Soru 1 · 2012/2 · Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler
Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu uygulamasında masraf aktarımının genel ilkelerini belirtiniz.
b. Payları İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB)'de işlem gören (X) Holding A.Ş. grup şirketleri ile birlikte
yerleşik olduğu binada müşterek ihtiyaçları karşılamak amacıyla (AB) firmasından özel güvenlik hizmeti,
(RT) firmasından temizlik hizmeti, (DN) firmasından ise danışmanlık hizmeti almaktadır.
Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A. Ş. tarafından organize edilen ve sağlanılan bu hizmetlerde bir
değişiklik yapmadan, ödediği bedellerin üzerine belirli bir oranda komisyon ekleyerek binada faaliyette
bulunan şirketlere fatura etmektedir.
Bu işlemlerin KDV Kanunu karşısındaki durumunu açıklayınız.
Komisyonun resmî cevabını gör
a) Masraf Aktarımının Genel İlkeleri Günlük yaşamda birden fazla mükellef tarafından yararlanılan temizlik, güvenlik ve işgücü gibi hizmetlerin bedelleri bir tek mükellef tarafından ödenmekte, daha sonra bu bedelden yararlanma derecesine göre, diğer mükelleflere masraf aktarımı şeklinde aktarma yapılmaktadır. Bu uygulamaya daha çok iş merkezi, han gibi birde fazla mükellefin bulunduğu binalar için alınan temizlik, teknik bakım ve güvenlik gibi ortak hizmetlerinde ortaya çıkmaktadır. Gruba dahil şirketlerde ise, durum aynıdır. Genellikle holding şirketi tarafından ödenen genel giderlerin diğer şirketlere aktarılması işleminde KDV hesaplanması gerekir. Ancak bu işlemin KDV Kanunu’nun 53. maddesine göre VUK’da düzenlenen fatura veya benzeri belgeler ile yapılması gerekmekte olup dahili bir işlem addedilip dekont ile KDV uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Maliye Bakanlığı muhtelif özelgelerinde başkasının hesabına yapılan harcamaların asıl sahibine yansıtılması işleminin masraf aktarımı olduğunu belirtmiş ve aktarılan masraf vergili ise, yansıtmanın da vergili olması vergisiz ise yansıtmanın da vergisiz olması gerektiği belirtilmiş, gider aktarımı konusunun KDV karşısındaki durumu müstekar hale gelmiştir. Yukarda yer alan açıklamalara göre masraf aktarımı uygulamasının genel ilkeleri aşağıdaki gibidir.
- Başkaları için yapılan ve aslı KDV’ne tabi olan harcamaların aktarılması amacıyla düzenlenen faturalarda
harcamanın tabi olduğu oran üzerinden KDV hesaplanacaktır.
- Aslı KDV’nin konusuna girmeyen veya vergiden müstesna olan masrafların aktarılmasında KDV
hesaplanmayacaktır. Buna göre, bir KDV mükellefinin bir başka KDV mükellefi ile yaptığı sözleşmeye ait aslı vergiye tabi olmayan damga vergisi ile ücret gibi vergiye tabi olmayan ödemelerin bire bir olarak yansıtılması işlemi katma değer vergisine tabi değildir.
- Tevkifata tabi işlemlerde ise, daha önce tevkifata tabi tutulan bu işlem bedelinin aktarılması sırasında
ikinci bir defa tevkifata tabi tutulmaması gerekmektedir. Ancak söz konusu hizmetleri organize eden mükellef bu işlem için ayrıca bir bedel alıyorsa bu bedelin KDV’ye tabi olduğu açıktır. Tevkifat uygulaması KDV’de bir vergi güvenlik müessesesi niteliği taşımaktadır. Bu uygulamada amaç, hizmeti verenlere ödenecek olan KDV’nin hizmeti alan tarafından doğrudan Hazineye aktarılmasıdır. Bilindiği gibi masraf aktarımında, herhangi bir teslim veya hizmet söz konusu değildir. masrafı aktaran mükellef sadece aracı durumundadır. Asıl olan aktarama işlemini yapan mükellef bakımından KDV’nin bir yük teşkil etmemesi veya bir avantaj sağlamamasıdır.
- Masraf aktarması sırasında masraf tutarını aşan bir bedel tahsil edilirse bu aşan kısım üzerinden genel
vergi oranına göre KDV hesaplanacaktır. b) Payları İMKB'de İşlem Gören (X) Holding A.Ş. Tarafından Satın Alınan Hizmet Bedellerine Belirli Bir Komisyon Eklemek Suretiyle Grup Şirketlerine Aktarılması Görüldüğü gibi soruda KDV bakımından iki ayrı işlem söz konusudur. Bunlardan birincisi, payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A.Ş.nin grup şirketleri ile birlikte yerleşik olduğu binanın ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla (AB) firmasından özel güvenlik hizmeti, (RT) firmasından temizlik hizmeti, (DN) firmasından ise danışmanlık hizmeti alması, ikincisi ise, bu hizmetler dolayısıyla ödediği bedellerin üzerine belirli bir oranda komisyon ekleyerek binada faaliyette bulunan şirketlere fatura etmesidir. Bu işlemlerin KDV Kanunu karşısındaki durumunu aşağıda açıklanmıştır. 1- Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A.Ş. tarafından hizmet satın alması KDV Kanunu’nun 9. Maddesi, “”Mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanunî merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.” Hükmünü amirdir. Bu yetkiye istinaden Maliye Bakanlığınca yayımlanan çok sayıda KDV Genel Tebliğleri ile bazı teslim ve hizmet bedellerine ilişkin KDV’nin, alıcılar tarafından tevkif edilerek sorumlu sıfatıyla vergi dairesine beyan edilme zorunluluğu getirilmiştir. En son 14.04.2012 Tarih ve 288264 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ile muhtelif Genel Tebliğlerde yer alan tevkifat uygulamasına ilişkin düzenlemeler yürürlükten kaldırılmış ve toplam 35 adet KDV Genel Tebliğlerinde yer alan KDV tevkifatına tabi işlemle ve bu uygulamadan doğan iade taleplerinin yerine getirilmesine ilişkin usul ve esaslar sistematik bir biçimde yeniden düzenlenmiştir. 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinde yer alan açıklamalara göre payları İMKB'de işlem gören (X) Holding Şirketinin; -(AB) firmasından satın aldığı özel güvenlik hizmeti işgücü temin hizmeti olarak değerlendirilecek ve bu hizmet alımında Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A.Ş.’ye kesilecek faturada 9/10 oranında KDV tevkifatına tabi tutulacak, -(RT) firmasından aldığı temizlik hizmeti 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliği kapsamında 7/10 oranında KDV tevkifatına tabi tutulacak, -(DN) firmasından aldığı danışmanlık hizmeti 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliği kapsamında 9/10 oranında KDV tevkifatına tabi tutulacak, Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A.Ş. belirlenmiş alıcılar arasında yer aldığından (DN) firmasından aldığı danışmanlık hizmeti tevkifata tabi tutulacaktır. Ancak Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A.Ş. 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliği kapsamında belirlenmiş alıcılar arasında yer almasaydı ; (DN) firmasının (X) Holding A.Ş.'ye verdiği danışmanlık hizmeti tevkifata tabi olmayacaktır. Danışmanlık hizmetini satın alan firmanın sadece 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin (3.1.2/b) bölümünde belirlenmiş alıcılar arasında yer alması halinde KDV tevkifatına tabi tutulacak, aksi halde tabi tutulmayacaktır. 2-Masraf Aktarımı Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding Şirketinin grup şirketleri ile birlikte yerleşik olduğu binanın ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla (AB) firmasından özel güvenlik hizmeti, (RT) firmasından temizlik hizmeti, (DN) firmasından ise danışmanlık hizmeti satın alması nedeniyle ödediği bedellerinin üzerine belirli oranda komisyon ekleyerek binada faaliyette bulunan şirketlere fatura etmesi bir masraf aktarımıdır. (X) Holding A.Ş. tarafından fiilen hizmet vermediği, dışarıdan temin ettiği hizmetlerin grup şirketlerine aktarılmasında düzenlenen faturada hesaplanan KDV tevkifata tabi tutulmayacaktır. Başka bir deyişle grup şirketleri tarafından Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A.Ş.’den tevkifat yapılmayacaktır. Payları İMKB'de işlem gören (X) Holding A.Ş. tarafından faaliyette bulunan şirketlere verdiği hizmet ise, yönetim ve aracılık hizmeti olduğundan, bu hizmetler dolayısıyla aldığı komisyon bedelleri KDV’ye tabidir. Hizmet bedellerini belirli bir komisyon ekleyerek grup şirketlerine aktarılması nedeniyle düzenlenen faturalarda hesaplanan KDV, grup şirketleri tarafından tevkifata tabi tutulmayacaktır. Başka bir deyimle (X) Holding A.Ş. tarafından grup şirketlerine verilen yönetim ve aracılık hizmeti de tevkifat kapsamına girmemektedir.