2023/11 KGK Bağımsız Denetçilik Bankacılık Mevzuatı Soruları ve Çözümleri

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 13. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, bağımsız denetim kuruluşlarının sorumluluk sigortalarının genel şartlarını Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmesini hükme bağlar. Bu düzenleme, denetim kuruluşlarının mali istikrarını ve zararları karşılayabilme kapasitesini merkezi bir otorite üzerinden standartlaştırarak sistemin güvenini sağlamayı amaçlar. Dolayısıyla, sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: B) TCMB, para politikası ve bankaların likidite düzenlemelerinden sorumludur, sigorta şartlarını belirlemez. C) BDDK, bankaların denetim ve düzenlemesinden sorumludur ancak bu spesifik sigorta şartlarını koza yetkisi yoktur. D) SDDK, sigorta sektörünü düzenler ancak bankacılık denetim kuruluşlarının zorunlu sigorta şartlarını belirlemez. E) TMSF, depozito sigortası yapar ve bankaların iflasında devreye girer, sigorta sözleşmesi şartlarını belirlemez.

Bilinmesi gereken kural: 5411 sayılı Kanun’a göre bağımsız denetim kuruluşlarının zorunlu sorumluluk sigortalarının genel şartlarını belirleme yetkisi Hazine ve Maliye Bakanlığı’na aittir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca, mevduat bankaları temel olarak kredi verme (I), ödeme hizmeti, döviz alım-satım ve finansal kiralama (III) gibi faaliyetleri yürütebilir. Ancak, Katılım fonu kabulü (II), 5411 sayılı Kanun’da mevduat bankalarına tanınan yetkiler arasında yer almaz; bu faaliyet yalnızca Katılım Bankaları’na özeldir. Ayrıca, Sigorta acenteliği ve bireysel emeklilik aracılık hizmetleri (IV), Bankacılık Kanunu’nun 5. maddesinin 1. fıkrasında açıkça sayılan yetkiler arasında bulunmamaktadır. Bu hizmetlerin yürütülmesi için ayrıca Sermaye Piyasası Kurulu ve Sigorta Denetleme ve Sermaye Piyasası Kurulu’ndan izin alınması veya farklı bir yasal dayanak aranması gerekir; dolayısıyla mevduat bankaları bu Kanun kapsamında bu iki faaliyeti doğrudan gerçekleştiremezler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) III. şık (Finansal kiralama) mevduat bankalarının yapabileceği bir faaliyettir. B) I. şık (Kredi verme) bankacılığın temel işidir; III. şık ise yapılabilir. D) IV. şık (Sigorta/BE) yapılamaz ancak II. şık da yapılamadığı için eksiktir. E) I. şık (Kredi verme) mevduat bankalarının yapabileceği bir faaliyettir.

Bilinmesi gereken kural: Mevduat bankaları finansal kiralama yapabilir ancak katılım fonu kabulü ve sigorta/BE aracılığı gibi faaliyetler için farklı yasal dayanak veya lisans gerekir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 13. maddesi, yurt dışındaki bankaların Türkiye’de şube açabilmesi için belirli şartlar arar. Bu şartlar arasında, merkezin bulunduğu ülkede esas faaliyetlerinde yasaklama olmaması (A şıkkı), grubun ortaklık yapısının şeffaf olması (C şıkkı), yetkili denetim merciinin olumsuz görüşü bulunmaması (D şıkkı) ve müdürler kurulunun yeterli tecrübeye sahip olması (E şıkkı) yer alır.

B şıkkı ise yanlıştır çünkü mevzuat, yurt dışı bankaların Türkiye’de şube açabilmesi için ödenmiş sermayenin bir kısmının Türkiye’ye tahsis edilmesini zorunlu kılar. Dolayısıyla, sermayenin Türkiye’ye tahsisinin zorunlu olmaması bir şart değil, aksine tam tersi bir zorunluluktur. Soru, şartlar arasında yer almayan maddeyi sorduğu için, "zorunlu olmaması" ifadesi içeren B şıkkı doğru cevaptır.

Bilinmesi gereken kural: Yurt dışı bankalar Türkiye’de şube açarken ödenmiş sermayelerinin bir kısmını Türkiye’ye tahsis etmek zorundadır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 15. maddesi uyarınca, kuruluş izni; iznin gerçeğe aykırı beyanlarla alınması (I), izinden vazgeçildiğinin beyan edilmesi (III) veya devrolunan bankanın birleşme/bölünme işlemlerinin tamamlanması (IV) hallerinde BDDK Kurulu’nun en az beş üyesinin aynı yöndeki oyuyla iptal edilir. Bu maddi haller, bankacılık faaliyetinin başlamadan önceki yasal engelleri temsil eder.

Diğer şıkların analizi şöyledir: II. şıkta belirtilen "üç ay içinde faaliyet izni başvurusu yapılmaması" durumu kuruluş izninin iptali değil, düşmesi veya farklı bir idari işlemle sonuçlanır; bu nedenle iptal gerekçeleri arasında yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: 5411 sayılı BK m. 15’e göre kuruluş izni iptali; hileli beyan, izinden vazgeçme ve birleşme/bölünme tamamlanması hallerinde gerçekleşir; üç ay içinde başvuru yapılmaması ise iptal değil, başvuru süresi kaybıdır.

Doğru Şıkkın Açıklaması: 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nun 145. maddesi uyarınca, bankalar nezdindeki emanet ve alacaklardan hak sahibinin en son talebi, işlemi veya herhangi bir yazılı talimatı tarihinden itibaren 10 yıl içinde aranmayanlar zamanaşımına tâbidir. Bu süre, hak sahibinin bankaya başvurduğu son tarihten itibaren işler. Dolayısıyla C şıkkı mevzuata tam uygunluk gösterir.

Diğer Şıkların Neden Yanlış Olduğu:

• A şıkkı (5 yıl), ticari defterlere ilişkin genel zamanaşımı sürelerinden biridir ancak bu özel hüküm için geçerli değildir.
• B şıkkı (8 yıl), Kanun’da bu bağlamda öngörülen herhangi bir süre değildir.
• D şıkkı (15 yıl), bazı özel alacaklar veya borçlar için geçerli olabilir ancak emanet ve alacakların aranmaması durumuna uygulanmaz.
• E şıkkı (20 yıl), genel hukukta en uzun zamanaşımı süresi olarak bilinir ancak bankacılık mevzuatında bu özel durum için 10 yıl esas alınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Banka nezdindeki emanet ve alacaklarda, hak sahibinin son talebinden itibaren 10 yıl içinde işlem yapılmazsa hak düşürücü zamanaşımı tamamlanır.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca, bankaların sermayesindeki büyük pay sahiplerine ve risk gruplarına kullandırılan kredilerde sıkı bir sınırlandırma vardır. Kanun hükmüne göre, bankanın sermayesinin %1 ve daha fazla payına sahip olan ortaklar ile bunların risk grubundaki kişilerine verilen kredilerin toplamı, bankanın özkaynaklarının %25’ini aşamaz. Bu kural, bankanın kendi sermayesini riske atmasını engelleyerek finansal istikrarı korumayı amaçlar. Dolayısıyla boşluklara sırasıyla "Bir" ve "ellisini" gelmelidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkındaki "yirmibeşini" oranı doğrudur ancak ilk boşluktaki "Bir" yerine yanlış oranlar kullanılmıştır; C şıkkındaki "Beş" oranı mevzuatta bu kural için aranan eşik değildir; D şıkkındaki "On" oranı da kanunda belirtilen %1’lik eşik ile uyuşmaz; E şıkkındaki "ellisini" oranı ise %25’lik yasal sınırın çok üzerindedir ve bankacılık risk yönetimi ilkelerine aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Banka sermayesinin %1’inden fazla payı olanlar ve risk gruplarına verilen kredi toplamı, asla bankanın özkaynaklarının %25’ini geçemez.

5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nun 3. maddesindeki tanımlar çerçevesinde, katılım bankaları nezdinde açılan özel cari ve katılma hesaplarındaki paralar, bankanın kendi sermayesi veya mevduatı olarak değil, müşterilerin ortaklığındaki fonlar olarak kabul edilir. Kanun uyarınca bu tür fonlara "Katılma Fonu" denir. Dolayısıyla E şıkkı yasal tanım gereği doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Tasarruf mevduatı, geleneksel bankacılıkta faizli birikim aracıdır; katılım bankacılığında bu kavram yerine katılma hesapları geçerlidir. B) Özel cari hesap, paranın tutulduğu hesap türünün adıdır, paranın kendisinin hukuki niteliğini ifade etmez. C) Katılma kredisi, bankanın müşteriye sağladığı finansmandır; hesap bakiyesi ile karıştırılamaz. D) Mevduat, geleneksel bankacılıkta faiz karşılığında tutulan parayı ifade eder; katılım bankacılığında "katılma fonu" kavramı önceliklidir.

Bilinmesi gereken kural: Katılım bankacılığında, müşterilerin hesaplarında tutulan paralar mevduat değil, yasal olarak "katılma fonu" olarak adlandırılır.

5411 Sayılı Bankacılık Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca, bir bankanın faaliyet izni kaldırıldığında, bankanın tasfiyesi ve yönetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)’na intikal eder. Kanun, bankacılık sistemindeki istikrarı korumak ve mevduat sahiplerini güvence altına almak amacıyla, izni kaldırılan bankanın tüm hak, hakemiyet ve sorumluluklarının TMSF’ye geçtiğini açıkça hükme bağlar. Bu nedenle B şıkkı doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) TCMB, para politikası ve sistematik risk yönetimi ile ilgilenir; doğrudan tasfiye yetkisi yoktur. C) BDDK, düzenleyici ve denetleyici kuruluştur; tasfiye işlemlerini yürütmez. D) Hazine ve Maliye Bakanlığı, genel ekonomi politikalarından sorumludur; bankacılık tasfiyesinde doğrudan yönetim yetkisi taşımaz. E) SDDDK, sigorta ve emeklilik sektörünü düzenler; bankacılık faaliyetleriyle ilgisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Bankacılık Kanunu’na göre faaliyet izni kaldırılan bankaların yönetimi ve tasfiyesi, mevduat sahiplerini korumak amacıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na intikal eder.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca, kanunun hükümlerine tabi olanlar arasında mevduat bankaları, katılım bankaları, finansman şirketleri, finansal kiralama şirketleri, factoring şirketleri, finansal holding şirketleri ve yurt dışındaki bankaların Türkiye şubeleri yer alır. Dolayısıyla A, B ve E şıkları doğrudan kanun kapsamındadır. D şıkkındaki Türkiye Bankalar Birliği, bankaların oluşturduğu meslek kuruluşudur ve kanunun 2. maddesinde tanımlanan "banka" veya "bankacılık kuruluşu" statüsünde olmadığı için doğrudan bu kanunun denetim ve izin hükümlerine tabi değildir; ancak diğer yasalara göre faaliyet gösterir.

C şıkkı olan Merkezî Takas ve Saklama Bankası A.Ş., 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na tabi değildir. Bu kurum, 4636 sayılı Takas, Saklama ve Aracı Kurumlar Kanunu’na tabi olarak faaliyet gösterir. Bankacılık Kanunu, bankacılık faaliyetlerini düzenlerken, merkezi takas sistemleri özel bir yasal çerçevede ele alınmıştır. Bu nedenle, merkezi takas kuruluşları bankacılık kanunu kapsamında değerlendirilmez.

Bilinmesi gereken kural: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, bankalar ve finansal holdingleri kapsar; merkezi takas kuruluşları 4636 sayılı kanuna tabidir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 38. maddesi, kredi sınırlamasına tabi olan tarafları ve istisnaları düzenler. Kanun uyarınca, karşılığı kıymetli maden olan işlemler (I), Merkez Bankası nezdindeki piyasalarda yapılan işlemler (II) ve Türkiye Varlık Fonuyla yapılan işlemler (III), kredi sınırlaması kapsamı dışında tutulmuştur. Bu nedenle, söz konusu üç işlem grubunun hiçbiri kredi sınırlamasına tabi değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı, II ve III maddelerinin de istisna olduğunu göz ardı eder; B şıkkı, III maddesinin istisna olduğunu unutur; C şıkkı, II maddesinin istisna olduğunu dikkate almaz; D şıkkı ise I maddesinin istisna olduğunu yanlış değerlendirir.

Bilinmesi gereken kural: Karşılığı kıymetli maden, Merkez Bankası piyasası ve Türkiye Varlık Fonu işlemleri, 5411 sayılı Kanun’a göre kredi sınırlamasına tabi değildir.

Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve ilgili düzenlemelere göre, bir risk grubu oluşması için bankanın veya yöneticilerinin söz konusu ortaklıkta "kontrol" veya "önemli etki" sahibi olması gerekir. Yönetim kurulu üyeliği, tek başına kontrol veya önemli etki anlamına gelmez; bu nedenle sınırlı sorumlulukla katılan ortaklıklar risk grubuna dahil edilmez.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Nitelikli pay sahibi dolaylı kontrol sağladığı için risk grubu oluşturur. B) Genel müdür yardımcısının yönetim kurulu üyeliği, önemli etki veya kontrol kurma ihtimali taşıdığı için risk grubu kapsamında değerlendirilir. C) Genel müdürün doğrudan kontrolü, açık bir kontrol ilişkisi kurduğu için risk grubu oluşturur. E) Genel müdürün dolaylı kontrolü de kontrol ilişkisi kapsamında olduğu için risk grubu oluşturur.

Bilinmesi gereken kural: Risk grubu tespiti, kontrol veya önemli etki unsuru taşıyan ilişkilerde yapılır; sıradan yönetim kurulu üyeliği tek başına bu grubu oluşturmaz.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca “kredi kuruluşu” tanımı, bankacılık faaliyetlerini yürütmek üzere kurulan anonim şirketleri kapsar. Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş., özel bir kanunla kurulan ve kamu iktisadi teşebbüsü niteliği taşıyan, ticari bir banka statüsünde olmayan özel bir kuruluştur. Bu nedenle Kanun’un 4. maddesinde sayılan standart “kredi kuruluşu” tanımına tam olarak uymaz; diğer tüm şıklar (Halk, Yapı ve Kredi, Albaraka Türk, Garanti) ise 5411 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren tam teşekküllü bankalardır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B) Halk Bankası, 5411 sayılı Kanun’a tabi bir ticari bankadır. C) Yapı ve Kredi Bankası, 5411 sayılı Kanun’a tabi bir ticari bankadır. D) Albaraka Türk, 5411 sayılı Kanun’a tabi bir katılım bankasıdır. E) Garanti Bankası, 5411 sayılı Kanun’a tabi bir ticari bankadır.

Bilinmesi gereken kural: 5411 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki “kredi kuruluşu” tanımı, özel kanunlarla kurulan ve ticari banka statüsünde olmayan kamu iktisadi teşebbüslerini (TİKB) kapsamaz; bu kurumlar bankacılık mevzuatı dışında özel düzenlemelere tabidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik’e göre, kredi komitesinin faaliyetlerini denetlemekle yükümlü olan makam Yönetim Kurulu’dur, Genel Müdür değil. Genel Müdür, komiteyi kurar ve gündemi belirler ancak denetim yetkisi üst kurulda bulunur. Bu nedenle B seçeneği mevzuata aykırıdır ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A şıkkı yanlıştır çünkü komite, üyelerin salt çoğunluğu ile toplanır ve karar alır, tüm üyelerin katılımı zorunlu değildir. C şıkkı yanlıştır çünkü kredi açılmasında genel müdürlüğün yazılı önerisi aranmaz; aksine genel müdürün önerisiyle komiteye sunulur. D şıkkı yanlıştır çünkü oybirliği veya oyçokluğu ayrımı yapılmaksızın, kredi komitesi kararları Yönetim Kurulu onayına sunulur. E şıkkı yanlıştır çünkü komite gündemi, genel müdürün teklifi ve Yönetim Kurulu’nun kararı ile tespit edilir, tek taraflı belirlenmez.

Bilinmesi gereken kural: Kredi komitesinin denetimi Yönetim Kurulu’na aittir; Genel Müdür ise komiteyi yönetir ve öneri sunar.

Doğru cevap A) Selem'dir.

Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca, katılım bankaları fon kullandırma yöntemleri arasında Mudarebe (sermaye ve emek ortaklığı), Müşareke (sermaye ortaklığı) ve Mülkiyet Ortaklığı (gayrimenkul veya menkul kıymet ortaklığı) yer alır. Yatırım Ortaklığı ise yatırım fonları aracılığıyla yapılan ortaklık türü olarak kabul edilir. Ancak Selem, İslam hukukunda peşin ödeme karşılığında belirli bir tarihte teslim alınacak mal alım-satımını ifade eden bir ticaret usulüdür. Selem, bir "fon kullandırma" veya "ortaklık" yöntemi değil, bir "ticari işlem" (alım-satım) şeklidir. Bu nedenle bankaların kredi/fon kullandırma yöntemleri listesinde yer almaz.

• B) Mudarebe: Yanlış, çünkü bu, sermaye ve emek ortaklığı temelinde fon kullandırma yöntemidir.
• C) Müşareke: Yanlış, çünkü bu, sermaye ortaklığı temelinde fon kullandırma yöntemidir.
• D) Yatırım ortaklığı: Yanlış, çünkü bu, fonların ortaklaşa yatırıldığı bir yöntemdir.
• E) Mülkiyet ortaklığı: Yanlış, çünkü bu, varlık ortaklığı temelinde fon kullandırma yöntemidir.

Bilinmesi gereken kural: Selem, bir fon kullandırma veya ortaklık yöntemi değil, peşin ödemeli mal alım-satım usulüdür.

Doğru cevap D şıkkıdır.

Neden Doğru? II. madde, 6102 sayılı TTK’nın 399. maddesi uyarınca bağımsız denetçinin görevden alınması veya sözleşmesinin feshedilmesi halinde, bu durumun BDDK’ya en geç 10 gün içinde bildirilmesini zorunlu kılar. Bu, mevzuata tam uyumdur. III. madde ise Bankaların Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanır. BDDK, denetim raporundaki tespitler nedeniyle gerek görürse, aynı veya farklı bir denetçiden ilave inceleme ve rapor talep etme yetkisine sahiptir. Bu ifade de doğrudur.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? I. Şıktaki bildirim süresi ve usulü hatalıdır; finansal tabloların düzeltilmemesi durumunda denetçi, raporda bu durumu belirtir ancak doğrudan BDDK’ya 10 gün içinde bilgi verme yükümlülüğü bu bağlamda II. maddedeki gibi genel bir bildirim kuralı olarak ifade edilemez veya süresi/usulü sorudaki gibi kesin bir kural değildir (Asıl vurgu, denetçinin raporunda açıklama yapması ve yönetim kuruluna/sermaye piyasası kurulu gibi ilgili mercilere bildirimidir, ancak BDDK’ya doğrudan 10 günlük zorunlu bildirim maddi hata içeren bir ifadedir).

Bilinmesi gereken kural: Bağımsız denetçinin görevden alınması veya sözleşmesinin feshedilmesi halinde, bu durum BDDK’ya en geç 10 gün içinde bildirilmeli ve BDDK ilave inceleme talep edebilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bilgi Sistemleri ve İş Süreçleri Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesine göre, denetçinin tespit ettiği kontrol zafiyetleri üç ana başlıkta sınıflandırılır: Tasarımdaki kontrol eksikliği, işletimdeki kontrol eksikliği ve kayda değer kontrol eksikliği. Bu nedenle I, II ve III numaralı ifadeler yönetmelikte açıkça yer alır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: II şıkkındaki "işletimdeki kontrol eksikliği" aslında doğrudur ancak soruda IV şıkkındaki "tespit kontrol eksikliği" ifadesi yönetmelikte yer almadığı için D ve E şıkları elenir; A şıkkı ise III'ü eksik bıraktığı için yetersizdir.

Bilinmesi gereken kural: Denetim zafiyetleri sadece tasarım ve uygulama hataları değil, ayrıca "kayda değer" nitelikteki ciddi eksiklikleri de kapsar; "tespit kontrol eksikliği" gibi bir yasal terim yoktur.

Doğru cevap D şıkkıdır. Bilgi Sistemleri ve İş Süreçleri Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesi, sözleşmede bulunması zorunlu asgari unsurları sıralar. Bu maddeye göre; denetimde görevlendirilecek denetçiler ve yedekleri (A), denetimin başlama ve bitiş tarihleri (B), tarafların sorumluluk ve yükümlülükleri (C) ile sunulacak hizmetler (E) sözleşmenin mutlaka içermesi gereken temel öğelerdir. Ancak, sorumlu denetçinin rapor imzalama yetkisine ilişkin hüküm (D), sözleşmenin asgari unsurları arasında yer almaz. Rapor imzalama yetkisi, denetçinin mesleki yeterliliği ve yetkili kuruluşun iç prosedürleri ile belirlenen bir konudur; sözleşmenin kurulması için gereken zorunlu bir madde değildir. Dolayısıyla D şıkkı, yönetmelikte belirtilen asgari unsurlar listesinde yer almadığı için doğru cevaptır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Denetçiler ve yedekleri, sözleşmenin asgari unsurlarındandır. B) Başlama ve bitiş tarihleri, sözleşmenin asgari unsurlarındandır. C) Tarafların sorumlulukları, sözleşmenin asgari unsurlarındandır. E) Sunulacak hizmetler, sözleşmenin asgari unsurlarındandır.

Bilinmesi gereken kural: Bilgi sistemleri denetim sözleşmelerinde, denetçilerin kimliği, tarihler, yükümlülükler ve hizmet kapsamı zorunluyken, rapor imzalama yetkisi sözleşmenin asgari unsuru değildir.

Doğru cevap A) Dış teyit seçeneğidir.

Neden Doğru? Bilgi Sistemleri ve İş Süreçleri Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesinde sayılan denetim teknikleri şunlardır: Tetkik, Gözlem, Denetim örneklemesi, Yeniden uygulama ve Yeniden hesaplama. Yönetmelik, geleneksel finansal denetimde sıkça kullanılan "dış teyit" yöntemini bu özel bağımsız denetim sürecinin teknikleri arasında açıkça zikretmemiştir. Dolayısıyla, mevzuat metnindeki liste dışı kalan seçenek A şıkkıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Tetkik: Yönetmelikte açıkça sayılan temel bir denetim tekniğidir.
• C) Gözlem: Yönetmelikte açıkça sayılan ve işleyişin yerinde izlenmesi için kullanılan bir tekniktir.
• D) Yeniden uygulama: Denetçinin kontrol prosedürlerini kendi başına tekrar uygulamasını ifade eden, yönetmelikte yer alan bir tekniktir.
• E) Yeniden hesaplama: Rakamsal doğruluğun kontrolü için kullanılan, yönetmelikte belirtilen geçerli bir tekniktir.

Bilinmesi gereken kural: Bilgi sistemleri denetiminde Yönetmelik’in 10. maddesinde sayılan teknikler (tetkik, gözlem, örneklem, yeniden uygulama, yeniden hesaplama) dışındaki yöntemler, bu özel denetim çerçevesinde "belirtilen teknikler" arasında yer almaz.

Doğru cevap C şıkkıdır. TFRS 9 ve ilgili yönetmelik uyarınca, kredi değerliliği bulunan gerçek/tüzel kişilerden alınan kefaletlerin değerlemesinde, kefalet veya yükümlülük tutarları değil, kefalet verenin kendi kredi değerliliği esas alınır. Kefaleti bir "teminat" olarak görüp sadece tutara bakmak, riski doğru yansıtmadığı için bu ifade yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Doğrudur; karşılık hesaplamalarında teminatlar net gerçekleşebilir değer üzerinden dikkate alınır. B) Doğrudur; donuk alacaklarda gayrimenkul ipoteği niteliğindeki teminatlar sınıflandırma tarihini takip eden ay sonuna kadar yeniden değerlenir. D) Doğrudur; işletme rehni teminatlarında gerçeğe uygun değer tespitinde ikinci el piyasa fiyatları veya sigorta bedeli kullanılır. E) Doğrudur; bankalar, teminat değerini etkileyen risk doğuran gelişmeler durumunda değer düşüklüğü riskini değerlendirir.

Bilinmesi gereken kural: Kefalet değerlemesinde kefalet tutarı değil, kefalet verenin kredi notu/değerliliği dikkate alınır.

Doğru cevap A şıkkıdır.

Neden Doğru? Varlık Yönetim Şirketleri, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından belirlenen muhasebe standartlarına değil, Türk Ticaret Kanunu ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ile Yeminli Mali Müşavirler Kanunu hükümlerine göre finansal raporlarını düzenlemekle yükümlüdür. BDDK, bu şirketler için bankalardaki gibi özel bir finansal raporlama usul ve esasları belirlemez; dolayısıyla A şıkkındaki ifade mevzuata aykırıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B: Yıl sonu bağımsız denetim raporlarının takip eden yılın 15 Nisan’ına kadar BDDK veri tabanına raporlanması zorunludur (Doğru ifade).
• C: Devralınan alacakların değerlemesinde, mali tablo hazırlama tarihinden itibaren 10 yıl içindeki beklenen nakit akışları dikkate alınır (Doğru ifade).
• D: Toplu muhasebeleştirme ve geri valörlü işlemler, istisnai haller dışında varlık yönetim şirketleri tarafından gerçekleştirilemez (Doğru ifade).
• E: Bağımsız denetimden geçmiş finansal tabloların şirket internet sayfalarında yayımlanması zorunludur (Doğru ifade).

Bilinmesi gereken kural: Varlık yönetim şirketleri, finansal raporlamada BDDK’nın özel usullerine değil, genel ticaret ve muhasebe mevzuatına tabidir.

Doğru cevap C) Sermaye koruma tamponu'dur.

Sermaye Koruma ve Döngüsel Sermaye Tamponlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca, bankaların ekonomik ve mali göstergelerdeki bozulma nedeniyle oluşabilecek kayıplara karşı özkaynaklarının yetersiz kalmasını önlemek amacıyla bulundurması gereken ilave çekirdek sermaye tutarına Sermaye Koruma Tamponu denir. Bu tampon, bankanın sermaye yeterliliği oranlarını koruyarak istikrarını sürdürmesini amaçlar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir:

• A) Katkı sermaye tamponu: Bu bir tampon türü değildir; mevzuatta böyle bir tanım bulunmamaktadır.
• B) Döngüsel sermaye tamponu: Bu tampon, makroekonomik döngülerdeki aşırı kredilendirmeyi azaltmak için kullanılır, doğrudan mali göstergelerdeki bozulma kayıplarını karşılamak için değil.
• D) Risk ağırlıklı varlıklar tutarı: Bu bir tampon değil, sermaye yeterliliğinin hesaplanmasında payda olarak kullanılan bir ölçü birimidir.
• E) Çekirdek sermaye tamponu: Mevzuatta bu isimde ayrı bir tampon bulunmamaktadır; çekirdek sermaye, tamponların hesaplandığı ana sermaye bileşenidir.

Bilinmesi gereken kural: Sermaye koruma tamponu, bankaların olası kayıplara karşı özkaynaklarını korumak için tutması gereken ilave çekirdek sermaye tutarıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 6361 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca, finansal kiralama konusu malların sigorta ettirilmesi zorunludur; ancak sigorta primleri kanunen kiracı tarafından ödenir. Mülk sahibi (kiralayan) prim ödemekle yükümlü değildir. Bu nedenle D şıkkındaki "mülk sahibi tarafından ödenir" ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani doğru ifadeler) şöyledir: A) 13. maddeye göre, kiralama süresi boyunca malın mülkiyeti kiralayanda kalır; bu ifade doğrudur. B) 14. madde gereği, hak ve yükümlülüklerin devri için kiralayandan yazılı izin alınması şarttır; bu ifade doğrudur. C) 16. madde hükmü uyarınca, kiralayanın iflası halinde sözleşme iflas masasına karşı süresi sona erene kadar geçerliliğini korur; bu ifade doğrudur. E) 17. maddeye göre, kiralayan aleyhine icra takibi olsa dahi, sözleşme süresi içinde finansal kiralama konusu mallar haczedilemez; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Finansal kiralama işlemlerinde sigorta primlerinin ödenmesi yükümlülüğü kiracıya aittir, kiralayana değil.

Doğru cevap E şıkkıdır. 6362 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca, yetkili derecelendirme kuruluşlarının bağımsızlık, şeffaflık ve kalite güvencesi ilkelerine uyması zorunludur. Bu kapsamda; Açıklama Yükümlülüğü (I), derecelendirme metodolojilerinin ve varsayımlarının şeffaf şekilde açıklanmasını gerektirir. Kaynak Yeterliliği (II), kuruluşun teknik kapasitesini ve insan kaynağının niteliğini karşılamasını şart koşar. Piyasada Kabul Görme (III), derecelendirmelerin güvenilirliği ve piyasa güvenini tesis etmek için esastır. Uluslararası Erişilebilirlik (IV) ise, küresel standartlara uyum ve çapraz tanınabilirlik açısından hayati öneme sahiptir. Yönetmelik, bu dört unsuru da yetkilendirme ve faaliyet esasları arasında açıkça sayarak uyulmasını zorunlu kılmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) II, III ve IV maddeleri de yönetmelikte yer alan zorunlu ilkelerdir. B) I, III ve IV maddeleri de yönetmelikte yer alan zorunlu ilkelerdir. C) IV maddesi de yönetmelikte yer alan zorunlu bir ilkedir. D) II maddesi de yönetmelikte yer alan zorunlu bir ilkedir.

Bilinmesi gereken kural: Derecelendirme kuruluşları yetkilendirilebilmek ve faaliyet gösterebilmek için açıklama, kaynak yeterliliği, piyasa kabulü ve uluslararası erişilebilirlik ilkelerinin tamamına uyum sağlamak zorundadır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Bankalarca Yıllık Faaliyet Raporunun Hazırlanmasına ve Yayımlanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca, raporun "Finansal Bilgiler ve Risk Yönetimi" bölümünde bankanın maruz kaldığı risklere ilişkin değerlendirmeler sunulur. Bu kapsamda, bankanın kredi derecelendirmesi yapıp yapılmadığı ve varsa bu derecelendirmelerin sonuçları, risk yönetimi ve şeffaflık açısından kritik öneme sahip olduğundan bu bölümde yer alır. Derecelendirme kuruluşlarının yetkilendirilmesine ilişkin yönetmelik hükümleri de bu bilginin raporlama standartlarına dahil edilmesini zorunlu kılar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Denetçilerin görev süreleri ve deneyimleri, raporun "Denetim" veya "Bağımsız Denetçi" başlıklı ayrı bir bölümünde yer alır, finansal/risk değerlendirmesinde değil. B) Genel kurula sunulan özet yönetim kurulu raporu, raporun giriş veya yönetim kurulu raporları kısmında sunulur, finansal analiz bölümünde detaylandırılmaz. C) Hesap dönemine ait faaliyet sonuçlarına ilişkin özet finansal bilgiler, raporun "Finansal Tablolar" veya "Özet Finansal Bilgiler" kısmında yer alır, risk yönetimi değerlendirmesi değildir. E) Bankanın dahil olduğu risk grubu ile yaptığı işlemlere ilişkin bilgiler, genellikle "Kurumsal Yönetim" veya "İlişkili Taraf İşlemleri" başlıkları altında değerlendirilir, doğrudan risk yönetimi değerlendirmesi bölümünün ana unsuru değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yıllık faaliyet raporunun risk yönetimi bölümünde, bankanın derecelendirme durumu ve ilgili yönetmeliklere uygunluk bilgisi mutlaka yer almalıdır.