Soru 1 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
İşlem teminatlarının kullanımı ve hukuki statüsü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A)Teminatlar, üyelerin diğer üyelere olan yükümlülüklerini yerine getirmesinde serbestçe kullanılır
- B)Teminatlar, üyelerin iflas durumunda iflas masasına dahil edilebilir
- C)Teminatlar tevdi amaçları dışında kullanılamaz ve kamu alacakları için dahi haczedilemez
- D)Teminatlar, idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenerek rehin edilebilir
- E)Teminatlar üzerlerine ihtiyati tedbir uygulanabilir ve rehnedilebilir
Çözümü göster — doğru cevap C
Metin, işlem teminatlarının sadece takas işlemleri nedeniyle yükümlülüklerin yerine getirilmesinde kullanılabileceğini ve hukuki olarak haczedilemez, rehin edilemez ve iflas masasına dahil edilemeyeceğini açıkça belirtmektedir.
Dayanak: “Teminatlar tevdi amaçları dışında kullanılamaz, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir uygulanamaz.”
Soru 2 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Nakit Türk Lirası işlem teminatlarının nemalandırılmasında brüt nema tutarından hangi unsurlar düşülür?
- A)Vergi ve diğer yasal yükümlülükler ile Takasbank komisyonu
- B)Zorunlu karşılık olarak tesis edilecek kısmın tamamı ve vergiler
- C)Yönetim kurulunca belirlenecek esaslar çerçevesinde komisyonlar
- D)Döviz alış kuru farkı ve piyasa riski katsayısı ile indirilen tutar
- E)Borçlanma araçlarına ilişkin kupon ödemeleri ve ağırlıklı ortalama fiyat
Çözümü göster — doğru cevap A
Metne göre, brüt nema tutarından vergi, diğer yasal yükümlülükler ve Takasbank komisyonu düşülmektedir. Zorunlu karşılık kısmı düşüldükten sonra kalan tutar nemalandırılır.
Dayanak: “Nemalandırma sonucu elde edilen brüt nema tutarlarından, vergi ve diğer yasal yükümlülükler ile Takasbank komisyonu düşülür.”
Soru 3 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Mülkiyetin üyede kaldığı teminat sözleşmelerinde, teminata konu varlıklardan doğan haklar kime aittir?
- A)Sözleşmede belirlenen kapsamda üyenin portföyüne dahil edilir
- B)Yazılı sözleşme gerekliliği nedeniyle üyede kalması durumunda devredilir
- C)Takasbank'a kanuni usullere göre devredildiği anda Takasbank'a aittir
- D)Aksi sözleşme ile kararlaştırılmadıkça teminat verene aittir
- E)MKK nezdinde kayden izlenen sermaye piyasası araçlarında üyeye aittir
Çözümü göster — doğru cevap D
Metin, mülkiyetin üyede kaldığı sözleşmelerde, aksi kararlaştırılmadığı sürece teminat konusu varlıklardan doğan hakların teminat verene ait olduğunu belirtmektedir.
Dayanak: “Teminata konu varlıklardan doğan haklar, aksi sözleşme ile kararlaştırılmadıkça, teminat verene aittir.”
Soru 4 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Garanti fonu katkı paylarının karşılanması için hangi kaynak kullanılmalıdır?
- A)MKT üyelerince garanti fonuna/fonlarına yatırılacak katkı payları, MKT üyelerinin kendi mülkiyetlerindeki varlıklardan karşılanmalıdır
- B)Takasbank'ın sermaye tahsisi ve olağandışı piyasa koşullarında ortaya çıkabilecek temerrüt durumlarına karşı koruyabilecek büyüklükte
- C)SPK tarafından hizmet verilen borsa veya teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinde açılan piyasalar ve işlem gören sermaye piyasası araçları itibariyle
- D)Merkezi takas uygulaması kapsamında söz konusu piyasa veya sermaye piyasası araçlarında MKT üyelerinden bir veya birkaçının temerrüde düşmesi halinde
- E)Takasbank tarafından takas hizmeti verilen piyasaların bir kısmı veya tamamı için ortak bir garanti fonu kurulabileceği gibi her bir piyasa için ayrı
Çözümü göster — doğru cevap A
Metinde garanti fonu katkı paylarının MKT üyelerinin kendi mülkiyetlerindeki varlıklardan karşılanması gerektiği açıkça ifade edilmiştir.
Dayanak: “MKT üyelerince garanti fonuna/fonlarına yatırılacak katkı payları, MKT üyelerinin kendi mülkiyetlerindeki varlıklardan karşılanmalıdır.”
Soru 5 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Garanti fonu yetersizliği durumunda ilave katkı payı talep edilmesinin sınırları nelerdir?
- A)Merkezi takas uygulamasında garanti fonu oluşturulmasına karar verilmesi durumunda, üyelerin garanti fonu katkı payları normal katkı payları ile talep edilmesi halinde yatıracakları ilave katkı paylarından oluşur
- B)Normal katkı paylarının kullanılması veya diğer nedenlerle eksilmesi durumunda tamamlama çağrısı yapılır
- C)Garanti fonu veya fonları, Takasbank'ı, olağandışı piyasa koşullarında ortaya çıkabilecek temerrüt durumlarına karşı koruyabilecek büyüklükte olmalıdır
- D)Garanti fonunun yetersizliği durumunda ilave katkı payı talep edilebilir
- E)Talep edilebilecek ilave katkı payı, normal katkı payını aşamaz
Çözümü göster — doğru cevap E
Metinde, garanti fonu yetersizliği durumunda talep edilebilecek ilave katkı payının normal katkı payını aşamayacağı belirtilmiştir.
Dayanak: “Talep edilebilecek ilave katkı payı, normal katkı payını aşamaz.”
Soru 6 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Garanti fonu oluşturulması durumunda hangi durumlar söz konusu olabilir?
- A)Takasbank tarafından takas hizmeti verilen piyasaların bir kısmı veya tamamı için ortak bir garanti fonu kurulabileceği gibi her bir piyasa için ayrı garanti fonu kurulabilir
- B)SPK, hizmet verilen borsa veya teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinde açılan piyasalar ve işlem gören sermaye piyasası araçları itibariyle garanti fonu oluşturulmasını zorunlu tutabilir
- C)Garanti fonunun idare ve temsili Takasbank tarafından yürütülür
- D)Garanti fonu katkı payı olarak yatırılabilecek varlıklar; işlem teminatı olarak kabul edilebilen değerler arasından Takasbank tarafından, piyasalar itibarıyla belirlenir
- E)MKT Uygulamasında Garanti Fonu Merkezi karşı taraf uygulaması kapsamında söz konusu piyasa veya sermaye piyasası araçlarında MKT üyelerinden bir veya birkaçının temerrüde düşmesi halinde oluşabilecek zararların ilgili MKT üyelerinin teminatlarını aşan kısmı için kullanılmak üzere garanti fonu kurulması gerekir
Çözümü göster — doğru cevap A
Metinde, garanti fonunun hem ortak hem de ayrı piyasa bazında kurulabileceği belirtilmiştir.
Dayanak: “Takasbank tarafından takas hizmeti verilen piyasaların bir kısmı veya tamamı için ortak bir garanti fonu kurulabileceği gibi her bir piyasa için ayrı garanti fonu kurulabilir.”
Soru 7 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Kısa pozisyon sahibi için vade geldiğinde veya opsiyon işlemlerinde yükümlülük olarak aşağıdakilerden hangisi ifade edilmiştir?
- A)Sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı, sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirtilen miktarda satmak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamak yükümlülüğü veren pozisyondur.
- B)Sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı satmak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamak yükümlülüğü veren pozisyondur.
- C)Dayanak varlığı sözleşmede belirtilen fiyattan ve miktarda satmak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamak yükümlülüğü veren pozisyondur.
- D)Sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı satın almak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamak yükümlülüğü veren pozisyondur.
- E)Sözleşmenin vadesinde veya vadeye kadar olan süre içinde dayanak varlığı, sözleşmede belirtilen fiyattan ve belirtilen miktarda satın almak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamak yükümlülüğü veren pozisyondur.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metinde kısa pozisyonun tanımı, vade geldiğinde veya opsiyon işlemlerinde dayanak varlığının belirtilen fiyattan ve miktarda satılması veya nakdi uzlaşmayı sağlamayı içeren yükümlülük olarak tanımlanmıştır.
Dayanak: “Kısa pozƨsyon Sahƨbƨne, vadelƨ ƨşlem sözleşmelerƨne ƨlƨşkƨn ƨşlemlerde, sözleşmenƨn vadesƨ geldƨğƨnde dayanak varlığı sözleşmede belƨrtƨlen fƨyattan ve belƨrtƨlen mƨktarda satmak ya da nakdƨ uzlaşmayı sağlamak, alım opsƨyonuna ƨlƨşkƨn ƨşlemlerde sözleşmenƨn vadesƨnde veya vadeye kadar olan süre ƨçƨnde dayanak varlığı, sözleşmede belƨrtƨlen fƨyattan ve belƨrtƨlen mƨktarda satmak ya da nakdƨ uzlaşmayı sağlamak, satım opsƨyonuna ƨlƨşkƨn ƨşlemlerde ƨse sözleşmenƨn vadesƨnde veya vadeye kadar olan süre ƨçƨnde dayanak varlığı, sözleşmede belƨrtƨlen fƨyattan ve belƨrtƨlen mƨktarda satın almak ya da nakdƨ uzlaşmayı sağlamak yükümlülüğü veren pozƨsyondur.”
Soru 8 · Takas, Saklama ve Operasyon İşlemleri
Takas yükümlülüklerinin kısmi olarak yerine getirilmesi durumunda ne gerçekleşir?
- A)Takas bankası tüm yükümlülükleri iptal eder.
- B)Takas alacakları üyelerin hesaplarına anında aktarılır.
- C)Kısmi takas yükümlülüğü karşılığında kısmi takas yapılır.
- D)Aracı kurumlar borçlarını tamamen kapatana kadar bekler.
- E)Piyasa işlemleri tamamen durdurulur ve ertelenir.
Çözümü göster — doğru cevap C
Metin, kısmi ödeme durumunda kısmi takas yapılacağını açıkça belirtmektedir; diğer şıklar metinde yer almayan veya çelişen bilgiler içerir.
Dayanak: “Takas yükümlülüklerinin kısmi olarak yerine getirilmesi de mümkün olup, Takasbank tarafından belirlenen zamanlarda kısmi olarak yerine getirilen yükümlülük karşılığında kısmi takas yapılır.”