2008/2 YMM Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler Soruları ve Çözümleri

a) Binek otomobillerin teslimlerinde uygulanacak KDV oranları; Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 28. maddesinin verdiği yetkiye istinaden Bakanlar Kurulunca yayımlanan Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararda 2007/13033 Kararnamenin 2008/13426 sayılı Kararname ile değişik hükümlerine göre;  Yeni kullanılmamış binek otomobillerinin tesliminde %18,  Kullanılmış binek otomobili teslimlerinde;  Aldıkları binek otomobillerin KDV'sini indirme hakkı bulunan yani faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olan mükelleflerin (oto kiralama şirketleri, rent-a-car firmaları, vb) yapacakları ikinci el binek otomobil teslimlerinde;  Taşıtın 31/12/2007 tarihi itibarıyla firma aktifinde veya envanterinde bulunması ve iktisap tarihinden itibaren 2 yıl geçtikten sonra teslime konu edilmesi halinde % 1,  Taşıtın 31/12/2007 tarihinden önce firma aktifine alınması durumunda iktisap tarihinden itibaren 2 yıl içinde yapılan teslimler ve bu tarihten sonra aktife alınacak taşıtların teslimi genel oranda (%18),  KDV'sini indirme hakkı bulunmayan mükelleflerin yapacakları ikinci el binek otomobil teslimlerinde % 1, KDV oranı uygulanır. Oto kiralama şirketleri, rent-a-car vb. firmalarının kullanılmış binek otomobilleri satışında indirimli oran uygulamasından yararlanabilmesi için söz konusu firmaların kiralamak veya çeşitli şekillerde işletmek üzere iktisap ettikleri taşıtların;  31/12/2007 tarihi itibarıyla firma aktifinde veya envanterinde bulunması  İktisap tarihinden itibaren 2 yıl geçtikten sonra teslime konu edilmesi gerekmektedir. Bu şartların birlikte bulunmaması halinde söz konusu firmaların yapacakları ikinci el binek otomobili teslimleri genel oranda (%18) KDV’ne tabi olacaktır. Diğer taraftan özel kişilerin birbirine teslimi KDV’ ne tabi değildir. b) Binek otomobillerinin iktisabı sırasında yüklenilen KDV’nin indirimi konusu Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30/b maddesi hükmüne göre,  Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olan taksi işletmeleri, oto kiralama, rent-a-car firmaları, vb mükellefler;  Sadece bu amaçla aldıkları otomobillere ait KDV’leri indirim konusu yapılabilecekler,  İşletme amacı dışındaki özel kullanımları için alınan otomobillere ait KDV’leri indirim konusu yapamayacaklardır.  Bunların dışındaki işletmelere ait binek otomobillerinin alış vesikalarında gösterilen katma değer vergisinin indirim konusu yapılamayacaktır.  İşletmeler tarafından indirim konusu yapılamayan bu vergi, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları çerçevesinde işin mahiyetine göre gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınabilecektir. SORU 2: a) Konut yapı kooperatiflerine verilen inşaat ve taahhüt işlerinde katma değer vergisinden istisna veya indirimli oran uygulamasının şartlarını açıklayınız. b) Konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut veya işyeri tesliminin katma değer vergisi karşısındaki durumunu belirtiniz.

a) Konut yapı kooperatiflerine verilen inşaat taahhüt işlerinde istisna veya indirimli oran uygulanması 21.11.2003 tarih ve 5 No.lu KDV Sirkülerinde yapılmıştır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa 4369 sayılı Kanunla eklenen geçici 15. maddesinde, bu Kanunun yayımlandığı 29.07.1998 tarihinden önce inşaat ruhsatı alınmış inşaatlara ilişkin olarak konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerinin1/1/1998 tarihinden geçerli olmak üzere katma değer vergisinden istisna olduğu hükme bağlanmıştır. Bu durumda, 29.07.1998 tarihinden önce inşaat ruhsatı alınmış inşaatlara ilişkin olarak konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerinin katma değer vergisinden istisna olabilmesi için;  Kooperatifin konut yapı kooperatifi olması,  İşin konut yapı kooperatifine yapılması,  Yapılan işin inşaat işi olması ve taahhüde dayanması gerekmektedir. Konut yapı kooperatiflerine tanınan bu istisna, konut yapı kooperatiflerinin yaptırdığı inşaat taahhüt işlerini bir bütün olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle, inşaat ruhsatının münhasıran konut yapı kooperatifi adına düzenlenmiş olması gerekmektedir. Bina inşaat ruhsatını 29/7/1998 tarihinden sonra almış konut yapı kooperatiflerine yapılacak inşaat taahhüt işleri ise 2002/4480 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli I sayılı listenin 12. sırası uyarınca %1 oranında KDV'ne tabi bulunmaktadır. Anılan Kararname yürürlükten kaldırılmakla birlikte söz konusu işlemlerde %1 oranı uygulanmaya devam edilmektedir. İnşaat yapı ruhsatı münhasıran konut yapı kooperatifi adına düzenlenmemiş ise yapılan inşaat taahhüt işlerinin istisnadan veya indirimli oranda katma değer vergisinden yararlanması mümkün değildir. Başka bir deyişle adına münhasıran inşaat yapı ruhsatı bulunmayan kooperatiflere katma değer vergisi istisnası veya indirimli oranda katma değer vergisi uygulanması söz konusu olmayacaktır. Konut yapı kooperatiflerine verilen inşat taahhüt işlerinde istisna veya indirimli oran uygulaması için inşaat ruhsatının münhasıran konut yapı kooperatifi adına düzenlenmiş olmalıdır kuralı, Danıştay tarafından kabul edilmemektedir. Danıştay 4. Dairesi 5 no.lu KDV Sirkülerinde yer alan bu ibareyi iptal etmiştir. Ancak Maliye Bakanlığı Danıştay’ın bu Kararına genelde uymamış eski görüşlerinde israr etmiştir. 106 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinde konut yapı kooperatiflerine verilen inşaat taahhüt işlerinde istisna veya indirimli oranda KDV uygulamasından yararlanılabilmesi için, yukarıda belirtilen düzenlemelerde aranılan şartların yanı sıra, inşaatın yapıldığı arsanın tapu sicilinde inşaat taahhüt hizmetini alan kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olması da gerektiği belirtilmiştir. b) Konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimi, net alanının büyüklüğü ne olursa olsun KDV’den istisna edilmiştir. İş yeri teslimleri ise, genel KDV oranı olan %18 oranı uygulanır. SORU 3: Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca ; a) Futbol müsabakaları ile at yarışları üzerine oynanan müşterek bahislerle gerçek ve tüzel kişilerce düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerin vergilendirilmesini, b) Gayrimenkulün intifa hakkı kendi üzerinde kalmak şartıyla kuru mülkiyetini bağışlayan intifa hakkı sahibinin daha sonra ölümü halinde, intifa hakkının intikali vergiye tabimidir ? intifa hakkının değerlemesini ve tarhiyata esas alınacak gayrimenkul değerleme gününü belirtiniz.

a) Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 16. maddesi uyarınca gerçek ve tüzel kişiler tarafından düzenlenen yarışma ve çekilişlere ilişkin ikramiyeler ile futbol müsabakaları ve at yarışları üzerine düzenlenen müşterek bahisler sonucunda ödenecek ikramiyenin istisna tutarını aşan kısmı üzerinden de % 10 oranında vergi kesilecektir. Buna göre,futbol müsabakaları ile at yarışları üzerine oynanan müşterek bahislerle gerçek ve tüzel kişilerin, düzenleyecekleri müşterek bahisler sonucunda ödenecek ikramiyelerin istisna tutarını aşması halinde, ikramiyelerin istisna tutarını aşan kısmı üzerinden % 10 oranında vergi kesmeleri gerekmektedir.2008 Yılı için istisna tutarı 2 216 YTL’dır. Buna göre kazanılan ikramiyenin 2 216’YTL’ye kadar olan kısmı vergisiz.Aşan kısmı %10 tevkifata tabidir. İvazsız intikale ilişkin istisna tutarı, her bir bilet üzerinde oynanan tüm oyunlara isabet eden ikramiye tutarından bir defa düşülecektir. Bir kişinin müşterek bahise birden fazla biletle katılması ve müşterek bahis sonucunda her bir bilete ikramiye isabet etmesi halinde, her bir bilete isabet eden ve ödenen ikramiye müstakil bir intikal sayılacak, dolayısıyla vergilendirme sırasında ayrı ayrı istisna uygulanacaktır. Yarışma ve çekilişleri düzenleyenler tarafından yapılması gereken işlemler: At yarışları ve futbol müsabakalarına ait müşterek bahislerden kazanılan ikramiyelerden kesilen vergiler ise vergi sorumluları için verilen "Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi" ile futbol ve at yarışlarına ait müsabakaların yapıldığı günü takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar, müşterek bahis düzenleyenlerin kanuni veya iş merkezlerinin bulunduğu yer vergi dairesine beyan edilecek ve aynı süre içinde ödenecektir. Bir ay içinde düzenlenen futbol müsabakaları veya at yarışlarına ait müşterek bahisler sonucu her bir iştirakçiye, her bir intikal nedeniyle ödenecek ikramiye tutarından istisna tutarı düşüldükten sonra kalan miktarlar toplanacak ve beyannamenin II Nolu Tablosunun "Matrah" satırına, bu matrah üzerinden kesilen vergilerin toplamı ise aynı Tablonun "Ödenecek" satırına yazılacaktır. Ayrıca, verilecek beyannameye müşterek bahislerden ikramiye kazananların listesi eklenmeyecektir. Futbol müsabakaları ve at yarışları üzerine müşterek bahis düzenleyenler, sorumlu sıfatıyla kesip yatırdıkları vergilerle ilgili defter, belge ve kayıtlarını, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre beş yıl süreyle muhafaza etmek ve bu süre içinde yetkili makam ve memurların talebi halinde ibraz etmek mecburiyetindedirler. İkramiye kazananlar tarafından yapılması gereken işlemler: Yarışma ve çekilişte ikramiye kazananlar ile futbol müsabakaları ve at yarışları üzerine düzenlenen müşterek bahislerden ikramiye kazananlar kazandıkları bu ikramiyeler nedeniyle beyanname vermeyeceklerdir. Başka bir deyişle bu kapsamda ikramiye kazananlar tarafından yapılması gereken herhangi bir işlem bulunmamaktadır. Vergi tevkifatı nihai vergileme olmaktadır. b) 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset yoluyla veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir şekilde bir şahıstan diğer şahsa intikalinin veraset ve intikal vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, intifa hakkının veraset yoluyla veya her ne suretle olursa olsun ivazsız bir şekilde bir şahıstan diğerine intikali veraset ve intikal vergisine tabidir Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 10 maddesinde gayrimenkullerin ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın Emlak Vergisine esas olan değerle değerleneceği hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan Kanunun 11. maddesinde, "Bu vergiye mevzu olacak malların değerleme günü, miras yoluyla vuku bulan intikallerde mirasın açıldığı, diğer suretle vaki intikallerde malların hukuken iktisap edildiği, gündür." denilmektedir. Türk Medeni Kanununun 705 ve 763. maddelerinde gayrimenkullerin tapuya tescil ile menkul malların ise teslim ile iktisap edileceği açıklanmıştır. Ayrıca intifa hakkı, Medeni Kanunun 797. maddesine göre şahsa bağlı bir hak olması nedeniyle sahibinin ölümü ile son bulmakta ve kuru mülkiyetle birleşmektedir. Diğer bir ifade ile intifa hakkı sahibi öldüğü zaman mirasa dahil olmamakta, doğrudan kuru mülkiyet sahiplerine geçmektedir. Öte yandan, Vergi Usul Kanununun 296. maddesinde, veraset yoluyla veya sair suretle ivazsız ve bedelsiz intikal eden intifa haklarının ne şekilde değerlendirileceği açıklanmıştır. Maddede, intifa hakkı sahibi deyimi kullanılmış ve intifa hakkı sahibinin yaşı ilerledikçe intifa hakkı değerinin azalacağı hükme bağlanmıştır. İntifa hakkı, üzerinde kurulduğu nesnede tam yararlanma hakkı sağlayan bir hak olduğundan, yaş ilerledikçe bu hakkı kullanma süresi azalmakta ve intifa hakkının değeri de azalmaktadır. İntifa hakkı sahibinin ölümü halinde ise intifa hakkı kuru mülkiyetle birleşmekte ve intifa hakkı sahibi bu hakkı elde eden kuru mülkiyet sahibi olmaktadır. Yukarıda yer alan Kanun hükümleri ve açıklamalar uyarınca, intifa hakkı kendi üzerinde kalmak şartıyla kuru mülkiyetini bağışlayan intifa hakkı sahibinin daha sonra ölümü üzerine intifa hakkı kuru mülkiyeti ile birleşerek tam mülkiyete dönüştüğüne ve olayda intifa hakkı sahibi bu hakkı elde eden kuru mülkiyet sahibi olduğuna göre, gayrimenkullerin tümü için ölüm tarihinde geçerli olan emlak vergi değerleri üzerinden kuru mülkiyet sahibinin yaşı da dikkate alınmak suretiyle Vergi Usul Kanununun 296. maddesindeki değerleme ölçülerine göre intifa hakkı ile kuru mülkiyet değerlerinin saptanması ve intifa hakkı üzerinden veraset ve intikal vergisinin aranılması gerekir. SORU 4: a) Perakende safhada teslim ve veraset ve intikal vergisi uygulamasında “mal” kavramlarını tanımlayınız. b) Malul ve engellilerin ilk iktisabında yapacakları araçlarda Özel Tüketim Vergisi istisnası uygulamasının şartlarını açıklayınız.

a) Perakende safhadaki teslim; teslimi yapılan ürünlerin aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar ile işletmelerinde kullanacak olanlar dışındakilere satılmasıdır. Ürünleri, aynen ya da işlendikten sonra satanlar ile işletmesinde kullanacak olanların gerçek usulde katma değer vergisi mükellefi olmamaları halinde bunlara yapılan teslimler de perakende teslim sayılır. Veraset ve intikal vergisi uygulamasında “mal” kavramı, mülkiyete konu olabilen menkul ve gayrimenkul şeylerle mameleke girebilen sair bütün hakları ve alacakları ifade eder. b) Malul ve engellilerin ilk iktisabında yapacakları araçlarda Özel Tüketim Vergisi istisnası uygulamasının şartları aşağıda belirtilmiştir.

• Alıcının sakatlık derecesinin % 90 veya daha fazla olduğunu belirtir tam teşekküllü bir devlet

hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu,

• Alıcı "H" sınıfı sürücü belgesi sahibi olmalıdır.
• Araç kayıt ve tescile tabi araçlardan 87.03 (motor silindir hacmi 1600 cm³'ü aşanlar hariç), 87.04

(motor silindir hacmi 2800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer almalı,

• Araç alıcının sakatlığına uygun olarak hareket ettirici özel tertibatla donatılmış olmalıdır,
• Araç bizzat sakat tarafından kullanılmak üzere iktisap edilmeli,
• Malül ve engelli son 5 yıl içerisinde bu istisnadan yararlanmamış olması,
• Malûl ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu

araçları kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarıldığına dair, kaza sonucu kullanılamaz hale geldiğini ekspertiz raporu ile tevsik edilmesi,

• Gerekli belgelerin gümrük idaresine ibrazı üzerine yurt dışından ithal edilecek taşıt araçları için

istisna uygulanır. 5