Soru 1 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Aşağıdakilerden hangisi metinde belirtilen teminat iade yöntemlerinden biri değildir?
- A)Mislen iade
- B)Değerli kağıt olarak iade
- C)Aynen iade
- D)Eşdeğerleri üzerinden iade
- E)Nakit olarak iade
Çözümü göster — doğru cevap E
Metin, iade yöntemlerini 'aynen', 'mislen' ve 'eşdeğerleri üzerinden' olarak sıralamıştır; 'nakit olarak iade' metinde açıkça belirtilen bir yöntem değildir.
Dayanak: “Teminatların aynen iadesi esastır. Aynen iadenin mümkün olmaması halinde iade mislen yapılır. Aynen veya mislen iade olunamayan teminatlar eşdeğerleri üzerinden iade olunur.”
Soru 2 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Serbest Teminat Hesaplama Formülü'ne göre, pozisyonun yönü ve finansal varlığın değer kaybı veya kazancı hangi unsuru etkiler?
- A)Piyasa değerleme katsayısı
- B)Bulger teminatın tutarı
- C)Değişim teminatının işareti
- D)Başlangıç teminatın miktarı
- E)Değerlenmiş teminat tutarı
Çözümü göster — doğru cevap C
Metin açıkça belirtmektedir ki, değişim teminatının işareti pozisyonun yönü ve varlığın değer değişimine (kazanç veya zarar) göre değişmektedir.
Dayanak: “Değişim teminatının işareti pozisyonun yönü ve finansal varlığın değer kaybı ya da kazancına göre değişmektedir.”
Soru 3 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Depolararası virman işleminin üyeler tarafından yapılabilmesi için son zaman sınırı ve işlem türü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A)Üyeler Takasbank nezdindeki giriş yetkisi bulunan depo hesaplarına saat 21:30'a kadar menkul kıymet aktarımı yapabilirler.
- B)Bankalar ise saat 17:15'e kadar şartlı/serbest virman giriş ve onay ekranlarını kullanabilirler.
- C)Bu işlem üyenin kendi depoları arasında tek aşamada gerçekleşir ve erişim numarası kullanılmaz.
- D)Aracı kurumlar Takasbank Elektronik Transfer Sistemi (TETS) üzerinden Elektronik Menkul Kıymet Transferi (EMKT) mesajı gönderebilirler.
- E)Takasbank sisteminden saat 17:15'ten sonra menkul kıymet devir mesajı gönderilmesi mümkün değildir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metin, depolararası virman işleminin saat 21:30'a kadar yapılabileceğini ve bu işlemin giriş yetkisi olan hesaplardan yapıldığını belirtir. Diğer şıklar farklı saat sınırları veya işlem türlerini içerir.
Dayanak: “Üyeler Takasbank nezdindeki giriş yetkisi bulunan depo hesaplarına saat 21:30'a kadar menkul kıymet aktarımı yapabilirler.”
Soru 4 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Eksi nakit kapama yükümlülüğünü süresi içinde ödemeyen üyeye, yükümlülüğün takas günü saat 11:00'dan EFT kapanışına kadar kapatılması durumunda uygulanacak temerrüt cezası oranı nedir?
- A)Takas günü (T+1) EFT kapanışından sonra kapatılan temerrüt tutarları için en yüksek oranın 2 katı nispetinde
- B)Borsa tarafından oluşturulan gecelik ağırlıklı ortalama faiz oranlarından en yüksek olanının % 50'si oranında
- C)TCMB Bankalararası Para Piyasası'nda oluşan sabit bir faiz oranı üzerinden
- D)Döviz cinsinden yükümlülüklerde FED Fonlama Faiz Oranı'nın % 25'i oranında
- E)Gecelik ağırlıklı ortalama faiz oranlarının % 100'ü oranında hesaplanan tutarda
Çözümü göster — doğru cevap B
Metin, Eksi nakit kapama temerrüdü için 11:00 ile EFT kapanışı arasındaki süre zarfında gecelik ortalama faizlerin en yüksek oranının %50'si uygulanacağını açıkça belirtmektedir.
Dayanak: “Eksi nakit kapama yükümlülüğünü süresi içinde ödemeyerek temerrüde düşen Üyeye, yükümlülüğün takas günü (T+1) saat 11:00'dan EFT kapanışına kadar kapatılması durumunda, temerrüt tutarı üzerinden, Borsa tarafından oluşturulan, kamu menkul kıymetlerinin işlem gördüğü repo-ters repo pazarlarında, TCMB Bankalararası Para Piyasası'nda veya Takasbank Para Piyasası'nda oluşan bir gecelik ağırlıklı ortalama faiz oranlarından en yüksek olanının % 50'si oranında hesaplanan tutarda temerrüt cezası uygulanır.”
Soru 5 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
VİOP piyasasında işlem teminatı olarak hesaplanan toplam teminat gereksiniminin en az ne kadarının Türk Lirası teminattan oluşması zorunludur?
- A)Toplam teminat gereksiniminin en az %50'sinin Türk Lirası teminattan oluşması gerekir.
- B)Toplam teminat gereksiniminin en az %30'unun Türk Lirası teminattan oluşması gerekir.
- C)Toplam teminat gereksiniminin en az %10'unun Türk Lirası teminattan oluşması gerekir.
- D)Toplam teminat gereksiniminin tamamının Türk Lirası teminattan oluşması gerekir.
- E)Toplam teminat gereksiniminin en az %20'sinin Türk Lirası teminattan oluşması gerekir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metinde VİOP piyasası için minimum TL teminat oranının %50 olduğu açıkça belirtilmiştir. Diğer şıklar metinde yer almayan oranlardır.
Dayanak: “İşlem teminatı açısından, VİOP'ta hesaplanan toplam teminat gereksiniminin en az % 50'sinin Türk Lirası teminattan oluşması gerekir.”
Soru 6 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Çok taraflı netleştirme sürecinde üyelerin kıymet yükümlülüğü nasıl belirlenir?
- A)Tüm alış ve satışlar brüt olarak ayrı ayrı takas edilir ve netleştirilmez.
- B)Üyelerin belirli bir kıymetteki işlemleri mahsup edilmeden ayrı ayrı sonuçlandırılır.
- C)Günler arasındaki yükümlülük ve alacaklar da netleştirilerek tek bakiye oluşturulur.
- D)Sadece nakit alacaklar netleştirilir, kıymet yükümlülükleri brüt takas edilir.
- E)Satış toplamı alış toplamına mahsup edilerek çıkan net bakiyeye göre belirlenir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Metin, çok taraflı netleştirmede satış ve alışların mahsup edilerek net bakiye üzerinden yükümlülüğün belirlendiğini açıkça belirtmektedir; diğer şıklar bu mekanizmayı çarpıtmaktadır.
Dayanak: “Çok taraflı netleştirmede, üyenin belirli bir kıymette hem alış hem de satış yapması durumunda satış toplamı alış toplamına mahsup edilerek çıkan net bakiyeye göre kıymet yükümlülüğü belirlenir.”
Soru 7 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Teslim karşılığı ödeme prensibinde likidite sırası nasıl belirlenir ve işlemler hangi sırada gerçekleştirilir?
- A)Blokelendirme işlemleri sadece en likit olan alacak üzerinden yapılır, diğer alacaklar bloke edilmez.
- B)Likidite sırası belirlenmez ve işlemler rastgele bir sırada blokelendirme ve çözme yapılır.
- C)Blokelendirme işlemleri en likit olan alacaktan başlayarak en az likit olan alacağa doğru, bloke çözme işlemleri ise en az likit olan alacaktan başlayarak en likit olan alacağa doğru gerçekleştirilir.
- D)Blokelendirme işlemleri en az likit olan alacaktan başlayarak en likit olan alacağa doğru, bloke çözme işlemleri ise en likit olan alacaktan başlayarak en az likit olan alacağa doğru gerçekleştirilir.
- E)Blokelendirme ve bloke çözme işlemleri her zaman en az likit olan alacaktan başlayarak en likit olan alacağa doğru yapılır.
Çözümü göster — doğru cevap C
Metin, blokelendirme ve bloke çözme işlemlerinin tersine doğru likidite sırasına göre yapılacağını açıkça belirtmektedir; diğer şıklar bu sıralamayı ters çevirmekte veya işlem yapmadığını iddia etmektedir.
Dayanak: “Blokelendirme işlemleri en likit olan alacaktan başlayarak en az likit olan alacağa doğru, bloke çözme işlemleri ise en az likit olan alacaktan başlayarak en likit olan alacağa doğru gerçekleştirilir.”
Soru 8 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Takasbank, borsalarda işlem gören varlıkların değerlenmesinde esas olarak hangi fiyatı dikkate alır?
- A)Borsada yaşanan ani gelişmeler nedeniyle son işlem günündeki fiyat
- B)Hazine tarafından ihraç edilen borçlanma araçlarının kupon ödemeleri
- C)Takasbank tarafından belirlenen piyasa riski katsayısı ile indirgenmiş fiyat
- D)Varlığın 5 iş gününden fazla işlem görmemesi durumunda belirlenen fiyat
- E)Varlıkların borsada oluşan son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyatı
Çözümü göster — doğru cevap E
Metne göre, borsada işlem gören varlıkların değerlemesi esas olarak son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyat üzerinden yapılır. Diğer şıklar, istisnai durumlar veya değerlemeye dikkate alınan diğer unsurlardır.
Dayanak: “Teminata kabul edilen varlıkların borsalarda işlem görmesi durumunda, varlıkların borsada oluşan son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyat üzerinden değerlenmesi esastır.”