2015/1 YMM Harcama ve Servet Üzerinden Alınan Vergiler Soruları ve Çözümleri

a) Kayıtlı Değer (492 sayılı Harçlar Kanunu) : Harçlar Kanunu m.63’e göre "kayıtlı değer" veya "emlâk vergisi değeri" deyimi; 1319 sayılı Emlâk Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre belirlenen vergi değerini ifade eder. b) İlk iktisap (4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu): Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.2/b uyarınca ilk iktisap; (II) sayılı listedeki mallardan Türkiye'de kayıt ve tescil edilmemiş olanların kullanılmak üzere ithalini, müzayede yoluyla veya kayıt ve tescil edilmiş olsa dahi 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre iade edilenler de dahil motorlu araç ticareti yapanlardan iktisabını, motorlu araç ticareti yapanlar tarafından kullanılmaya başlanmasını, aktife alınmasını veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesini ifade etmektedir. c) Azami toplam ağırlık: (197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ), Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu m.2/16 uyarınca Azami toplam ağırlık; taşıtların karayollarında güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır. d) İvazsız intikal (7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu) , Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.2/d uyarınca "İvazsız intikal" tabiri; hibe yoliyle veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları ifade etmektedir. Ancak, aynı maddede maddi ve manevi bir zarar mukabili verilen tazminatların ivazsız sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Katma Değer Vergisi Kanunu m.25/b’de vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurların verginin matrahına dahil olduğu hüküm altına alınmıştır. Harç da taşınmaz teslimi sırasında Tapuda yapılan işlem bedeli üzerinden ödenmektedir. Ancak, Tapu harçları işlem nedeniyle alındığından, teslime konu taşınmazın teslim bedeli içerisinde yer almamaktadır. Dolayısıyla, tapu harcı vergiye tabi malın teslimi nedeniyle alınan bir vergi değildir. Bir başka deyişle tapu harcı, KDV’nin konusuna giren işlemden doğmamaktadır. Nitekim, 07/10/1997 tarihli ve 1997/5 sayılı Harçlar Kanunu İç Genelgesinde tapu harcı matrahının tespitinde katma değer vergisinin dikkate alınmaması gerektiği açıklanmıştır. Bu durumda, tapu harçlarının KDV matrahına dahil edilmemesi gerekmektedir.

a) Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.12/1’de (II) sayılı listedeki mallardan alınacak vergi, mükellefin bu malı alış bedeli ile her hâlükârda bu malların imalatçısının satış bedeli veya ithalatta hesaplanan katma değer vergisi matrahı üzerinden malın tabi olduğu orana göre hesaplanan vergi tutarından az olamayacağı, verginin, mükellefin alış bedeli üzerinden hesaplandığı durumlarda, malı teslim tarihine kadar bu malı mükellefe teslim eden tarafından yüzde 10'a kadar yapılan indirimlerin alış bedelinden de indirilebileceği, ancak bu indirimler sonrası kalan tutarın, malın imalatçısının satış bedelinden veya ithalatta hesaplanan katma değer vergisi matrahından düşük olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, aynı maddede verginin, mükellefin alış bedeli üzerinden hesaplandığı durumlarda, malı teslim tarihine kadar bu malı mükellefe teslim eden tarafından yüzde 10'a kadar yapılan indirimler alış bedelinden de indirilebileceği hüküm altına alınmıştır. Soruda indirimle ilgili olarak herhangi bir bilgi verilmediğinden işlemin indirim dikkate alınmadan değerlendirilmesi gerekmektedir.Ancak bu indirimler sonrası kalan tutar, malın imalatçısının satış bedelinden veya ithalatta hesaplanan katma değer vergisi matrahından düşük olamaz. Bu hükme göre, motorlu araç ticareti faaliyeti ile iştigal eden (X) Anonim Şirketinin söz konusu aracı tesliminde, ithalatta belirlenen 120.000,00 TL katma değer vergisi matrahı üzerinden ÖTV hesaplaması gerekmektedir. Vergiye tabi olan söz konusu araç tesliminin 90.000,00 TL’ye yapılmasına rağmen (X) Anonim Şirketi 05.01.2015 gerçek kişi (B)’ye satış işleminde ÖTV matrahını 120.000,00 TL olarak dikkate alarak vergiyi hesaplayacaktır. b) Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listesinin (A) cetvelinde motorin teslimleri yer almaktadır. Ancak, aynı Kanunun 1 nci maddesinde (I) sayılı listedeki malların ithalatçıları veya rafineriler dahil imal edenler tarafından teslimi verginin konusuna alınmıştır. Bu madde hükümlerine göre, Petrol ürünlerinin pazarlaması faaliyetiyle uğraşan (Y) AŞ’nin, 15.02.2015 tarihinde Cezayir’den 1.000.000,00 TL’lık motorin ithali verginin konusuna girmemektedir. Ancak, (Y) AŞ’nin ithal ettiği motorini 1.080.000,00 TL’ye 02.03.2015 tarihinde bayilerine teslim ettiği tarihte bu teslim verginin konusuna girmektedir. (I) sayılı listedeki malların vergi oranları maktu olarak belirlendiğinden, teslim edilen mal miktarı üzerinden ÖTV hesaplanması gerekmektedir.

Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 21 nci maddesi hükümlerine göre; a) Gaip mirasçı zuhur ettiğinde; gaip mirasçının zuhuru dolayısiyle evvelce tahakkuk eden Veraset ve İntikal Vergisinin tadili icabettiği takdirde zuhur eden mirasçının vereceği beyannameye veya vergi dairesince yapılacak idare tahkikata göre sabit olacak matrah üzerinden vergi düzeltilir. b) Gaip muris zuhuru ettiğinde, gaip muris zuhur ettiği takdirde nüfustaki ölüm kaybının terkinini müteakip, evvelce alınmış olan vergiler talep üzerine mükellefe geri verilir. 4

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na ekli (II) sayılı listede vergiden istisna edilen kağıtlar düzenlenmiştir. Bu Listenin IV/17 sırasında Kurumlar Vergisi Kanununa göre yapılan birleşme, devir ve bölünmeler nedeniyle düzenlenen kağıtlar, damga vergisinden istisna edildiğinden, damga vergisine tabi değildir. Öte yandan 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 123/2 maddesinde de anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş, sermaye artırımı, birleşme, devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemler harçtan muaftır. Dolayısıyla sermaye şirketleriyle sınırlı olarak bu şirketlerin devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri harçtan muaf kılınmıştır. Damga Vergisi Kanununda , vergiden istisna edilen işlemlerin kurumlar vergisi kanunu hükümlerine göre yapılanlarla sınırlandırılmamış olmakla birlikte, Harçlar Kanunu’nda böyle bir sınırlandırmaya yer verilmemiştir. Yine Damga Vergisi Kanunu’nda “nev’i değişikliği” dikkate alınmamıştır. Ancak, KVK m.19/2’de “Kurumların yukarıdaki şartlar dahilinde tür değiştirmeleri de devir hükmündedir.” Denildiğinden, kurumlar vergisi kanunu hükümlerine göre yapılan nevi değişikliklerinin de damga vergisi istisnasından yararlanması gerekmektedir.

Katma Değer Vergisi Kanununun (1/3-g) maddesinde sayılan kurum ve kuruluşların ticari, sınaî, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Öte yandan Katma Değer Vergisi Kanunu Uygulama Genel Tebliği’nde askeri kışlalardaki kantinler ile kamu kurumlarına ait misafirhane, kreş, yemekhane, eğitim ve dinlenme tesislerinin işletilmesi veya yönetilmesi suretiyle yürütülen faaliyetler kar amacı taşımamaları nedeniyle ticari faaliyet kapsamına girmediğinden, münhasıran ilgili kurum ve kuruluş mensuplarına hitap etmeleri şartıyla vergiye tabi tutulmayacağı açıklanmıştır. Tebliğde yer alan şartların yerine getirilmesi halinde Kamu Kuruluşlarınca Personeline Sağlanan Hizmetleri vergiye tabi tutulmayacaktır. Ayrıca aynı Tebliğ uyarınca, bu kuruluşlara yapılan mal teslimlerinin ve hizmet ifalarının, 3065 sayılı Kanunun genel hükümleri çerçevesinde vergilendirilecektir.

Katma Değer Vergisi Kanunu Uygulama Genel Tebliği’nde aşağıdaki düzenlemeye yer verilmiştir: “ 3065 sayılı Kanunun geçici 17 . maddesi kapsamında teslimde bulunan DİİB sahibi mükellefin iadesini talep edeceği KDV tutarı, ihraç kaydıyla teslim nedeniyle hesaplayıp tahsil etmediği KDV tutarından, bu malların üretimi için 3065 sayılı Kanunun geçici 17 nci maddesi kapsamında temin ettiği mallar nedeniyle ödemediği KDV tutarı düşüldükten sonra kalan tutardan fazla olamaz. Ayrıca bu kapsamda yapılan işlemlerde, imal edilen mallar ihraç edilmeden herhangi bir iade işlemi yapılamaz .” Buna göre, KDVK’nın geçici 17. maddesi kapsamında mal alan ve yine aynı madde kapsamında mal teslim eden bir mükellef, iade KDV tutarını hesaplarken, ihraç kayıtlı teslim nedeniyle hesapladığı ancak tahsil etmediği KDV tutarından, ihraç edilen malların üretiminde kullanılan mallar için ödemediği KDV tutarını mahsup edecek, kalan fark var ise iade KDV olarak talep edebilecektir. Bu açıklamalara göre (A) Limited Şirketinin, ihracatın gerçekleştiği Aralık/2014 vergilendirme döneminde iade talep edebileceği tutar aşağıdaki gibi olmaktadır. İhraç Kayıtlı Teslim Bedeli 200.000,00 5 Hesaplanan KDV 36.000,00 Bu. Dönem. İnd. KDV 150.000,00 Devreden KDV 100.000,00 Toplam İndirilecek KDV 250.000,00 KALAN (250.000-36.000) 214.000,00 Tecil Edilecek KDV 0 İade Talep Edilebilecek KDV [36.000,00 – (5.000 + 30.000) 1.000,00 Sonraki Döneme Devreden KDV (250.000,00 – 1.000) 249.000,00