2023/7 KGK Bağımsız Denetçilik Sigortacılık ve Özel Emeklilik Mevzuatı Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap B şıkkıdır.

İlk boşluk için Müşterek Sigorta kavramı geçerlidir. Sigorta Sözleşmesi Kanunu’na göre, aynı riskin birden fazla sigortacı tarafından aynı süre ve şartlarla üstlenilmesi durumuna müşterek sigorta denir. Bu nedenle ilk boşluğa "müşterek sigorta" gelmelidir.

İkinci boşluk için Karşılıklı Sigorta tanımı doğrudur. Sigorta Sözleşmesi Kanunu’na göre, birden fazla kişinin birleşerek, aralarından birinin riskin gerçekleşmesi halinde zararları tazmin etmeyi taahhüt ettiği yapıya karşılıklı sigorta denir. Dolayısıyla ikinci boşluğa "karşılıklı sigorta" gelmelidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Terimler yer değiştirdiği için tanımlar uyuşmaz. C) "Kolektif sigorta" ve "çifte sigorta" bu tanımlar için yasal karşılık değildir. D) İkinci tanım kolektif sigorta ile karıştırılmıştır. E) Her iki tanım da yanlış eşleştirilmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Aynı riski birden fazla şirketin üstlendiği durum "müşterek", bireylerin birbirine karşı sorumluluk aldığı yapı ise "karşılıklı" sigortadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1424. maddesi, sigortacının cayma hakkını kısıtlayan durumları açıkça düzenler.

Doğru Şık (E): Madde uyarınca, sigortacı ihlale sebebiyet vermişse (I), soruların cevapsız bırakılmasına rağmen sözleşmeyi yapmışsa (II) ve cayma hakkından açıkça veya zımnen vazgeçmişse (III), cayma hakkı kullanılamaz. Bu üç durum da kanunen caymayı engelleyici niteliktedir.

Diğer Şıkların Yanlışlığı:

• A, B, C, D Şıkları: Her bir şık, kanunda sayılan ve cayma hakkını ortadan kaldıran tüm geçerli durumları kapsamadığı için eksik ve dolayısıyla yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Sigortacı, ihlale kendisi neden olmuş, eksik bilgiye rağmen sözleşme kurmuş veya cayma hakkından vazgeçmişse, 6102 sayılı TTK’ya göre hiçbir koşulda cayma hakkını kullanamaz.

Bu kural, sigortacının dürüstlük ve bilgi verme yükümlülüğüne aykırı davranışlarının sonuçlarını netleştirir. Sınavda "hangisi kullanılamaz" sorularında, TTK 1424’te sayılan tüm hallerin (ihlale sebep olma, cevapsız soruya rağmen sözleşme, vazgeçme) caymayı engellediğini hatırlayınız.

Doğru cevap B) Tontin sigorta'dır.

Neden Doğru? Tontin sigorta, katılımcıların ödedikleri primler bir havuzda toplanır. Sözleşmede belirlenen vade sonunda hayatta kalanlar, ölenlerin paylarının da kendilerine eklenmesi suretiyle biriken varlığın tamamını veya belirli bir kısmını alır. Bu, "hayatta kalanlar lehine paylaştırma" ilkesine dayanır. Sigortacılık mevzuatında tontin usulü, riskin hayatta kalanlar arasında dağıtıldığı özel bir emeklilik/sigorta türü olarak tanımlanır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) Sermaye itfa sigortası: Vade sonunda sermayenin tamamını veya bir kısmını ödeyen, hayatta kalma şartına dayalı standart bir sigorta türüdür, paylaştırma ilkesi yoktur.
• C) Yansıma sigorta: Primlerin yatırım getirilerine endeksli olduğu, kar/zararın katılımcılarla paylaşıldığı bir sistemdir, tontin mantığından farklıdır.
• D) Trete sigorta: Üçüncü şahıs lehine yapılan sigorta türüdür, paylaştırma ilkesi içermez.
• E) Karşılıklı sigorta: Üyelerin ortak risk havuzu oluşturduğu bir kooperatif modeldir, tontin gibi hayatta kalanlara tüm birikimin geçişi prensibi esas alınmaz.

Bilinmesi gereken kural: Tontin sigortanın temel ayırt edici özelliği, ölenlerin paylarının hayatta kalanlara aktarılmasıyla biriken sermayenin lehtarlara dağıtılmasıdır.

6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun 15. maddesi uyarınca, banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna olanlar arasında hayat sigortaları, sağlık sigortaları ve nükleer rizikolara karşı yapılan sigortalar yer alır. Ayrıca, sigorta şirketlerinin kendi sermayesi veya iştiraklerinden elde edilen kârlar da bu vergiden muaftır. Dolayısıyla A, B, C ve D şıkları kanunen istisna kapsamındadır.

Ancak, Yangın sigortaları bu istisna listesinde yer almamaktadır. Yangın sigortası primleri, genel kural gereği banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir. Bu nedenle, yangın sigortası dolayısıyla alınan paralar vergiden istisna değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Sağlık sigortaları kanunen istisnadır. B) Nükleer riziko sigortaları kanunen istisnadır. C) İştirak kârları kanunen istisnadır. D) Hayat sigortaları kanunen istisnadır.

Bilinmesi gereken kural: Banka ve sigorta muameleleri vergisinden sadece hayat, sağlık ve nükleer riziko sigortaları ile iştirak kârları istisna tutulur; yangın sigortası primleri bu vergiden muaftır.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 12. maddesine göre, yerleşik kişilerin yurt dışındaki sigorta şirketlerinden teminat alabilmesi için sigalanacak riskin Türkiye sınırları içinde bulunması gerekir. Bu kurala göre, Yangın sigortası (II) ve Deprem sigortası (IV) riskin fiziki olarak Türkiye’de olduğu durumlarda, yerleşik kişilerin yurt dışından teminat alması yasaktır. Dolayısıyla bu ikisi "yaptırılamayacak" olanlardır ve doğru cevap B şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: I (Hayat) ve III (Gemiler) riskleri genellikle yurt dışında gerçekleşebileceği veya kişisel/mali risk niteliği taşıdığı için bu yasağın kapsamına girmez; V (Nakliyat) ise malların yurt dışına çıkışıyla ilgili olduğu için yasal bir engel teşkil etmez.

Bilinmesi gereken kural: Yerleşik kişiler, riskin Türkiye sınırları içinde bulunduğu Yangın ve Deprem sigortalarını yurt dışından yaptırma zorunluluğu ve yasağı altındadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 888’e göre, sigorta poliçesinin verilmemesi sözleşmenin kurulmasını engellemez; sözleşme, teklif ve kabulün gerçekleştiği anda kurulur. Bu nedenle, poliçe verilmediğinde sözleşmenin ispatı, sigorta hukukuna özgü özel hükümlere değil, genel borçlar hukuku ve delil kurallarına tabi olur. A şıkkı, poliçenin sözleşmenin tek ispat aracı olduğunu ima ederek TTK’nın bu açık hükmüne aykırı düştüğü için yanlıştır.

Diğer şıkların analizi şöyledir: B şıkkı, TTK m. 890 uyarınca kayıp halinde yeni poliçe talep hakkını doğru belirtir. C şıkkı, TTK m. 889’a dayanarak teklifnameden aleyhe sapmaları geçersiz kılar. D şıkkı, TTK m. 891’e göre lehine değişikliklerde prim farkı ve 8 günlük süre hakkını doğru ifade eder. E şıkkı, TTK m. 892’ye göre geç verilmenin yarattığı zarardan sigortacının sorumlu olduğunu doğru söyler.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta poliçesi, sözleşmenin ispatı için zorunlu bir belge değildir; sözleşme teklif ve kabulle kurulur, poliçe sadece bu sözleşmenin varlığını belgeleyen bir belgedir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 10. maddesine göre, sigorta sözleşmelerinde belirtilmemiş olan riskler de teminat kapsamına girer. Kanun, sigortacılık sözleşmelerinin "sigorta poliçesi" esasına dayandığını ve belirsizliklerin sigorta şirketi aleyhine yorumlanacağını öngörür. Dolayısıyla, riskin sözleşmede açıkça yazılmamış olması onun teminat dışı kalacağı anlamına gelmez; aksine, poliçede istisna olarak gösterilmemişse teminat dahilindedir. Bu nedenle C şıkkındaki "sayılmaz" ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Doğrudur; istisnalar açıkça belirtilmelidir. B) Doğrudur; özel şartlar tesis edilebilir. D) Doğrudur; yabancı kelime kullanımı yasaktır. E) Doğrudur; iflas halinde sigortalılar üçüncü sıradadır.

Bilinmesi gereken kural: Sigortacılıkta "belirtilmeyen riskler teminat dışıdır" algısı yanlıştır; aksine, poliçede açıkça istisna edilmedikçe riskler teminat kapsamındadır.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca, kazanılmamış primler karşılığının yetersiz kalması durumunda ayrılan tutar "dengeleme karşılığı" değil, "eksik karşılık" olarak adlandırılır. Dolayısıyla A şıkkı terminoloji hatası içerdiği için yanlıştır ve doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: B şıkkı doğrudur çünkü kanun, şirketleri yeteri kadar karşılık ayırmaya zorlar. C şıkkı doğrudur; gün esasının uygulanamadığı durumlarda sekizde bir (1/8) oranı yasal bir alternatiftir. D şıkkı doğrudur; reasürör payı, devredilen risk ve primle orantılı olmak zorundadır. E şıkkı doğrudur; şirket varlıkları teknik karşılıkları karşılayacak düzeyde bulunmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kazanılmamış prim karşılığı yetersiz kaldığında ayrılan tutar "dengeleme karşılığı" değil, "eksik karşılık"tır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 1456-1460 arasında sigorta ettirenin temel yükümlülüklerini düzenler. Doğru cevap B şıkkıdır (I, II ve IV).

Neden Doğru? TTK’ya göre sigorta ettirenin başlıca yükümlülükleri şunlardır:

• Beyan yükümlülüğü (I): Sigorta sözleşmesi sırasında sigorta riskini etkileyen önemli hususları dürüstçe bildirmek zorundadır (TTK m. 1456).
• Zararı önleme ve azaltma yükümlülüğü (II): Sigorta olayı gerçekleştiğinde, sigortalının menfaatini korumak için gerekli tedbirleri almak ve zararı azaltmak için elinden geleni yapmak zorundadır (TTK m. 1460).
• Bilgi verme ve araştırma yapılmasına izin verme yükümlülüğü (IV): Sigorta şirketi, risk değerlendirmesi veya zarar tespiti için gerekli bilgileri istediğinde vermek ve incelemeye izin vermek zorundadır (TTK m. 1457, 1461).

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• III (Aydınlatma yükümlülüğü): Bu yükümlülük sigorta şirketine aittir, sigorta ettirene değil (TTK m. 857).
• V (Giderleri ödeme yükümlülüğü): Giderlerin kim tarafından ödeneği sözleşmeye bağlıdır; kanunen mutlak bir yükümlülük olarak sigorta ettirene yüklenmemiştir.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta ettirenin yasal yükümlülükleri beyan, zarar azaltma ve bilgi verme iken; aydınlatma yükümlülüğü sigorta şirketine aittir.

6102 sayılı TTK’ya göre sorumluluk sigortalarında, sigortacı sigortalıyı tazmin ettiğinde, sigortalının zarar görene karşı sahip olduğu hakları yerine geçer (TKM m. 1426). Bu kurala göre D şıkkı yanlıştır; çünkü hak sigorta ettirene (sigortalıya) değil, sigortacıya geçer. Sigortacı, ödediği bedel kadar sigortalının alacak hakkını devralır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Doğrudan isteme hakkı ve taksa yasağı TTK ile korunur, bu ifade doğrudur. B) Zarar görenin doğrudan sigortacıya başvurması TTK ile garanti altındadır, bu ifade doğrudur. C) Sorumluluk sigortalarında zamanaşımı süresi 10 yıldır, bu ifade doğrudur. E) Sigortacı, sigortalının talebi üzerine giderler için avans vermekle yükümlüdür, bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Sigortacı sigortalıyı tazmin ettiğinde, sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu haklar sigortacıya geçer (yerine geçme ilkesi).

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 10. maddesi, karşılıklı sigortacılık yapması zorunlu olan kooperatif şeklinde kurulan sigorta ve reasürans şirketlerinin kuruluş ve faaliyet şartlarını düzenler. Kanun hükmüne göre, bu şirketlerin üyeleri dışındaki kişilerle sigorta sözleşmesi yapması yasaktır (I. madde). Ayrıca, şirketin ortak sayısının en az 200 olması zorunludur (II. madde). Son olarak, yöneticilere diğer ortaklara göre herhangi bir ayrıcalık tanınması yasaktır (III. madde). Dolayısıyla, I, II ve III numaralı tüm maddeler bu şirketler için zorunludur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) II ve III maddeleri de zorunludur. B) I maddesi de zorunludur. C) I ve II maddeleri de zorunludur. D) I maddesi de zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: Karşılıklı sigortacılık yapan kooperatif sigorta şirketlerinde; sadece üyelerle işlem yapılır, en az 200 ortak gerekir ve yöneticilere ayrıcalık tanınmaz.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 115. maddesi gereği, gerçek kişi sigorta eksperleri, eksperlik faaliyetlerini sürdürdükleri sürece sigorta acenteliği veya brokerliği yapamazlar. Bu hüküm, çıkar çatışmasını önlemek ve mesleki bağımsızlığı korumak amacıyla konulmuştur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Levhadan silinme süresi üç ay değil, bir yıldır. B) Yabancı eksperlere ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurulu’na (SDDK) değil, Bakanlığa aittir. C) Gerçek kişi eksperler yalnızca tek bir büro açabilirler; çoklu büro açmaları yasaktır. D) Eksperler, suç teşkil eden haller hariç tutulmamış; genel olarak gizlilik yükümlülüğü altındadır ancak ifade, "suç teşkil eden haller de dahil" ifadesiyle yanlış bir istisna getirmektedir; asıl kural gizlilik olup istisnalar kanunda açıkça sayılmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Gerçek kişi sigorta eksperleri, eksperlik yaparken aynı zamanda sigorta acentesi veya brokeri olamazlar; bu meslekler birbirini dışlar.

Doğru cevap D şıkkıdır. Sigorta ve Reasürans Şirketleri için gerekli özsermaye, "İkinci Yöntem" kapsamında belirlenen beş temel risk bileşeninin toplamı olarak hesaplanır. Bu bileşenler; Aktif Riski, Reasürans Riski, Muallak Tazminat Karşılığı Riski, Yazım Riski ve Kur Riskidir. Bu yapı, şirketin finansal istikrarını korumak amacıyla yönetmelikte açıkça tanımlanmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, sigorta şirketleri için geçerli olmayan "Aşırı Prim Artışı Riski"ni içerir. B şıkkı, emeklilik şirketlerine özgü "Temerrüt Riski"ni içerir ve eksik bileşenler barındırır. C şıkkı, zorunlu olan "Yazım Riski"ni atlayarak eksiktir. E şıkkı, hem sigorta hem emeklilik şirketlerinin ortak formülünde yer almayan "Temerrüt Riski"ni ve "Aşırı Prim Artışı Riski"ni hatalı şekilde birleştirir.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta şirketlerinde ikinci yöntem formülü; Aktif, Reasürans, Muallak Tazminat, Yazım ve Kur Riskleri toplamından oluşur.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 865/1 hükmüne göre, hayat sigortasında lehtar atanması ve değişiklikleri sigortacının iznine bağlı değildir. Sigorta ettiren, sigortalının rızası şartıyla lehtarı serbestçe belirleyebilir veya değiştirebilir. Bu nedenle A şıkkı, kanunun açık düzenlemesine aykırı olduğu için yanlıştır ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani ifadelerin doğru olması): B) TTK m. 867 uyarınca cayma hakkı süresi 15 gündür; ifade doğrudur. C) TTK m. 864/1’e göre, başkasının hayatı üzerine sigorta için lehtarın menfaat şartı aranır; ifade doğrudur. D) TTK m. 865/2’ye göre, kanuni temsilci yetkisi sigortalının iradesini bağlayamaz; ifade doğrudur. E) TTK m. 865/3’e göre, yüksek sigorta bedelleri için sigortalının yazılı izni şarttır; ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Hayat sigortasında lehtar tayini ve değişikliği sigortacının iznine tabi değildir; ancak sigortalının rızası ve menfaat şartları esastır.

Doğru cevap E'dir. Sigorta şirketlerinde, sigorta havuzundan (konsorsiyumdan) alınan işler için brüt primlerin tamamı "Brüt Yazılan Primler" hesabına, buna karşılık gelen reasürör payı ise "Sigorta Şirketlerinden Alacaklar" hesabına kaydedilir. Sorudaki yevmiye, brüt primin 30.000 TL olarak kabul edildiği ve bunun karşılığında reasürör payının (havuz payının) 21.000 TL olarak alacak olarak görüldüğü bir üretim kaydını temsil eder. Diğer taraftan, 9.000 TL'lik fark ise komisyon gideri olarak muhasebeleştirilmiştir. Bu yapı, havuzdan alınan işlerin brüt prim esasına göre kaydedilmesine ve reasürör payının alacak olarak izlenmesine uygundur.

A şıkkı yanlıştır çünkü peşin hasar ödemeleri alacak hesabını etkilemez. B şıkkı yanlıştır çünkü prim iadesi brüt prim bakiyesini azaltır, bu kayıttaki gibi artırmaz. C şıkkı yanlıştır çünkü eşel komisyonu genellikle hasar veya prim bazlı ayrı bir hesaptır, bu yevmiyenin ana konusu değildir. D şıkkı yanlıştır çünkü reasüröre verilen işlerde alacak değil, reasürör payı borç (gider) olarak kaydedilir.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta havuzundan alınan işlerde brüt prim kaydı yapılırken, reasürör payı "Sigorta Şirketlerinden Alacaklar" hesabına, fark ise komisyon giderlerine yansıtılır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Sigorta ve Reasürans Şirketleri ile Emeklilik Şirketlerinin Finansal Raporlamaları Hakkında Yönetmelik uyarınca, zorunlu finansal tablolar bilanço, gelir tablosu, özsermaye değişim tablosu ve nakit akış tablosudur. Ancak yönetmelik, dipnotların finansal tabloların ayrılmaz parçası olduğunu açıkça belirtmez; dipnotlar tablolara eklenen tamamlayıcı bilgilendirme unsurlarıdır. Bu nedenle B ifadesindeki "ayrılmaz parçalarıdır" vurgusu mevzuat metnindeki kesin ifadeyle örtüşmediği için yanlış kabul edilmiştir.

A şıkkı doğrudur; çünkü tüm yabancı kaynakların (borçların) tespit ve kayıt edilmesi temel muhasebe prensibidir. C şıkkı doğrudur; doğru hesap kesimi ve mutabakat, finansal raporların güvenilirliği için zorunludur. D şıkkı doğrudur; bilanço dışı hesaplar, aktif veya pasif niteliği taşımadığı için bilanço ve gelir tablosu ile doğrudan karşılaştırılmaz. E şıkkı doğrudur; finansal raporların en az beş yıl süreyle saklanması ve erişime sunulması yasal bir zorunluluktur.

Bilinmesi gereken kural: Zorunlu finansal tablolar bilanço, gelir tablosu, özsermaye değişim tablosu ve nakit akış tablosudur; dipnotlar bu tablolara eklenen tamamlayıcı belgelerdir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 4632 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre, katılımcı herhangi bir süre şartı aranmaksızın birikimini başka bir emeklilik şirketine aktarabilir. Dolayısıyla "en az üç yıl kalmış olması gerekir" ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Kanun’un 14. maddesi uyarınca vefat veya malûliyet hallerinde lehtar/katılımcıya ödeme yapılması doğrudur. B) Kanun’un 10. maddesi, sözleşmelerin bireysel veya grup (istihdam ilişkisi dayanaklı) olarak yapılabileceğini belirtir. D) Kanun’un 11. maddesi, sözleşme esasları dahilinde hesap açılıp katkı yapılacağını hükme bağlar. E) Kanun’un 12. maddesi, katılımcının katkı payını farklı fonlara yönlendirme hakkına sahip olduğunu onaylar.

Bilinmesi gereken kural: Bireysel emeklilikte birikim transferi için herhangi bir asgari süre şartı yoktur; katılımcı istediği zaman hesabını başka bir şirkete aktarabilir.

Doğru cevap A şıkkıdır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Sektörlerinde İç Sistemlere Dair Yönetmelik’in 10. maddesi uyarınca, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri ile Türkiye’deki şubeleri aktüerya birimi kurmak ve bu fonksiyonu yürütmek zorundadır. Bu yükümlülük, şirketlerin finansal sağlamlığını ve risk yönetimini sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: B) Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu, özel bir sigorta şirketi veya emeklilik kuruluşu olmadığı için bu yönetmeliğin aktüerya birimi kurma yükümlülüğüne tabi değildir. C) Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DSK), kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu statüsündedir ve yönetmeliğin kapsamındaki "sigorta/emeklilik şirketi" tanımına girmediğinden aktüerya birimi kurma zorunluluğu yoktur. D) Özel Riskler Yönetim Merkezi de benzer şekilde, yönetmeliğin kapsamına giren sigorta veya emeklilik şirketi statüsünde olmadığı için bu yükümlülükten muaftır. E) Şıklar B, C ve D’nin aksine, E şıkkı doğrudan yönetmeliğin kapsamına giren ve aktüerya birimi kurması zorunlu olan kurumları ifade eder, dolayısıyla "zorunda değildir" sorusuna cevap olamaz.

Bilinmesi gereken kural: Aktüerya birimi kurma zorunluluğu, yalnızca sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri ile bunların Türkiye şubelerine aittir; sigorta bilgi merkezi, TMB veya DSK gibi kamu/kurumsal yapılar bu yükümlülükten muaftır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca, Birliğin yönetim kurulu en az 15, en çok 25 kişiden oluşur. Dolayısıyla "sekiz kişiden oluşur" ifadesi kanuna aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani ifadelerin doğru olduğu) ise şöyledir: A) Kanun’un 11. maddesinin 2. fıkrası gereği, ruhsat alan şirketler bir ay içinde Birliğe üye olmak zorundadır; bu ifade doğrudur. B) Kanun’un 11. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, levhadan silinen şirketler yönetim kurulu kararına karşı 15 iş günü içinde yazılı itiraz hakkına sahiptir; bu ifade doğrudur. D) Kanun’un 11. maddesinin 3. fıkrası gereği, ruhsatı geçersiz olan şirketlerin üyeliği düşer; bu ifade doğrudur. E) Kanun’un 11. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, levhaya kayıtlı olmayan şirketlerin genel kurulda seçme ve seçilme hakkı yoktur; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği Yönetim Kurulu, 15 ile 25 üye arasından oluşur.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15. maddesi uyarınca, sigorta ve reasürans şirketlerinin bilanço gününde devam eden riskler karşılığı, hasılattan indirilemeyen teknik karşılıklar arasında sayılmıştır. Bu kural, vergi matrahının belirlenmesinde dikkate alınacak teknik karşılık türlerini net bir şekilde sınırlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkı, hayat sigortalarında matematik karşılıklarının indirilebilir olması nedeniyle yanlıştır. B şıkkı, muallak hasar ve tazminat karşılıklarının da indirilebilir olması nedeniyle yanlıştır. C şıkkı, bilanço döneminde ayrılan sigorta teknik karşılıklarının indirilebilir olması nedeniyle yanlıştır. E şıkkı ise dengeleme karşılığının indirilebilir olması nedeniyle yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta şirketleri vergi matrahını belirlerken devam eden riskler karşılığını hasılattan indiremezler.

Bu kural, sigorta sektöründe vergi hesaplamalarında kritik bir ayrımdır. Sınavlarda bu istisnayı ezberlemek, benzer sorularda hızlı ve doğru karar vermenizi sağlar. Diğer teknik karşılıkların indirilebilir olduğunu bilmek, şıkları elemekte yardımcı olur.

Doğru cevap A şıkkıdır. 4632 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca, emeklilik yatırım fonlarının içtüzüğüne yönelik esas ve usuller doğrudan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenir. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun (SEDDK) "uygun görüşü alınarak" ifadesi mevzuatta yer almadığı için A şıkkı yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: B) Fonlar tüzel kişilikten yoksun kolektif yatırım araçlarıdır; bu ifade doğrudur. C) SPK, fonların birleştirilmesine ilişkin yetkiye sahiptir; bu ifade doğrudur. D) Fon varlıkları, bağımsız saklayıcı kurum nezdinde korunur; bu ifade doğrudur. E) Fon içtüzüğü, katılımcı ile aracı kurum arasındaki iltihaki sözleşme niteliğindedir; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Emeklilik yatırım fonlarının içtüzük esasları, SPK’nın tek başına yetkisiyle belirlenir; SEDDK’nın onay veya uygun görüş alma zorunluluğu bu spesifik düzenleme için söz konusu değildir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 2016/22 sayılı Genelge’ye göre muallak tazminat karşılığının ödemeye dönüşümüne ilişkin net nakit akışlarının en iyi tahmini, sigorta eksperi tarafından değil, sigorta şirketi tarafından yapılır. Şirketler, bu tahmini yaparken geçmiş deneyimlerini, sektörel verileri ve uzman görüşlerini dikkate almakla yükümlüdür. Dolayısıyla D şıkkındaki "sigorta eksperi tarafından yapılır" ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Şıkkı doğrudur; iskonto oranı %22 olarak belirlenmiştir. B) Şıkkı doğrudur; iskonto oranı değişikliği kaynaklı farklar sermaye yeterliliği hesaplarında kullanılamaz. C) Şıkkı doğrudur; kullanılan yöntemler ve nakit akışları dipnotlarda açıklanmalıdır. E) Şıkkı doğrudur; iskonto tutarı alt branşlara orantılı dağıtılır.

Bilinmesi gereken kural: Muallak tazminat karşılığı tahmini sigorta şirketi tarafından yapılır, sigorta eksperince değil.

TFRS 4 standardına göre, sigorta sözleşmelerinde sigorta borçlarının defter değerinin güncel nakit akışları göz önüne alındığında yetersiz kalıp kalmadığının kontrol edilmesi işlemine Borç Yeterlilik Testi denir. Bu test, gelecekteki nakit çıkışlarının tahminine dayanarak, ilgili ertelenmiş edinme maliyetleri veya maddi olmayan varlıkların da dikkate alınarak, sigorta yükümlülüklerinin tam olarak karşılanıp karşılanmadığını değerlendirir. Eğer defter değeri yetersiz görülürse, fark giderilir. Bu nedenle E şıkkı doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı genel bir muhasebe kavramıdır, sigora borcu için özel tanımdır; B şıkkı risk hassasiyetini ölçer; C şıkkı nakit akışı yetersizliğini inceler; D şıkkı ise muallak (açık) tazminatları kapsar, gelecekteki tüm akışları değil.

Bilinmesi gereken kural: TFRS 4 kapsamında, gelecekteki nakit akışlarına dayalı olarak sigorta borcunun defter değerinin güncellenip güncellenmeyeceğini belirleyen prosedür "Borç Yeterlilik Testi"dir.

Doğru cevap B şıkkıdır.

I. maddede tarafların bilgi verme yükümlülüğü, Sigorta Sözleşmeleri Kanunu’nun 5. maddesinde düzenlenen Azami İyi Niyet prensibini ifade eder. Bu ilke, sigorta sözleşmelerinin temel taşıdır.

II. maddede primin karşılığı olan rizikonun gerçekleşmesi şartı, Yakın Sebep prensibidir. Tazminat, poliçede güvence altına alınan ve primle karşılanan belirli tehlikenin gerçekleşmesi durumunda ödenir.

III. maddede şirketin tazminat bedeli kadar haklara sahip olması Halefiyet ilkesidir. Şirket, zarar gören sigortalının yerine geçerek üçüncü kişilere karşı hak talep edebilir.

IV. maddede parasal kaybın varlığı şartı Sigortalanabilir Menfaat ilkesidir. Sigorta, sadece hukuki olarak geçerli bir ekonomik çıkarın korunması içindir; kumar veya spekülasyon değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, II. maddeyi Yakın Sebep yerine Sigortalanabilir Menfaat ile eşleştirdiği için yanlıştır. C şıkkı, I. maddeyi Halefiyet ile eşleştirdiği için yanlıştır. D şıkkı, II. maddeyi Halefiyet ile eşleştirdiği için yanlıştır. E şıkkı, I. maddeyi Halefiyet ile eşleştirdiği için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta prensiplerini ezberlerken; bilgi paylaşımı "Azami İyi Niyet", prim/riziko ilişkisi "Yakın Sebep", tazminat sonrası hak devri "Halefiyet", ekonomik zarar şartı ise "Sigortalanabilir Menfaat" olarak hatırlanmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Sigorta muhasebesi uygulamalarına göre, sigorta şirketi sigortalıya hasar ödemesi yaptığında "Fiilen Ödenen Hasarlar" hesabı borçlanır. Ancak bu soruda şirket, hasarın %70’ini reasüransa devretmiştir. Bu nedenle, sigorta şirketinin reasürör nezdindeki alacağı doğar. Reasürör payı, sigorta şirketinin reasürans şirketlerine olan bir alacağı niteliğindedir.

B şıkkında, "Fiilen Ödenen Hasarlar" hesabı borçlanarak ödemenin gerçekleştiği, "Sigorta Şirketlerinden Alacaklar" hesabı alacaklanarak reasürör nezdindeki alacağın oluştuğu doğru yansıtılmıştır. Diğer şıklar ise muhasebe mantığına aykırıdır. A şıkkı, alacak yerine borç kaydı yaparak hataya düşer. C şıkkı, banka ödemesiyle ilgili olup reasürör alacağını yansıtmaz. D şıkkı, reasürör payını borç olarak göstererek ters bir kayıt yapar. E şıkkı ise alacak ve hasar hesabını yanlış ilişkilendirir.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta şirketi, reasürans hissesine denk gelen hasar ödemesini sigortalıya yaptığında, reasürör nezdindeki alacağı "Sigorta Şirketlerinden Alacaklar" hesabı üzerinden kaydetmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik uyarınca, emeklilik hakkı kazanmadan sözleşmeyi sonlandıran katılımcı, giriş tarihinden itibaren geçen süreye ilişkin haklarını kaybeder. Bu nedenle "korur" ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani doğru ifadeler olduğu): A) Emeklilik şirketlerinin ayrılma belgelerini 5 iş günü içinde ileteceği yönetmelikle kesinleşmiştir. B) Şirketin gecikmesinden kaynaklanan fon düşüşü zararları şirket tarafından karşılanır. D) Mesafeli satışlarda ayrılma işlemi, sözleşmenin yapıldığı yöntemle (örneğin internet) yapılabilir. E) Emeklilik hakkı kazanılmış olsa bile, katılımcı talebiyle sözleşmeyi sonlandırabilir.

Bilinmesi gereken kural: Emeklilik hakkı kazanmadan önce ayrılan katılımcı, vergi avantajı ve süreye dayalı hakları dahil olmak üzere tüm sistem avantajlarını kaybeder; ancak emeklilik hakkı kazanıldıktan sonra ayrılanlar bu haklarını korur.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesi hükmüne göre, hayat sigortası teklifnamesinin şirkete ulaştığı tarihten itibaren 30 gün içinde şirket tarafından yazılı olarak reddedilmemesi halinde, sözleşme yapılmış sayılır. Bu süre, sigortacılıkta "sessiz kalma" yoluyla sözleşmenin kurulmasını sağlayan yasal bir süredir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir:

• A (5 gün): Bu süre, hayat sigortası sözleşmeleri için yasal sessiz kalma süresi değildir; çok daha kısa bir süredir.
• B (7 gün): Bu süre, genel sigorta sözleşmelerinde tekliflerin geçerliliği veya iptali ile ilgili farklı durumlarda görülebilir ancak hayat sigortası için yasal süre değildir.
• D (45 gün): Kanunda hayat sigortası için öngörülen 30 günlük süre ile uyuşmamaktadır.
• E (60 gün): Bu süre, mevzuatta hayat sigortası tekliflerinin sessiz kalma yoluyla kabulü için öngörülen yasal süre değildir.

Bilinmesi gereken kural: 5684 sayılı Kanun’a göre hayat sigortası tekliflerinde, sigorta şirketi 30 gün içinde yazılı reddetmezse sözleşme kurulmuş sayılır.

Hayat Sigortası Genel Şartları’nın 14. maddesi, sigorta şirketinin teminat dışı bırakabileceği halleri düzenler. Bu maddeye göre; savaş, istila, çarpışma, yabancı düşman hareketleri, ihtilal, isyan, ayaklanma (I, II, III), 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’na göre terör eylemi olarak nitelenen eylemlere iştirak (IV) ve tedavi amaçlı nükleer rizikolar (V) açıkça teminat dışı bırakılmıştır. Dolayısıyla, sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece bu beş durumun tümü sigorta teminatı kapsamı dışındadır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, B, D şıkları, teminat dışı kalan maddelerin eksik sayılmasıyla hatalıdır. E şığı ise sorunun yapısı gereği "hangileri" ifadesiyle çoktan seçmeli bir liste istendiği için, tüm maddeleri kapsayan C şığından farklı olarak teknik olarak doğru cevap anahtarı değildir; ancak soruda C şığı tüm maddeleri (I-V) kapsadığı için doğru kabul edilir.

Bilinmesi gereken kural: Hayat sigortasında savaş, terör ve nükleer riskler, sözleşmede aksi belirtilmedikçe standart olarak teminat dışıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Soru, teknik karşılıklarla ilgili yanlış ifadeyi sormaktadır.

Neden Doğru? B şıkkı yanlıştır çünkü sigorta şirketlerinin teknik karşılıklara ilişkin bilgi, belge ve tablolarını gözetim amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) değil, Sigortacılık Denetleme ve Denkleştirme Kurumu’na (SDDK) göndermeleri esastır. SPK, sermaye piyasası kurumlarını denetler; sigorta sektörünün teknik denetimi SDDK’nın yetkisindedir. Bu nedenle B seçeneğindeki "SPK’ya gönderir" ifadesi mevzuata aykırıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış Değil (Doğru İfadeler)?

• A: Yönetmeliğe göre, Türkiye’deki risklere ayrılan karşılıklara ait varlıkların Türkiye’de saklanması esastır (Doğru ifade).
• C: Aktüeryal karşılık, primlerin ve yükümlülüklerin peşin değeri farkı olarak tanımlanır (Doğru ifade).
• D: Kısa süreli yenilenebilir uzun vadeli sözleşmelerde kazanılmamış prim karşılığı ayrılır (Doğru ifade).
• E: Amortisman, değer düşüklüğü ve şüpheli alacak karşılıkları düşüldükten sonra kalan kısım teknik karşılık olarak gösterilebilir (Doğru ifade).

Bilinmesi gereken kural: Sigorta şirketlerinin teknik denetim ve raporlama yükümlülükleri Sermaye Piyasası Kurulu’na değil, Sigortacılık Denetleme ve Denkleştirme Kurumu’na (SDDK) aittir.

Doğru cevap E şıkkıdır. Bireysel Emeklilikte Devlet Katkısı Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, katılımcı bir şirketten başka bir şirkete hesap aktarımı yaptığında, birikmiş Devlet katkısı tutarı da birlikte yeni şirkete aktarılır. Dolayısıyla "aktarılmaz" ifadesi mevzuata aykırıdır ve bu nedenle yanlıştır.

Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Doğrudur; emeklilik hakkının kullanılması durumunda katılımcı Devlet katkısına tam hak kazanır. B) Doğrudur; Devlet katkısı hesabına esas alınan katkı payı toplamı, o yılki brüt asgari ücreti aşamaz. C) Doğrudur; devreden (aktarılan) tutarlar, yılın ilk günü intikal etmiş gibi kabul edilerek Devlet katkısı hesaplamasına dahil edilir. D) Doğrudur; Devlet katkısı, şirketlerin ilettiği veriler ışığında Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından hesaplanır.

Bilinmesi gereken kural: Bireysel emeklilik hesabı şirketler arası aktarıldığında, birikmiş Devlet katkısı tutarı da birlikte yeni şirkete aktarılır, kaybolmaz veya silinmez.

Doğru cevap D şıkkıdır. Sigorta sözleşmelerinde, sigortalı kıymet üzerinde kanunen tanınmış öncelikli bir hakka sahip olan ve gerçek hak sahibi olarak kabul edilen taraf ipotekli alacaklıdır. Sigorta Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca, teminat altındaki malın üzerinde ipotek gibi bir hak bulunan alacaklı, sigorta tazminatı konusunda öncelikli hak iddia edebilir. Bu durum, alacaklının malın değerindeki düşüşten doğan riski karşılamak için sigorta poliçesindeki hak sahibi olarak tanınmasını gerektirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Zarar gören 3. şahıs, doğrudan sigorta sözleşmesinin tarafları arasında yer almadığı için öncelikli hak sahibi değildir. B) Lehtar, genel bir terim olup kanunen öncelikli hakka sahip olduğunu göstermez. C) Sigorta ettiren, sözleşmeyi yapan taraftır ancak her zaman öncelikli hak sahibi değildir. E) Riziko şahsı, riski taşıyan kişidir ancak hukuki öncelikli hakka sahip olmayabilir.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta tazminatında öncelikli hak, mal üzerindeki ipotek gibi kanuni haklara sahip olan alacaklıya aittir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 03.06.2022 tarihinde BCD A.Ş.’nin hasarı bildirmesi, sigorta şirketinin hasarı "muallak" (tahmini/tespit edilmemiş) olarak kaydetmesi gerektiği anlamına gelir. Sigorta muhasebesi standartlarına göre, hasar bildirimi alındığında ancak tutarı kesinleşmediğinde, borç tarafında "Muallak Hasarlar" hesabı kullanılır. Bu borcun karşılanması amacıyla ise "Muallak Hasar ve Tazminat Karşılığı" hesabı alıcı kaydedilir. Bu işlem, bilançoda bir yükümlülük oluştuğunu ve buna karşılık bir karşılık ayrıldığını gösterir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Hesapların alacak-borç yönleri ters yazılmıştır. C) "Sigortacılık Faaliyetlerinden Borçlar" hesabı, hasar karşılığı için değil, genel faaliyet borçları içindir. D) "Brüt Ödenen Hasarlar" hesabı, hasarın nakit olarak ödendiği durumlarda kullanılır, muallak aşamada değil. E) Hesapların yönleri ters ve mantık hatası içerir.

Bilinmesi gereken kural: Hasar bildirimi alındığında ancak tutarı kesinleşmediğinde, borç tarafına "Muallak Hasarlar", alacak tarafına "Muallak Hasar ve Tazminat Karşılığı" kaydı yapılır.