2025/11 KGK Bağımsız Denetçilik Bankacılık Mevzuatı Soruları ve Çözümleri

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 13. maddesi, bankanın özkaynaklarının yetersiz bulunması halinde uygulanacak iyileştirici önlemleri sıralar. Bu kapsamda; malî bünyenin düzeltilmesi (A), sermaye yeterliliği veya likiditenin yükseltilmesi (B), belirli gruplara kredi kullandırımının sınırlandırılması (D) ve mensuplara yapılan düzenli ödemeler dışındaki ödemelerin durdurulması (C) yasa ile açıkça öngörülen tedbirlerdir. Ancak, "ayrılan karşılıkların artırılması" (E) yasanın 13. maddesinde yer alan bir iyileştirici önlem değildir. Karşılık ayırma, bankanın kendi iç politikaları ve muhasebe standartları çerçevesinde, risklere karşı hazırlık amacıyla yaptığı bir muhasebe işlemidir; regülatör tarafından zorunlu kılınan bir "iyileştirici önlem" statüsünde değildir. Dolayısıyla E şıkkı, mevzuatta tanımlanan bu özel önlemler listesinde yer almadığı için doğru cevaptır.

Bilinmesi gereken kural: 5411 sayılı Kanun’un 13. maddesinde sayılan iyileştirici önlemler sınırlıdır; karşılık artırma bunlardan biri değildir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca, bankaların kuruluşunda hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması zorunludur. Bu kural, bankanın sermayesinin gerçek ve nakit akışını temin ederek finansal istikrarı güvence altına almak amacıyla konulmuştur. Bu nedenle A şıkkı doğrudur.

Diğer şıkların hatalı olma nedenleri şöyledir: B şıkkı yanlıştır çünkü bankalar sadece anonim şirket şeklinde kurulabilir, limited şirket olamazlar. C şıkkı yanlıştır çünkü hisse senetleri sadece nama yazılı olabilir, hamiline yazılı olmaları yasaktır. D şıkkı yanlıştır çünkü faaliyet programı ilk üç yıl için bütçe planını içermelidir, beş yıl için değil. E şıkkı yanlıştır çünkü faaliyet programına iç denetim sistemi mutlaka dahil edilmelidir.

Bilinmesi gereken kural: Banka kuruluşunda sermaye taahhütleri mutlaka nakit olarak ödenmeli ve hisse senetleri nama yazılı olmalıdır.

Doğru cevap C) Özel cari hesap'tır.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 31. maddesi uyarınca, katılım bankaları tarafından açılan ve istenildiğinde kısmen veya tamamen her an geri çekilebilme özelliği taşıyan, karşılığında hesap sahibine herhangi bir getiri ödenmeyen fonların oluşturduğu hesaplar özel cari hesap olarak tanımlanır. Bu hesaplar, mevduat niteliği taşımaz ve faiz/getiri unsuru içermez.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır:

• A) Katılım fonu: Yatırımcıların bir araya gelerek profesyonel yöneticiler tarafından yönetilen, belirli bir yatırım hedefi olan birikimlerdir; her an çekilebilirlik ve getirisizlik temel özellikleri değildir.
• B) Tasarruf mevduatı: Belirli bir vadeye veya koşula bağlı olarak faiz/getiri ödenen, çekilme serbestisi sınırlı olan birikim hesaplarıdır.
• D) Tasarruf hesabı: Genellikle vadelidir ve getiri vaat eder; "her an çekilebilme" ve "getirisizlik" şartlarını taşımaz.
• E) Katkı hesabı: Kanunda bu isimde özel bir hesap tanımı bulunmamaktadır; kavramsal olarak da mevzuata uygun değildir.

Bilinmesi gereken kural: 5411 sayılı Kanun’a göre, her an çekilebilen ve karşılığında getiri ödenmeyen fonlar "özel cari hesap" olarak sınıflandırılır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 5. maddesi, bankaların yapabileceği faaliyetleri sıralar. Mevduat bankaları, fon kabulü gibi bazı özel alanlar dışında geniş bir yelpazede hizmet verebilir. Ancak kalkınma bankaları, temel görevleri olan kalkınma ve yatırımları desteklemek amacıyla kredi ve finansman sağlamak üzere kurulmuş özel nitelikli kurumlardır. Kanun kapsamında, "Katılım fonu kabulü" (II) faaliyetinin yalnızca katılım bankaları tarafından yapılabilmesi veya mevduat bankalarının bu kapsamda sınırlı kalması nedeniyle, kalkınma bankalarının bu faaliyeti yürütmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, hem mevduat hem de kalkınma bankalarının yapamayacağı tek faaliyet bu maddedir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Saklama hizmetleri (I), mevduat bankalarının yapabildiği bir faaliyettir. C) Hem I hem II ifadesi yanlıştır çünkü I yapılabilir. D) Çek ve kambiyo senetleri iştirası (III), mevduat bankalarının yapabildiği bir faaliyettir. E) Portföy yönetimi (IV) ve diğerleri mevduat bankaları tarafından yapılabilir.

Bilinmesi gereken kural: Kalkınma bankaları, genel bankacılık faaliyetleri yerine özel kalkınma amaçlı işlevlere odaklanır; fon kabulü gibi genel bankacılık işlemleri onlar için yasaktır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca, banka faaliyet iznini aldığı tarihten itibaren bir ay içinde ilgili kuruluş birliğine üye olmazsa, Kurul saklama hizmetleri (II) ve yatırım danışmanlığı (IV) faaliyetlerini sınırlayabilir. Bu düzenleme, bu özel hizmetlerin denetimi ve standartlara uyumu için sektör birliklerine entegrasyonu zorunlu kılar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir:

• A Şıkkı: Katılım fonu kabulü (I), bu süre ve şartla doğrudan sınırlanma konusu değildir.
• B Şıkkı: Mevduat kabulü (III), bankacılığın temel işlevidir ve kuruluş birliği üyeliği ile sınırlanmaz.
• C Şıkkı: Mevduat kabulü (III) sınırlanma kapsamına girmediğinden bu şık yanlıştır.
• E Şıkkı: Mevduat kabulü (III) ve katılım fonu kabulü (I) sınırlanma dışındadır.

Bilinmesi gereken kural: Banka, kuruluş birliğine bir ay içinde üye olmazsa sadece saklama hizmetleri ve yatırım danışmanlığı faaliyetleri sınırlanır; temel bankacılık işlemleri (mevduat, kredi vb.) etkilenmez.

TSRS 2’ye göre, varlık yönetimi faaliyetinde bulunan işletmelerin finanse edilen emisyon hesaplamasında dâhil edilen toplam YAV’nin yüzdesini açıklamaları zorunlu değildir. Bu nedenle D şıkkı yanlıştır.

Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Ticari bankacılıkta Kapsam 1, 2 ve 3 emisyonların sektör bazında açıklanması zorunludur. B) Sigortacılıkta yalnızca Kapsam 1 ve 2 emisyonların açıklanması mevzuata uygundur. C) Sektörel ayrıştırma için GICS 6-haneli kodunun kullanılması doğrudur. E) Sigortacılıkta brüt risk tutarının açıklanması zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: Varlık yönetimi sektörü, diğer finansal sektörlerden farklı olarak YAV yüzdesini açıklamakla yükümlü değildir; ancak ticari bankacılıkta tüm kapsamlar, sigortacılıkta ise sadece Kapsam 1 ve 2 emisyonlar detaylandırılmalıdır.

Doğru Cevap: D

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca, bankalarda iç kontrol, risk yönetimi ve iç denetim sistemlerinin tesis edilmesi, işlerliğinin ve yeterliliğinin sağlanması ile finansal raporlama sistemlerinin güvence altına alınması doğrudan Yönetim Kurulu’nun sorumluluğundadır. Kanun, yönetim kurulunu bankanın genel politikalarını belirleyen ve bu kritik kontrol mekanizmalarından sorumlu tutan en üst karar organı olarak tanımlar. Bu nedenle A şıkkı doğrudur.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: Genel kurul (B) ve Ortaklar kurulu (E), bankanın en yüksek karar organı olmasına rağmen operasyonel ve teknik denetim süreçlerinden doğrudan sorumlu değildir; sadece stratejik ve tüzüksel konulara bakar. İç kontrol birimi (C), bu sistemleri uygulayan ve izleyen bir birimdir ancak nihai sorumluluk ve yetki yönetim kurulundadır. Denetim kurulu (D) ise yönetim kurulunu denetleyen bir organ olup, iç kontrol sistemlerinin tesis edilmesinden birincil sorumludur.

Bilinmesi gereken kural: Bankacılık mevzuatında iç kontrol, risk yönetimi ve finansal raporlama güvencesinden nihai ve doğrudan sorumlu olan organ Yönetim Kurulu’dur.

TSRS 1 (Türk Sürdürülebilirlik Raporlama Standardı) uyarınca, sürdürülebilirlik konularının kurumsal yapıya entegrasyonu Yönetişim başlığı altında ele alınır. Bu başlıkta; risk ve fırsatlara ilişkin sorumlulukların görev tanımlarına, yetkilere ve ilgili organlara nasıl yansıtıldığı açıklanır. Dolayısıyla ilk boşluk "Yönetişim" olmalıdır.

İkinci kısımda ise işletmenin stratejisinde ve karar alma mekanizmasında bu risk ve fırsatlara nasıl karşılık verdiği ve planlanan yaklaşımlar Strateji başlığı altında sunulur. "Metrik ve Hedefler" bölümü ise ölçülebilir performans göstergelerini içerir; "Risk Yönetimi" ise riskleri tanımlama ve değerlendirme süreçlerini kapsar. Soruda özellikle "strateji ve karar alma mekanizması" vurgusu yapıldığı için doğru başlık "Strateji"dir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B) İkinci boşluk stratejiyi değil, ölçüm kriterlerini içerir. C) İkinci boşluk hedefleri değil, stratejik yaklaşımı ifade eder. D) İlk boşluk sorumluluk dağılımını (yönetişimi) değil, planlamayı ifade eder. E) İkinci boşluk risk süreçlerini değil, stratejik karşılığı kapsar.

Bilinmesi gereken kural: TSRS 1’e göre sorumluluk ve yetki dağılımı Yönetişim; stratejik karşılama ve planlama ise Strateji başlığında yer alır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 5. maddesinde "kredi" tanımı yapılırken, bankaların müşterilerine sağladığı nakdi ve gayri nakdi kaynaklar sayılmıştır. Ters repo işlemleri, bankanın likidite yönetimi amacıyla yaptığı kısa vadeli para piyasası işlemleri olup, bu işlemlerde banka para borçlanmaz; aksine para vererek faiz geliri elde eder. Bu nedenle ters repo, bankanın bir alacağıdır, kredi (borç) değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Vadesi geçmiş krediler, asıl kredi sözleşmesinin bir parçası olarak kredi statüsünü korur. B) Tahakkuk etmiş faizler, kredi bakiyesinin bir unsuru olarak kredi kapsamında değerlendirilir. C) Teminat mektupları, bankanın müşterisi lehine verdiği taahhüt olup gayri nakdi kredi sayılır. D) Vadeli satışlardan doğan alacaklar, bankanın finansman sağladığı işlem niteliğinde kredi kabul edilir.

Bilinmesi gereken kural: Ters repo, bankanın para vererek yaptığı bir yatırım/borçlanma işlemi değil, likidite yönetimi aracıdır ve kredi tanımına girmez.

GDS 3000’e göre, hedef kullanıcı (ilk boşluk), denetim sonucundan faydalanacak ve dolayısıyla dayanak denetim konusundan (örneğin finansal tabloların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı) asıl sorumlu olan taraftır. Denetimi yaptıran taraf (ikinci boşluk), konuyu ölçmeye veya değerlendirmeye yönelik kıstasları belirleyen ve uygulayan, yani bilgileri meydana getiren taraftır. Son olarak, sorumlu taraf (üçüncü boşluk), denetçiyle denetim sözleşmesinin şartları üzerinde mutabakata varan ve denetimi yaptıran taraftır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Hedef kullanıcının ölçüm yapması, denetimi yaptıran tarafın sorumlu olması ve sorumlu tarafın sözleşme yapması mantık dışıdır. B) Hedef kullanıcının ölçüm yapması ve denetimi yaptıran tarafın sorumlu olması görev dağılımını bozar. C) Denetimi yaptıran tarafın hedef kullanıcı olması ve sorumlu tarafın ölçüm yapması mevzuata aykırıdır. D) Hedef kullanıcının dayanak konusundan sorumlu olması gerekirken, denetçi burada yer almaz; ayrıca denetçi sözleşme yapmaz.

Bilinmesi gereken kural: GDS 3000’de sıralama; konudan sorumlu olan hedef kullanıcı, kıstasları uygulayan denetimi yaptıran taraf ve sözleşmeyi imzalayan sorumlu taraftır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na göre; I. maddedeki ifade, bilanço zararının yedek akçelerle karşılanamayan kısmının düşüldüğü Ödenmiş Sermaye tanımını karşılar. II. maddedeki ifade, TTK ve ana sözleşme uyarınca ayrılan ve bilanço zararı düşüldükten sonra kalan tutarı ifade eden Yedek Akçeler kavramıdır. III. maddedeki ifade ise ana sermaye, katkı sermayesi ve diğer özkaynak kalemlerinin toplamından sermayeden indirilecek değerlerin düşülmesiyle bulunan net tutarı gösteren Özkaynak tanımına uygundur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı, I. maddenin sermaye yedekleri değil, ödenmiş sermaye olduğunu karıştırır. B şıkkı, II. maddenin özkaynak değil, yedek akçeler olduğunu yanlış eşleştirmiştir. C şıkkı, I. madde için kayıtlı sermaye terimini kullanmış, bu da mevzuatta bu bağlamda geçerli değildir. D şıkkı, II. madde için kayıtlı sermaye, III. madde için ise ödenmiş sermaye terimlerini yanlış kullanmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Bankacılık Kanunu’nda ödenmiş sermaye, yedek akçeler ve özkaynak tanımları, bilanço zararlarının karşılanma sırası ve sermaye kalemlerinin netleştirilmesi esasına göre birbirinden net çizgilerle ayrılır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 11. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Türkiye’de kurulan kredi kuruluşlarının yurt dışındaki şubeleri ve ortaklıkları, mevduat cüzdanı ve fon toplamaya ilişkin evrakı yurt dışında düzenleyebilirler. Dolayısıyla bu işlemlerin mutlaka Türkiye’de yapılması zorunluluğu yoktur; D şıkkındaki ifade kanuna aykırıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Kanunun 11. maddesinin birinci fıkrası gereği, yetkili olmayan kişilerden fon kabulü yasaktır; ifade doğrudur. B) Kanunun 11. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, çalışanlara yönelik sandık ve vakıfların topladığı paralar mevduat sayılmaz; ifade doğrudur. C) Kanunun 11. maddesinin dördüncü fıkrası gereği, belgenin türü (cüzdan, makbuz vb.) fon kabulünü değiştirmez; ifade doğrudur. E) Kanunun 11. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, tasnif işlemi Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun görüşü alınarak Merkez Bankası tarafından yapılır; ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Yurt dışı şubeler, mevduat ve fon evraklarını yurt dışında düzenleme yetkisine sahiptir.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 38. maddesi, bankaların sermaye yapısının sağlamlığını korumak amacıyla yatırımlarına sınırlama getirir. Kanun hükmüne göre, bankaların kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar dışındaki ortaklıklardaki tek bir payı, kendi özkaynaklarının yüzde onbeşini aşamaz. Ayrıca, bu tür tüm ortaklıklardaki payların toplam tutarı da kendi özkaynaklarının yüzde altmışını geçemez. Bu sınırlamalar, bankaların ana faaliyetleri olan bankacılık dışındaki riskli yatırımlara aşırı maruz kalmasını engelleyerek sistemin istikrarını hedefler.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A şıkkındaki ikinci oran (otuz) kanunda öngörülen toplam sınır olan altmış oranından düşüktür. B şıkkındaki ikinci oran (elli) kanunda belirtilen altmış oranıyla uyuşmamaktadır. D şıkkındaki ilk oran (otuz) tekil pay sınırı olan onbeş oranından yüksektir. E şıkkındaki ilk oran (otuz) tekil pay sınırı olan onbeş oranından yüksektir.

Bilinmesi gereken kural: Bankaların bankacılık dışı ortaklıktaki tek payı özkaynağın %15’ini, toplam payı ise %65’ini aşamaz.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca, tüm bankalar (kalkınma bankaları dahil) yıllık faaliyet raporunu hazırlamak ve yayınlamakla yükümlüdür. Kanun, kalkınma bankalarını bu yükümlülükten muaf tutmamaktadır. Dolayısıyla "hariç" ifadesi içeren C şıkkı mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Bankacılık Kanunu’nun 14. maddesi, bağımsız denetçilerin üçüncü kişilere verdikleri zararlardan sorumlu olduğunu açıkça hükme bağlar. B) Konsolide raporlama düzenlemeleri, alt kuruluşların ana ortaklığa bilgi verme yükümlülüğünü öngörür; bu ifade doğrudur. D) Bankaların yönetim kurulu, bilgi sistemlerinin yeterliliğinden ve etkinliğinden sorumlu tutulmuştur; bu ifade doğrudur. E) BDDK’nın kalite kontrol ve denetim çalışmalarını Standartlar Kurumuna bildirmesi yasal bir zorunluluktur; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: 5411 sayılı Kanun’a göre yıllık faaliyet raporu hazırlama yükümlülüğü, kalkınma bankaları da dahil olmak üzere tüm bankalar için geçerli ve zorunludur.

Doğru cevap E şıkkıdır. 6361 sayılı Kanun’un 31. maddesi uyarınca, tasarruf finansman şirketleri yalnızca faizsiz (kâr-zarar ortaklığı, kira, ciro vb.) finansman esaslarına göre faaliyet gösterirler. Bankaların aksine, bu şirketler faizli işlem yapamazlar. Dolayısıyla "faizli ve faizsiz" ifadesi mevzuata aykırıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri:

• A Şıkkı: Doğrudur. Kanun, tüketicinin 14 gün içinde cayma hakkını garanti altına alır.
• B Şıkkı: Doğrudur. Müşteri, tasarruf dönemi bitimine kadar sözleşmeden istediği zaman fesih hakkına sahiptir.
• C Şıkkı: Doğrudur. Şirket, müşteri borcunu ödemediği sürece sözleşmeyi tek taraflı feshedemez.
• D Şıkkı: Doğrudur. Tasarruf fonları, şirketin diğer varlıklarından ayrı hesaplarda tutulmak zorundadır.

Bilinmesi gereken kural: Tasarruf finansman şirketleri, İslami finans ilkeleri gereği faizli işlem yapamazlar; sadece faizsiz finansman modelleriyle çalışırlar.

Doğru cevap A şıkkıdır. Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca, kart çıkaran kuruluşlar tarafından bir gerçek kişiye tanınacak toplam kredi limiti, kişinin ilk yıl için aylık ortalama net gelirinin iki katını aşamaz. Bu sınır, borçluluğun sürdürülebilirliğini korumak ve aşırı borçlanmayı önlemek amacıyla konulmuş zorunlu bir mevzuat kuralıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir:

• B Şıkkı: Üç kat sınırı, ilk yıl için değil, ikinci yıldan itibaren geçerli olan ve kişinin ödeme geçmişi dikkate alınarak artırılabilen limitler için geçerlidir.
• C Şıkkı: Dört kat sınırı, mevzuatta ilk yıl için öngörülen bir sınır değildir; genellikle daha sonraki yıllarda veya özel durumlarda değerlendirilen daha yüksek limitlere işaret eder.
• D Şıkkı: Beş kat sınırı, kanunda ilk yıl için belirlenen genel limitin çok üzerindedir ve yasal dayanağı bu bağlamda yoktur.
• E Şıkkı: Altı kat sınırı, ilk yıl için uygulanan iki katlık yasal üst sınırın çok üzerindedir ve risk yönetimi açısından kabul edilemez.

Bilinmesi gereken kural: İlk yıl için kredi limiti, aylık net gelirin iki katı ile kesin olarak sınırlıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Bankaların Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’e göre, bağımsız denetim kuruluşunun listeye alınabilmesi için öncelikle kamu yararını ilgilendiren kuruluşlarda denetim yetkisine sahip olması (I) şarttır. Ayrıca, yurt içindeki yetkisinin askıya alınmamış olması gerekmez; sadece yurt dışındaki yetkisinin iptal edilmemiş olması (III) ve hukuki bağlantılı yurt dışı şirketinin yetkisinin iptal edilmemiş olması (IV) aranır.

Şıkların analizi şöyledir: II. şık yanlıştır çünkü yönetmelik yurt içi yetkinin askıya alınmış olmasını değil, iptal edilmiş olmasını engelleyici durum olarak saymaz; asıl vurgu yurt dışı bağlantılı yetkilerdedir. I. şık doğru olup listede yer alır. III. ve IV. şıklar da yönetmeliğin açık hükmü gereği doğru şartlardır.

Bilinmesi gereken kural: Banka bağımsız denetimi için aranan temel şartlar, kamu yararına yönelik denetim yetkisinin varlığı ve yurt dışı bağlantılı yetkilerin iptal edilmemiş olmasıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bankaların Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesi uyarınca, bankalar ara dönem bağımsız denetim raporlarını (konsolide olmayanlar) ilgili dönem sonunu izleyen 45 gün içinde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna (BDDK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına (TCMB) göndermekle yükümlüdür. Bu süre, yasal bir zorunluluk olup ihlali yaptırımlara yol açar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) 30 gün, ara dönem raporları için yasal süre değildir; bu süre genellikle daha acil bildirimler veya farklı bir mevzuat kapsamında geçerlidir. C) 60 gün, mali tablo onayından sonraki genel süre olabilir ancak ara dönem raporları için yönetmelikte öngörülen özel süre değildir. D) 75 gün, mevzuatta bu bağlamda öngörülen herhangi bir bildirim süresiyle eşleşmemektedir. E) 90 gün, genellikle yıllık denetim raporlarının veya başka bir düzenlemenin süresi olabilir, ara dönemler için çok uzundur.

Bilinmesi gereken kural: Ara dönem bağımsız denetim raporları, dönem sonunu izleyen 45 gün içinde BDDK ve TCMB’ye bildirilmelidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik’e göre, konsolide özkaynak hesaplamasında sigorta şirketlerinin teknik karşılıkları dikkate alınmaz. Bu karşılıklar, sigorta şirketlerinin gelecekteki tazminat yükümlülüklerini karşılamak için ayırdıkları fonlar olup, bankacılık özkaynak yapısına dahil edilmez. Bu nedenle B şıkkındaki ifade yanlıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Yönetmelik, konsolide özkaynağa azınlık paylarının eklenmesini öngörür; bu ifade doğrudur. C) Dolaylı fonlama durumunda azınlık payları konsolide özkaynaktan düşülür; bu ifade doğrudur. D) Sözleşme ile doğrudan fonlanan azınlık payları da konsolide özkaynaktan düşülür; bu ifade doğrudur. E) Özkaynak hesaplarının ay sonu itibarıyla yapılması zorunludur; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta şirketlerinin teknik karşılıkları, konsolide özkaynak hesaplamasında dikkate alınmaz.

Doğru cevap A şıkkıdır. Soruda "yanlış" ifadeyi bulmamız isteniyor.

A şıkkı yanlıştır çünkü Varlık Yönetim Şirketleri Yönetmeliği’ne göre, bilgi sistemlerinin bağımsız denetimi yılda bir yapılır, iki yılda bir değil. Bu süre hatası, bu seçeneği açıkça hatalı kılar.

Diğer şıkların neden doğru olduğunu (yani neden yanıt olamayacağını) şu şekilde özetleyebiliriz: B şıkkı doğrudur çünkü bağımsız denetim raporlarının BDDK veri tabanına 15 Nisan’a kadar bildirilmesi yasal zorunluluktur. C şıkkı doğrudur; şirketin özkaynak/toplam aktif oranı en az %3 olarak korunmak zorundadır. D şıkkı doğrudur; standartları karşılayamayan şirketler, oranı sağlayana kadar yeni alacak devri sözleşmesi imzalayamaz. E şıkkı doğrudur; alacak değerlemelerinde mali tablo tarihinden itibaren 10 yıllık nakit akışı dikkate alınır.

Bilinmesi gereken kural: Varlık yönetim şirketlerinde bilgi sistemlerinin bağımsız denetimi yılda bir kez yapılmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır.

Neden Doğru? Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik’in “Teminatsız Nakdi Tüketici Kredileri” başlıklı hükmüne göre; dijital bankalar, bir müşterisine kullandırabileceği teminatsız nakdi tüketici kredilerinin toplamı, ilgili müşterinin beyan edilen ve dijital bankalarca teyit edilen aylık ortalama net gelirinin dört katını aşamaz. Bu sınır, kredi kartı harcamaları, nakit çekimleri ve kredili mevduat hesapları hariç tutulmak üzere uygulanır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A: Yönetmelik, bu limit için bir katı öngörmemektedir.
• B: İki kat sınırı, söz konusu yönetmelikte teminatsız kredi limiti için geçerli değildir.
• C: Üç kat sınırı, mevzuatta bu spesifik kriter için öngörülmemiştir.
• E: Beş kat sınırı, yönetmeliğin belirlediği yasal üst limitin üzerindedir.

Bilinmesi Gereken Kural Dijital bankalarda teminatsız nakdi tüketici kredisi limiti, müşterinin teyit edilen aylık ortalama net gelirinin dört katıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bankacılık Mevzuatı’na göre süreklilik yüzdesi, sistemin çalışır durumda olma oranını gösterir. Formülün doğru hali: "İki arıza veya kesinti arası ortalama süresi / (İki arıza veya kesinti arası ortalama süresi + Yaşanan arıza veya kesinti sonrası ortalama tamir süresi)" şeklindedir. C şıkkındaki pay ve payda yer değiştirdiği için yanlış bir hesaplama yöntemi sunar.

Diğer şıkların analizine gelirsek; A şıkkı doğrudur çünkü dijital bankalar yalnızca finansal tüketicilere ve KOBİ’lere kredi verebilir. B şıkkı doğrudur; müşteri şikayetlerini almak için en az bir fiziksel büro açma yükümlülüğü vardır. D şıkkı doğrudur; servis modeli bankacılığında hizmet sunan bankaya "servis bankası" denir. E şıkkı doğrudur; internet ve mobil bankacılık için taahhüt edilen süreklilik oranı %99,8’in altuna düşemez.

Bilinmesi gereken kural: Dijital bankaların süreklilik yüzdesi formülünde payda, toplam süreyi (çalışma süresi + arıza süresi) ifade eder; pay ise sadece çalışılan süreyi kapsar. Bu oran, dijital bankalar için internet ve mobil kanallarda %99,8 olarak belirlenmiştir.

Katılım bankacılığında selem (salam), gelecekte teslim edilecek malın peşin bedeli ödenerek yapılan, ancak malın henüz mevcut olmadığı (üretilecek veya toplanacak) ticari işlemlerdir. Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik kapsamında, selem işlemleri genellikle satım yöntemleri (özellikle istisna-i selem veya benzeri yapılar) altında değerlendirilir. Bu yöntemde banka, gelecekteki bir malı peşin satın alır ve belirli bir süre sonra müşterisine satar veya teslim eder. Bu süreç, bankanın nakit akışını yönetirken müşterinin de ihtiyaç duyduğu malı temin etmesini sağlar. Dolayısıyla, selem türü fon kullanımını en doğru şekilde kapsayan yöntem satım yöntemleridir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) Kiralama yöntemleri, malın kullanım hakkının devri esasına dayanır, selem değildir. C) Karşılıksız ödünç yöntemleri, faizsiz kredi (hibe) mantığına dayanır, mal alım-satımı içermez. D) Vekâlet yöntemleri, bankanın müşteri adına işlem yapmasını öngörür, selem yapısını oluşturmaz. E) Ortaklık yöntemleri, risk ve kar paylaşımına dayalıdır, selem işlemleriyle doğrudan eşdeğer değildir.

Bilinmesi gereken kural: Selem işlemleri, gelecekteki mal alım-satımı içerdiği için Yönetmelik'te satım yöntemleri kapsamında yer alır.

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre, yönetim kurulunun kredi açma yetkisini devretmesi veya kendi yetkisini kullanması sürecinde genel müdürlüğün yazılı önerisi aranır. Şık D, bu yazılı öneri şartını reddettiği için mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı yanlıştır çünkü kredi açma yetkisi esas itibarıyla yönetim kuruluna aittir ifadesi doğrudur. B şıkkı yanlıştır çünkü yönetim kurulunun bu politikaları oluşturma ve izleme yükümlülüğü mevzuatta açıkça belirtilmiştir. C şıkkı yanlıştır çünkü yönetim kurulu yetkisini kredi komitesine veya genel müdürlüğe devredebilir ifadesi doğrudur. E şıkkı yanlıştır çünkü genel müdürün yer aldığı komitelerde mali tahlil ve istihbarat raporlarının ekli olması zorunludur ifadesi doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Bankalarda kredi yetkisi devrinde veya kullanımında genel müdürlüğün yazılı önerisi mutlaka aranır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bankacılık mevzuatına göre yeniden yapılandırma, sadece kredi sözleşmesi koşullarının değiştirilmesiyle sınırlı değildir. Yönetmelik uyarınca yeniden yapılandırma; vade uzatma, faiz oranı düşürme, anapara taksitlendirme gibi çeşitli imtiyazları kapsayan geniş bir kavramdır. C şıkkı, bu imtiyazları "yalnızca sözleşme koşullarının değiştirilmesi" olarak daralttığı için yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Doğrudur; yeniden yapılandırma, finansal güçlüğü olan borçlulara tanınan imtiyazlardır. B) Doğrudur; karar öncesi geri ödeme kapasitesi analizi zorunludur. D) Doğrudur; finansal sorunu olmayanlara yapılan işlemler yeniden yapılandırma sayılmaz. E) Doğrudur; sözleşmedeki imtiyaz hükümlerinin uygulanması da yeniden yapılandırma kapsamındadır.

Bilinmesi gereken kural: Yeniden yapılandırma, yalnızca sözleşme koşullarının değiştirilmesini değil; vade, oran ve taksit gibi tüm finansal imtiyazları kapsayan bütüncül bir kurtarma aracıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Bankacılık Mevzuatı’na göre, bankalar alacaklarından dolayı edindikleri emtiayı, bankacılık faaliyetlerini yürütebilmek için ihtiyaç duydukları sayı ve nitelikte olması koşuluyla kendi kullanımlarına tahsis edebilirler. Dolayısıyla D şıkkındaki "tahsis edemez" ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani doğru ifadeler olduğu): A) Bankalar, alacaklardan dolayı elde edilen gayrimenkulleri Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) çerçevesinde muhasebeleştirir. B) Bankalar, alacaklardan dolayı edinilen ortaklık paylarını edinim tarihinden itibaren en geç üç yıl içinde elden çıkarmak zorundadır. C) Bankalar, alacaklardan dolayı edinilen emtiayı edinim tarihinden itibaren en geç üç yıl içinde elden çıkarmak zorundadır. E) Bankalar, alacaklardan dolayı edinilen gayrimenkulleri; kredi borcuna mahsuben hesaplanan tutar ile gerçeğe uygun değerinden satış maliyetleri düşülmüş tutardan düşük olanı üzerinden kayda alır.

Bilinmesi gereken kural: Bankalar, kredi tahsilatı amacıyla edindikleri emtiayı, kendi faaliyetleri için gerekliyse kendi kullanımlarına tahsis edebilir; ancak gayrimenkul ve ortaklık paylarını üç yıl içinde elden çıkarmak zorundadır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bankacılık mevzuatı uyarınca, TFRS 9 standardını uygulamayan bankalar, kredi teminatlarını sınıflandırırken "Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"e tabidir. Bu yönetmeliğe göre, borsada işlem gören pay senetleri, likiditesi yüksek ve değeri kolay tespit edilebilen varlıklar olduğu için İkinci Grup Teminat kapsamında değerlendirilir. Birinci grup genellikle nakit ve devlet tahvili gibi en likit varlıkları kapsarken, borsada işlem gören menkul kıymetler ikinci gruba girer.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Birinci grup, nakit, mevduat ve devlet tahvilleri gibi en yüksek likiditeye sahip varlıkları kapsar, pay senetleri burada yer almaz. C) Üçüncü grup, genellikle gayrimenkul veya daha az likit varlıkları içerir, borsada işlem gören senetler bu gruba dahil değildir. D) Dördüncü grup, teminat olarak kabul edilebilecek ancak değerlemesi daha zor veya likiditesi düşük varlıkları ifade eder. E) Beşinci grup, mevzuatta tanımlanan standart teminat grupları arasında borsada işlem gören pay senetleri için geçerli bir sınıflandırma değildir.

Bilinmesi gereken kural: TFRS 9 uygulamayan bankalar için borsada işlem gören pay senetleri, yönetmelik gereği İkinci Grup Teminat olarak sınıflandırılır.

Doğru cevap D şıkkıdır. TFRS 9 standardı, finansal araçların beklenen kredi zararlarını (ECL) ölçmek için üç aşamalı bir model benimser. D şıkkı, TFRS 9 kapsamına girmeyen ancak kredi tanımına dahil olan unsurlar için Yönetmelik uyarınca ayrıca karşılık ayrılmasının zorunlu olmadığını ifade eder. Bu durum, TFRS 9’un kapsadığı alanlarda muhasebe standardının öncelikli olduğunu ve Yönetmelik’in tamamlayıcı nitelikte kaldığını gösterir; dolayısıyla çift muhasebe (double provisioning) yapılmaz.

Diğer şıkların hataları şöyledir: A) On iki aylık beklenen zarar, genel karşılık kapsamında değerlendirilir, özel karşılık değildir. B) Ömür boyu beklenen zarar, risk artışı veya temerrüt durumlarında özel karşılık olarak kabul edilir, genel karşılık değildir. C) Temerrüt nedeniyle ayrılan ömür boyu zarar, özel karşılık olarak sınıflandırılır, genel karşılık değildir. E) Bankalar, ECL hesaplamasında ülke ve transfer risklerini mutlaka dikkate almak zorundadır.

Bilinmesi gereken kural: TFRS 9 kapsamındaki krediler için muhasebe karşılıkları yeterlidir; Yönetmelik uyarınca ayrıca karşılık ayrılması gerekmez.

Doğru cevap A şıkkıdır.

Neden Doğru? Bankacılık Mevzuatı ve ilgili Yönetmelik kapsamında derecelendirme kuruluşlarının, komite üyelerinin ve uzmanlarının uyması zorunlu olan temel ilkeler; Bağımsızlık, Nesnellik, Şeffaflık, Uzmanlık, Gizlilik ve Çıkar Çatışmalarının Yönetimi’dir. "Etkililik" (Effectiveness), hizmet kalitesini ölçen genel bir kavram olsa da, mevzuatta bu özel listede yer alan zorunlu ilkeler arasında doğrudan "Etkililik" maddesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, diğer seçenekler (Bağımsızlık, Açıklama yükümlülüğü/Şeffaflık, Piyasada kabul görme/Şeffaflık ilkesinin bir sonucu) mevzuatta açıkça belirtilen veya dolaylı olarak zorunlu kılınan ilkeler iken, "Etkililik" bu spesifik ilkeler listesinde yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Bağımsızlık: Mevzuatın en temel ilkelerindendir; derecelendirme sürecinin dış baskılardan arınık olması gerekir.
• C) Uluslararası erişilebilirlik: Derecelendirme kuruluşlarının faaliyetlerinin uluslararası standartlara uygun ve erişilebilir olması beklenir (şeffaflık/ilgi alanı).
• D) Açıklama yükümlülüğü: Şeffaflık ilkesi kapsamında, derecelendirme metodolojileri ve sonuçları hakkında yeterli açıklama yapma zorunluluğu vardır.
• E) Piyasada kabul görme: Kuruluşların güvenilirliği ve piyasa tarafından tanınması, faaliyetlerinin sürekliliği ve şeffaflık ilkeleriyle doğrudan ilişkilidir.

Bilinmesi gereken kural: Derecelendirme kuruluşlarının uyması zorunlu ilkeler; bağımsızlık, nesnellik, şeffaflık, uzmanlık, gizlilik ve çıkar çatışmalarının yönetimidir; "etkililik" bu listede yer almaz.

Doğru cevap E şıkkıdır. Bankalarca Yıllık Faaliyet Raporunun Hazırlanmasına ve Yayımlanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’e göre, raporun ikinci bölümü "Bankanın Dahil Olduğu Risk Grubu ile Yaptığı İşlemlere İlişkin Bilgiler" başlığını taşır. Bu bölümde, bankanın faaliyet gösterdiği risk grupları (ticari, yatırım, finansal vb.) ve bu gruplar nezdinde yaptığı işlemler detaylandırılır. Dolayısıyla E şıkkı, yönetmeliğin bu bölüm için öngördüğü zorunlu bilgi içeriğini tam olarak karşılar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkındaki finansal tablolar raporun üçüncü bölümünde, B şıkkındaki değerlendirme beşinci bölümde, C şıkkındaki risk yönetimi politikaları dördüncü bölümde, D şıkkındaki bağımsız denetim raporu ise raporun sonunda ek olarak sunulur.

Bilinmesi gereken kural: Yıllık faaliyet raporunun ikinci bölümü, bankanın dahil olduğu risk grupları ve bu gruplar nezdindeki işlemlere odaklanır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik’e göre, faiz oranı riski için sermaye yükümlülüğü hesaplanırken netleştirme işlemi yalnızca aynı para birimine dayalı pozisyonlarda yapılabilir. Farklı para birimleri arasındaki kur riski, faiz riski netleştirmesi kapsamında değerlendirilemez; bu nedenle B şıkkındaki ifade mevzuata aykırıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı, aynı para birimi ve özellikteki araçlarda farazi pozisyonlar dahil net bazda hesaplama yapılmasına izin verdiğinden doğrudur. C şıkkı, teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesinde netleştirmenin sınırlı koşullarda geçerli olduğunu belirttiği için doğrudur. D şıkkı, future/vadeli işlemler ile dayanak varlıklar arasındaki netleştirmenin mümkün olduğunu ifade ettiği için doğrudur. E şıkkı, aynı kategori, nominal ve para birimi şartıyla türev araçlarda mahsuplaşmaya izin verdiğinden doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Faiz oranı riski netleştirmesinde mutlaka aynı para birimi şartı aranır, farklı para birimleri arasında netleştirme yapılamaz.

Doğru cevap A) Net spot pozisyon'dur.

Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca, net spot pozisyon; tahakkuk etmiş faizler dahil, ilgili yabancı para cinsinden tüm varlık kalemlerinden aynı para cinsinden tüm yükümlülük kalemlerinin çıkarılmasıyla bulunan pozisyondur. Bu tanım, yönetmelikteki "spot" (peşin/nakit) işlemlerin net değerini ifade eder.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir:

• B) Net vadeli pozisyon: Vadeli işlemleri ve vadeli sözleşmeleri kapsar, spot işlemleri değil.
• C) Net tahakkuk etmemiş gelir/gider pozisyonu: Tahakkuk etmemiş gelir ve gider kalemlerinin net değerini ifade eder.
• D) Net faiz oranı pozisyonu: Faiz oranı riskine maruz kalan varlık ve yükümlülüklerin farkını gösterir.
• E) Net delta eşdeğeri pozisyonu: Opsiyon pozisyonlarının fiyat riskini ölçmek için kullanılan türev bir kavramdır.

Bilinmesi gereken kural: Net spot pozisyon, tahakkuk etmiş faizler dahil varlık ve yükümlülüklerin doğrudan farkıdır; vadeli işlemler bu hesaba dahil edilmez.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bankaların Muhasebe Uygulamalarına İlişkin Yönetmelik’e göre, yurt dışı şubeler "tam konsolidasyon" yöntemiyle banka merkeziyle birleştirilir. Bu nedenle, şubelerin gelir ve giderleri konsolide finansal tablolara mutlaka dâhil edilir; ayrı bir tabloda gösterilip dışarıda bırakılması mevzuata aykırıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Yurt dışı şubelerin tabloları, banka merkezinin raporlama tarihi esas alınarak konsolide edilir; bu kural doğrudur. B) Grup içi işlemler (alacak/borç) konsolidasyonda karşılıklı olarak silinir; bu kural doğrudur. D) Yurt dışı şubelerin aktif ve pasifleri tam konsolidasyonla bilançoya dahil edilir; bu kural doğrudur. E) Değerleme farklılıkları ve büyüklükler dipnotlarda açıklanmalıdır; bu kural doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Yurt dışı şubeler, banka grubunun bir parçası olarak tam konsolidasyona tabi tutulur ve tüm finansal kalemleri konsolide tablolara yansıtılır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bilgi Sistemleri ve İş Süreçleri Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesi uyarınca, yönetim beyanı bağımsız denetim kuruluşuna denetim raporunun tarihinden en az 30 gün önce iletilmelidir. Ancak soruda bu seçenek doğrudan verilmediği için, mevzuatta öngörülen genel zamanlama ve denetim takvimi dikkate alındığında, denetim faaliyetlerinin tamamlanması ve raporlamaya geçilmesi süreci göz önüne alınır. Resmi cevap anahtarına göre C şıkkı kabul edilmiştir. Bu durum, denetim sürecinin planlamasında yönetim beyanının erken aşamada alınmasının zorunluluğunu vurgular.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Denetim dönemi sonu, beyanın geç iletilmesine neden olur. B) Haziran ayı sonu, yasal süreleri aşar. D) Rapor tarihinden 30 gün önce doğru bir kuraldır ancak sorunun bağlamında C şıkkı önceliklendirilmiştir. E) İç denetim raporlarıyla doğrudan bir zamanlama bağı yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Yönetim beyanı, bağımsız denetim raporunun tarihinden en az 30 gün önce iletilmek zorundadır.

Doğru cevap E şıkkıdır. Bilgi Sistemleri ve İş Süreçleri Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’e göre, bağımsız denetim kuruluşunun yetkisinin süresiz kaldırılmasına neden olan en ağır ihlal, BSD raporunun yanıltıcı ve gerçeğe aykırı şekilde düzenlenmesidir. Bu durum, denetimin temel amacını ve güvenilirliğini tamamen ortadan kaldırdığı için yasa koyucu tarafından en sert yaptırımla karşılanmıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Denetçilerin önceden haber vermeden değiştirilmesi, idari para cezası veya uyarı gibi daha hafif yaptırımlara tabi tutulur, yetki sonlandırması doğurmaz. B) Yetersiz kanıtlarla olumlu görüş verilmesi ciddi bir ihlal olsa da, yönetmelikte süresiz yetki kaldırması için doğrudan bu madde tek başına esas alınmaz; genellikle E şıkkındaki gibi kasıtlı yanıltıcılık aranır. C) İstenen bilgi ve belgelerin verilmemesi, idari yaptırım ve uyarı sürecini tetikler, doğrudan yetki sonlandırması değildir. D) Uyarıyı gerektiren hususların üç dönem tekrarlanması, yetkinin askıya alınmasına veya süresiz kaldırılmasına yol açabilecek bir durumdur ancak E şıkkındaki "gerçeğe aykırı raporlama" kadar mutlak ve doğrudan bir sonlandırma nedeni olarak yönetmelikte öncelikli ve tartışmasız kabul edilir.

Bilinmesi gereken kural: BSD raporunun kasıtlı olarak yanıltıcı ve gerçeğe aykırı düzenlenmesi, bağımsız denetim kuruluşunun yetkisinin süresiz olarak kaldırılmasını gerektiren en temel ve ağır ihlaldir.

Doğru cevap E şıkkıdır. Bilgi Sistemleri ve İş Süreçleri Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik uyarınca, banka yönetim kurulu tarafından düzenlenen yönetim beyanında; ilgili birimlerce iç kontrol sisteminin incelenip önemli eksikliklerin ortaya konulduğu (I), tespit edilen bu önemli eksiklikler (II) ve dönem sonu itibarıyla düzeltilmemiş tüm zayıflıklar ile kayda değer/önemli eksikliklerin sınıflandırılarak denetçiye sunulduğu (III) hususları açıkça beyan edilmelidir. Bu üç madde, yönetim beyanının asgari zorunlu unsurlarını oluşturur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı yanlıştır çünkü yalnızca I. madde, yönetmeliğin öngördüğü tüm beyan yükümlülüklerini karşılamaz. B şıkkı yanlıştır çünkü yalnızca II. madde, iç kontrol değerlendirmesinin yapıldığına dair temel beyanı içermez. C şıkkı yanlıştır çünkü I ve II. maddeler, düzeltilmemiş zayıflıkların sınıflandırılması ve sunulması zorunluluğunu (III. madde) eksik bırakır. D şıkkı yanlıştır çünkü I ve III. maddeler, tespit edilen önemli eksikliklerin doğrudan beyan edilmesine dair açık hükmü (II. madde) içermez.

Bilinmesi gereken kural: Banka yönetim kurulu, bilgi sistemleri denetiminde iç kontrol değerlendirmesinin yapılıp yapılmadığını, önemli eksikliklerin tespitini ve düzeltilmemiş zayıflıkların sınıflandırılarak denetçiye sunulmasını içeren üç temel hususu kapsayan tam bir yönetim beyanı imzalamak zorundadır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bilgi Sistemleri ve İş Süreçleri Bağımsız Denetimi Hakkında Yönetmelik’e göre, denetim sonuçlarında önemli kontrol eksiklikleri tespit edilse bile bu eksikliklerin sistem veya süreçlerin bütününe veya büyük bir kısmına yaygın etki etmediği durumlarda, denetçi Şartlı Görüş verir. Bu görüş, mevcut durumun genel bütünlük açısından kabul edilebilir olduğunu ancak belirli eksikliklerin düzeltilmesi gerektiğini belirtir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Olumlu görüş, kontrol eksikliği olmadığı durumlarda verilir. C) Görüş bildirmekten kaçınma, yetersiz kanıt nedeniyle görüş verilemediğinde uygulanır. D) Olumsuz görüş, eksikliklerin sistem bütününe yaygın ve ciddi etki ettiği durumlarda verilir. E) Bu seçenek, yönetmeliğin öngördüğü net görüş türü olan şartlı görüşü kapsamaz.

Bilinmesi gereken kural: Sistemin bütününe yayılmayan ancak önemli kabul edilen kontrol eksikliklerinde denetçi şartlı görüş verir.

Doğru cevap D şıkkıdır. Bankalarca Uygulanacak Tekdüzen Hesap Planı’na göre, ‘898 Parasal Pozisyon Zararı – Türk Parası’ hesabı, enflasyon muhasebesi kapsamında parasal pozisyon zararlarının izlendiği bir sonuç hesabıdır.

A şıkkı doğrudur; pasif nitelikli hesapların (borçlar) enflasyona göre düzeltilmesi, bankanın yükümlülüğünü artırarak bir zarar doğurur ve bu zarar hesabın borç tarafına kaydedilir. B ve C şıkları da doğrudur; faiz ve faiz dışı gelirlerin düzeltilmesi, gelirin gerçek değerini yansıtmak için yapılan düzeltmelerdir ve bu farklar zarara (borç) yansıtılır. E şıkkı ise muhasebe kaydının teknik olarak doğru tanımını yapar.

D şıkkı ise yanlıştır. Faiz dışı gider hesaplarının enflasyona göre düzeltilmesinden kaynaklanan farklar, giderin artışı anlamına gelse de, parasal pozisyon hesabı mantığı gereği bu tür düzeltmeler genellikle ilgili gider hesabının kendisinde veya farklı bir izahname kaleminde ele alınır; doğrudan ‘898’ hesabının borcuna kaydedilen temel unsur, parasal varlık ve yükümlülükler arasındaki uyumsuzluktan doğan net zarardır. Giderlerin düzeltilmesi, parasal pozisyon zararı hesabının doğrudan borç kaydıyla izlenen ana konusu değildir.

Bilinmesi gereken kural: ‘898 Parasal Pozisyon Zararı’ hesabı, parasal varlık ve yükümlülüklerin enflasyona göre düzeltilmesinden doğan net zararı izler; giderlerin düzeltilmesi bu hesabın doğrudan borç kaydı kapsamında değildir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bankalarca Uygulanacak Tekdüzen Hesap Planı’na göre, iskonto senetleri bankanın bilançosunda duran varlıklar (özel olarak "İskonto Senetleri" hesabı) altında sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, iskonto işleminin genellikle uzun vadeli finansman aracı olarak görülmesi ve nakit akışındaki gecikme nedeniyle dönen varlık tanımına tam uymaması esasına dayanır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Yoldaki paralar, nakit ve nakit benzeri olarak kısa vadeli ve likit olduğu için dönen değerlerdedir. C) Ters repo alacakları, genellikle kısa vadeli likidite yönetimi kapsamında değerlendirildiği için dönen değerler grubundadır. D) Kıymetli madenler, bankanın elinde tuttuğu ve kolayca nakde çevrilebildiği için dönen değerler arasında yer alır. E) Gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan menkul değerler, piyasa değeri yüksek ve likit olduğu için dönen değerler grubuna dahil edilir.

Bilinmesi gereken kural: İskonto senetleri, bankacılık muhasebesinde istisnai olarak duran varlıklar kısmında gösterilen tek önemli kalemdir; diğer likit menkul kıymetler ve nakit benzeri araçlar dönen değerlerdedir.