planlaması sırasında, elde edilecek güvencenin niteliği ve denetim koşulları göz önüne alınarak, önemli tesislerde yerinde (site ziyaret) denetim yapılıp yapılmayacağına karar vermesini öngörür.
Bilinmesi gereken kural: Önemli tesis belirleme denetçinin mesleki muhakemesine dayalı bir risk değerlendirmesi sürecidir; yönetimden gelen liste bağlayıcı değildir ve yüksek emisyonlu tesislerde yerinde denetim sıklıkla zorunludur.
Soru 29 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Tedarikçi Y’nin Kapsam 1 ve Kapsam 2 Emisyonlarına Esas Enerji Tüketimi Emisyon Faktörü Enerji Türü Miktar (kWh) (kg CO₂e/kWh) Elektrik 4.000 0.4 Fuel-oil 3.000 0.3 Üretimde Kullanılan Malzemeler Satın Alınan Emisyon Faktörü Malzeme Miktar (kg) (kg CO₂e/kg) Deri 1.200 8.0 Kauçuk 800 6.5 Yapıştırıcı Z 300 3.0 Boya M 200 1.8 Taşıma Bilgileri Taşıma Emisyon Faktörü Malzeme Mesafesi (kg CO₂e / (kg·km)) (km) Deri 700 0.015 Kauçuk 1.200 0.02 Yapıştırıcı Z 500 0.04 Boya M 300 0.05 Üretim Sürecinde Oluşan Atıklar Emisyon Faktörü Atık Türü Miktar (kg) (kg CO₂e/kg) Üretim Atığı 150 0.6 X Şirketi ayakkabı üretmektedir ve hammadde tedarikini Y Şirketinden yapmaktadır. X Şirketi; Y Şirketinin Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonları ile üretim sürecindeki malzeme girdileri, taşıma ve üretim atıklarına ilişkin verilere ulaşarak yukarıdaki tabloyu oluşturmuştur. Ayrıca X Şirketinin, ilgili faaliyetler için güvenilir veri tabanlarından alınmış emisyon faktörleri de tabloda yer almaktadır. Tablodaki bilgilere göre X Şirketinin, Y Şirketinden kaynaklı toplam Kapsam 3 emisyonu kaç kg CO₂e’dir?
- A)44.650
- B)57.050
- C)59.450
- D)61.750
- E)76.300
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. GHG Protokolü Kapsam 3 hesaplamalarında, tedarik zinciri emisyonları; satın alınan malzemelerin üretimi (Y Şirketinin K1/K2 emisyonları), taşıma ve atık yönetimi dahil olmak üzere tüm yaşam döngüsü aşamalarını kapsar.
Hesaplama şu adımlarla yapılır:
- Enerji: Elektrik (4.000 x 0,4 = 1.600) + Fuel-oil (3.000 x 0,3 = 900) = 2.500 kg CO₂e.
- Malzeme Üretimi: Deri (1.200 x 8,0 = 9.600) + Kauçuk (800 x 6,5 = 5.200) + Yapıştırıcı (300 x 3,0 = 900) + Boya (200 x 1,8 = 360) = 16.060 kg CO₂e.
- Taşıma: Deri (700 x 0,015 x 1.200 = 12.600) + Kauçuk (1.200 x 0,02 x 800 = 19.200) + Yapıştırıcı (500 x 0,04 x 300 = 6.000) + Boya (300 x 0,05 x 200 = 3.000) = 40.800 kg CO₂e.
- Atık: 150 x 0,6 = 90 kg CO₂e.
Toplam: 2.500 + 16.060 + 40.800 + 90 = 59.450 kg CO₂e.
Diğer şıklar, taşıma hesaplarında birim hata yapılması veya atık emisyonlarının ihmal edilmesi gibi hesaplama hatalarından kaynaklanmaktadır.
Bilinmesi gereken kural: Kapsam 3 hesaplamalarında, tedarikçiye ait doğrudan (K1) ve dolaylı (K2) emisyonlar ile satın alınan ürünlerin taşıma ve atık yönetimi emisyonları toplamı, tedarik zinciri emisyonunu oluşturur.
Soru 30 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliğinin uygulamalı mesleki eğitim hükmü uyarınca sürdürülebilirlik alanında yetkilendirilmek isteyen denetçilerin bu alanda en az ne kadar süreyle uygulamalı mesleki eğitimi tamamlamış olması gerekmektedir? (Geçiş hükümleri dikkate alınmayacaktır.)
- A)3 ay
- B)5 ay
- C)8 ay
- D)12 ay
- E)36 ay
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. Sürdürülebilirlik Denetimi Yönetmeliği’nin 10. maddesi uyarınca, bağımsız denetçilerin sürdürülebilirlik alanında yetkilendirilebilmeleri için ilgili alanda en az 8 ay süreyle uygulamalı mesleki eğitim almaları zorunludur. Bu süre, denetçinin sürdürülebilirlik raporlaması ve denetimi konularında gerekli mesleki yeterliliği kazanmasını sağlayan yasal asgari süredir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A şıkkındaki 3 ay, yönetmelikte öngörülen asgari süre yetersiz kaldığından yanlıştır. B şıkkındaki 5 ay, mevzuatta aranan 8 aylık zorunluluğu karşılamadığından yanlıştır. D şıkkındaki 12 ay, yasal asgari sınırın üzerinde olup zorunlu minimum süre olmadığından yanlıştır. E şıkkındaki 36 ay ise gereğinden fazla uzun bir süreyi temsil ettiğinden yanlıştır.
Bilinmesi gereken kural: Sürdürülebilirlik denetçisi yetkilendirmesi için yönetmelik gereği asgari 8 aylık uygulamalı mesleki eğitim şarttır.
Soru 31 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
SPK tarafından yayımlanan Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi uyarınca aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A)Sürdürülebilirlik performansı, hedefleri ve eylemleri iki yılda bir en az bir kez raporlanır ve kamuya açıklanır.
- B)Bu ilkelerin uygulanması gönüllü olmakla birlikte, uygulanıp uygulanmadığının “Uy ya da Açıkla” prensibiyle raporlanması zorunlu tutulmaktadır.
- C)Ortaklıklar; çevre, sosyal ve yönetişim (ÇSY) politikalarına, risk ve fırsatlarına uygun Ortaklık Stratejisini belirler.
- D)Ortaklıklar, ÇSY politikalarının yürütülmesinden sorumlu komiteleri/birimleri belirler ve kamuya açıklar.
- E)Bağımsız üçüncü taraflara (bağımsız sürdürülebilirlik güvence sağlayıcılarına) doğrulatıldığı takdirde, sürdürülebilirlik performans ölçümleri kamuya açıklanır.
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A şıkkıdır çünkü SPK Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi’ne göre, şirketlerin sürdürülebilirlik performansı, hedefleri ve eylemleri yılda en az bir kez raporlanıp kamuya açıklanmalıdır. "İki yılda bir" ifadesi, mevzuattaki yıllık zorunlulukla çeliştiği için bu ifade yanlıştır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) İlkelerin uygulanması gönüllü olmakla birlikte, uyum durumunun "Uy ya da Açıkla" prensibiyle raporlanması zorunludur; bu ifade doğrudur. C) Ortaklıkların ÇSY politikalarına uygun strateji belirlemesi, çerçevenin gerekliliğidir; bu ifade doğrudur. D) Sorumlu komitelerin/birimlerin belirlenmesi ve kamuya açıklanması zorunludur; bu ifade doğrudur. E) Bağımsız güvence ile doğrulanan performans ölçümlerinin kamuya açıklanması esastır; bu ifade doğrudur.
Bilinmesi gereken kural: SPK Sürdürülebilirlik İlkeleri kapsamında sürdürülebilirlik raporlaması ve kamuya açıklama yükümlülüğü yıllık bazda yapılır, iki yıllık periyot yoktur.
Soru 32 · 2025/6 · Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Denetimi
Emisyon Ticaret Sisteminde yer alan “üst sınır” kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?
- A)İzin verilen en yüksek emisyon fiyatını
- B)Sisteme dâhil olabilecek azami şirket sayısını
- C)Emisyon azaltımı için belirlenen en son tarihi
- D)Bir şirketin sahip olabileceği azami izin sayısını
- E)Belirli bir dönem için izin verilen toplam emisyon miktarını Test Bitti Cevaplarınızı Kontrol Ediniz.
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E şıkkıdır. Emisyon Ticaret Sisteminde (ETS) "üst sınır" (cap), belirli bir dönem için sisteme dahil edilen tesislerden kaynaklanan toplam izin verilen emisyon miktarını ifade eder. Bu kavram, 2003/87/EC sayılı AB Direktifi ve buna paralel ulusal mevzuatta, iklim hedeflerine ulaşmak amacıyla sera gazı emisyonlarının fiziksel olarak azaltılmasını sağlayan temel mekanizmadır. Üst sınır, zamanla sıkılaştırılarak toplam emisyon limitinin düşürülmesini sağlar.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı yanlıştır çünkü sistemde sabit bir fiyat üst sınırı değil, piyasa dinamiklerine göre belirlenen fiyatlar söz konusudur. B şıkkı yanlıştır çünkü sisteme katılım, şirket sayısı kotasıyla değil, belirli sektör ve tesislerin kapsama dahil edilmesiyle sınırlıdır. C şıkkı yanlıştır çünkü üst sınır bir zaman dilimi değil, miktar sınırlamasıdır. D şıkkı yanlıştır çünkü her şirketin sahip olabileceği izin sayısı, genel üst sınırın dağıtımıyla ilgilidir; bu şık bireysel bir sınırı ifade etmez.
Bilinmesi gereken kural: Emisyon ticaret sisteminde "üst sınır", emisyonların azaltılmasını güvence altına alan, belirli bir dönemde izin verilen toplam sera gazı emisyon miktarıdır.