2008/1 YMM Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler Soruları ve Çözümleri

Katma Değer Vergisi (KDV) mal ve hizmet ticareti üzerinden tarhedilen önemli bir tüketim vergisidir. KDV yönünden e-ticaret islemleri iki grupta toplanmaktadır:

• Internet üzerinden siparis edilerek teslim edilen fiziki mallar, Dijital ürünlerin on-line

teslimi seklinde sunulan hizmetler. Bu kapsamda digital ses ve görüntü ve e-kitap ürünleri, danışmanlık hizmetleri gibi hizmetler sayılabilir. Birinci grupta bir server üzerinde bulunan bir web sitesine dünyanın her yerinden kolayca erişebilen alıcılar siparişlerini bu server üzerinden, ödemelerini de yine kredi kartı veya banka hesapları üzerinden elektronik ortam kullanılarak yapabilmektedirler. Böylece bir işletme bir ülkede herhangi bir fiziki varlık (işyeri, daimi temsilci ) bulundurmaksızın o ülkede yoğun bir faaliyet gösterebilmektedirler. Hatta siparişlerin alındığı server bir ülkede malların fiilen bulunduğu ve alıcıya sevkedildiği mekan başka bir ülkede bulunmaktadır. Bir taraftan çifte vergilemenin önlenmesi, bir taraftan da ulusların vergi tabanlarını koruma kaygılarına çözüm bulunması amacıyla Elektronik ticarette gider vergilerinin uygulanması ile ilgili ilkeler Ottawa Konferansında i- KDV'nin tüketimin yapıldığı yerde vergilendirilmesi ii- Gümrük Vergileri ve KDV açisindan dijital ürünlerin fiziki mal olarak kabul edilmemesi, iii- İşletmeden işletmeye sınır ötesi ticarette” stopaj” yani alıcının kendi kendine KDV yükleyerek doğrudan vergi idaresine ödemesi müessesesinin kullanılması, ilkeleri benimsenmiştir. Bu ilkelerin tatbikine ilişkin olarak OECD tavsiyeleri de kısaca şu şeklide özetlenebilir.

• Uzakta bulunan bir mahalden sunulması mümkün olan hizmetler ve gayrimaddi hak

satışları bakımından İşletmeden - işletmeye işlemlerde tüketim yeri (dolayısıyla vergileme yeri), alıcının işyerinin fiilen bulunduğu yer olmalı verginin toplanmasında alıcının vergiyi doğrudan vergi idaresine ödemesi yaklaşımı tavsiye edilmektedir.

• İşletmeden nihai tüketiciye satışlarda ise hiçbir yaklaşım tek başına yeterli değildir

potansiyel çözümler arasında yurt dışındaki satıcıların için basitleştirilmiş mükellefiyet tesisi, tüketiciler için geçici mükellefiyet tesisi, para transferinde aracılık yapanlara (banka, kredi kartları vb) sorumluluk yüklenmesi gibi çözümler üzerinde durulmaktadır. Ülkemizdeki KDV uygulamasında esas itibarıyla tüketim yeri ilkesine dayanmaktadır. Uzakta bulunan bir mahalden sunulması mümkün olan hizmetler ve gayrimaddi hak satışları bakımından Ottawa ilkeleri ve OECD tavsiyeleri paralelinde İşletmeden - işletmeye işlemlerde sorumluluk esasına göre, hizmeti ithal edenler bu işleme ilişkin KDV’ni sorumlu sıfatıyla beyan etmekte ve ödemektedirler . Ancak işletmeden tüketiciye işlemler bakımından tüketim yeri ilkesi uygulanamamaktadır. İşletmeden -tüketiciye internet yoluyla satışlar bakımından ise yurt dışından gelen eşyanın gümrükten geçişi sırasında KDV’ye tabi tutulmaktadır. Digital ürünlerin hizmet sayılması da ülkemizdeki uygulamaya paralel olup bunların disket, cd gibi ortamlarda ithali sırasında digital ürün değil, taşıma ortamı vergiye tabi tutulmaktadır Tüketici tarafından yurtdışından elektronik yolla temin edilen diğital ürünler bakımından ise vergileme yapılmamaktadır. Yurt dışındaki satıcının KDV mükellefi gibi tavsiyeler ise henüz uygulama alanı bulmamıştır. SORU 3) Veraset ve İntikal vergisinde mirasçılara intikal eden iktisadi işletmeye dahil aşağıdaki kıymetlerin ilk tarhiyat ve ikinci tarhiyat sırasında hangi değerleme ölçüsüne göre değerleneceğini belirtiniz. Alınan çekler, hisse senetleri, özel kesim tahvilleri Şüpheli ticari alacaklar, ilk madde ve yardımcı malzeme, arazi ve arsalar, iştirakler, tesis makine ve cihazlar, haklar Stok değer düşüklüğü karşılığı.

Alınan çekler: gerek ilk tarhiyat gerekse ikinci tarhiyat sırasında mukayyet değerle değerlenir. Şüpheli alaçaklar da her ihi tarhiyat sırasında mukayyet değerle değerlenirler.Döviz cinsinden alacakların değerlenmesinde Merkez Bankası alış kuru ile değerlenir. İştirakler: hisse senedi ile temsil edilmiyorsa her iki tarhiyat sırasında da mukayyet değer ile değerlenir. Hisse senedi ile temsil edilenler borsaya kayıtlı ise her iki tarhiyat sırasında da borsa rayici ile değerlenir. Borsaya kayıtlı olmayanlar ise mukayyet değerle değerlenir. Stok değer düşüklüğü karşılığı: Her iki tarhiyat sırasında da dikkate alınmazlar. Hisse senetleri: İlk tarhiyat sırasında Borsaya kayıtlı olanlar en son muamele değeri borsaya kayıtlı olmayanlar itibari değer ile; ikinci tarhiyat sırasında ise borsaya kayıtlı olanlar borsa rayici ile, borsaya kayıtlı olmayanlar emsal bedeli ile değerlenir. İlk madde ve yardımcı malzeme: İlk tarhiyat sırasında maliyet bedeli ile ikinci tarhiyatta emsal bedeli ile değerlenir. Tesisler, makine ve cihazlar: ilk tarhiyat sırasında rayiç bedelle, ikinci tarhiyat sırasında emsal bedelle değerlenir , Özel kesim tahvilleri: İlk tarhiyatta itibari değerle; ikinci tarhiyatta, borsaya kayıtlı ise borsa rayici, aksi takdirde emsal bedelle değerlenir. Arazi ve arsalar: Her iki tarhiyat sırasında da emlak vergisine esas olan değerle değerlenir. Haklar: Tapu siciline kayıtlı olanlar her iki tarhiyat sırasında da tapu siciline kaydedilen değerleri ile değerlenir. Tapu siciline kayıtlı olmayanlar ilk tarhiyatta (sıfır) değerle, ikinci tarhiyatta emsal değerle değerlenir. SORU 4) a) Ulaştırma hizmeti veren firmaların rezervasyon iptali veya sipariş iptali hallerinde müşteriye iade edilmeyen avansları , b) Vadeli olarak ithal edilen mallara ilişkin olarak ithal işleminden sonra ortaya çıkan lehde ve aleyhte kur farklarının, c) Garanti kapsamındaki bedelsiz teslim ve hizmet ifalarını, d) KDV mükellefi olan kurumun bankalardan kendi adına aldığı kredileri, ortağı olduğu başka bir şirkete aynı koşul ve vade ile borç para olarak vermesini Katma Değer Vergisi Kanunu açısından değerlendiriniz.

a) Katma değer vergisinin konusu ticari, sınai ve mesleki faaliyetler çerçevesinde yapılan teslimler ve hizmet ifalarıdıdır. Ulaştırma hizmeti veren firmaların rezervasyon veya sipariş iptallerine ilişkin olarak müşteriye iade edilmeyen tutarlar iptale bağlı tazminat niteliği taşımaktadır. Hizmet ifası sözkonusu olmadığından Katma değer vergisine konu teşkil etmeyecektir. b) 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun ithalatta matrahı belirleyen 21 inci maddesinin (c) bendinde; fiili ithalata kadar yapılan diğer giderler ve ödemeler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemelerin ithalatta katma değer vergisi matrahını oluşturan unsurlardan olduğu, 24 üncü maddesinin (c) bendinde ise; vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat hizmet ve değerlerin katma değer vergisi matrahına dahil olduğu belirtilmiştir. Buna göre Gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar ortaya çıkan kur farkları malın matrahına dahil edilerek, vergilendirilecek, bu tarihten sonra herhangi nedenle olursa olsun ortaya çıkan kur farkları ise matraha dahil olmayacak ve vergilendirilmeyecektir. c) Garantili olarak satılan bir malın satışı sırasında alınan bedel bedelsiz olarak temin edilme garantisi verilen mal ve hizmetleri de kapsadığı ve satış sırasında vergiye tabi tutulduğundan, Bu bakımdan gerek doğrudan gerekse müşterilere anlaşmalı servisler aracılığıyla verilen tamir, bakım ve yenileme hizmetleri için KDV hesaplanması söz konusu değildir. d) Maliye Bakanlığı işletmelerin ortaklarına faiz karşılığında borç verme işlemlerini finansman hizmeti olduğu, ikrazatçılık sayılmasını gerektirmeyecek şekilde borç para verme işleminin Katma değer vergisine tabi olacağı şeklinde görüşler vermiş olmakla birlikte Danıştay Bankalardan alınan kredinin aynı koşullarla ortağa aktarılmasında hizmetten söz edilemeyeceği ve dolayısıyla bu işlemin katma değer vergisine tabi olmadığı yolunda karar vermektedir. Vergi idaresi de bankalardan temin edilecek kredinin, şirket ortaklarının kurucusu olduğu diğer bir firmaya herhangi bir menfaat temin etmeksizin ( faiz, komisyon v.s.) sadece kur farkları ile sözleşme ve noter masrafları dahil olmak üzere bu krediden dolayı oluşacak tüm giderlerin söz konusu şirkete olduğu gibi yansıtılarak şirket adına herhangi bir gider veya maliyet oluşturmadan kullandırılması durumunda lehe alınan bir bedel olmadığından yapılan işlem, KDV ‘ne tabi olmayacağını kabul etmiştir. 5