2025/11 KGK Bağımsız Denetçilik Sigortacılık ve Özel Emeklilik Mevzuatı Soruları ve Çözümleri

Doğru cevap A şıkkıdır.

Neden Doğru? Sigortacılık Kanunu’nun 128. maddesine göre, güvence hesabı Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SPK) nezdinde değil, Türkiye Sigorta Reasürans Şirketi A.Ş. nezdinde oluşturulur. Dolayısıyla I. ifade yanlıştır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• II. İfade: Kanun, sigortalının tespit edilememesi halinde bedensel zararlar için güvence hesabına başvuru yapılmasına izin verdiği için bu ifade doğrudur.
• III. İfade: Cumhurbaşkanı, zorunlu sigorta kapsamındaki eşya zararlarının karşılanmasına karar verme yetkisine sahiptir; bu ifade de doğrudur.

Soru "hangileri yanlıştır?" diye sorduğu için, sadece I. maddeyi içeren A şıkkı doğru cevaptır.

Bilinmesi gereken kural Güvence hesabı SPK’da değil, Türkiye Sigorta Reasürans Şirketi’nde tutulur; ancak Cumhurbaşkanı eşya zararlarına müdahil olabilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. Sigortacılık Kanunu’nun 12. maddesi uyarınca, Türkiye’de yerleşik kişilerin yapması zorunlu olan sigorta türleri arasında Motorlu Taşıt Sorumluluk Sigortası yer alır. Ancak kanun, bu zorunluluğun sınırlarını çizerken, yurt dışındaki araçlar için yapılan motorlu taşıt sigortalarının istisnai olarak yapılabileceğini ve bu kapsamın kanunda belirtilen şartlara tabi olduğunu düzenler. Diğer zorunlu sigorta türleri (Deprem, Tarım vb.) tamamen Türkiye sınırları içindeki risklere ve yerleşik duruma odaklıdır; yurt dışı kapsamı doğrudan motorlu taşıt mevzuatında tanımlanmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri:

• A) Deprem sigortası: Zorunlu olan DASK, yalnızca Türkiye sınırları içindeki yapılar içindir.
• B) Tarım sigortası: Devlet destekli tarım sigortaları, Türkiye’deki tarımsal faaliyetleri kapsar.
• D) Yangın sigortası: Yangın sigortası genel olarak gönüllü olup, yurt dışı zorunluluğu yoktur.
• E) Konut sigortası: Konut sigortası da yurt dışı riskleri için zorunlu bir düzenleme içermez.

Bilinmesi gereken kural: Zorunlu sigorta türleri arasında yurt dışı riski taşıyan tek başlık, kanunda belirtilen şartlarla yapılan Motorlu Taşıt Sigortası’dır.

Doğru cevap B'dir. Sigortacılık Kanunu ve ilgili tebliğlere göre, sigorta sözleşmesinin süresi boyunca alınacak brüt primin, henüz riskin karşılanmadığı dönemlere ait kısmına Kazanılmamış Primler Karşılığı denir. Bu karşılık, sigortacının henüz kazancını elde etmediği ama sorumluluğu devam eden riskler için ayırması gereken yasal bir rezervdir. Brüt primden masraf payları ve birikim primleri düşülerek hesaplanan bu tutar, bilançoda aktifte gösterilir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir:

• A) Dengeleme karşılığı: Uzun vadeli hayat sigortalarında primlerin gelecekteki artışını dengelemek için oluşturulur, günlük esasla hesaplanan kazanılmamış prim değildir.
• C) Muallâk tazminat karşılığı: Hasar bildirimi yapılmış ancak henüz ödenmemiş tazminatlar için ayrılır, primle ilgili değildir.
• D) Matematik karşılık: Hayat sigortalarında gelecekteki taahhütleri karşılamak için aktüeryal yöntemle hesaplanan teknik karşılıktır.
• E) Devam eden riskler karşılığı: Bu terim mevzuatta standart bir karşılık tanımı olarak bu bağlamda kullanılmaz; kazanılmamış prim kavramının işlevsel karşılığıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kazanılmamış prim karşılığı, sigorta süresince henüz riskin gerçekleşmediği dönemlere ait brüt primin net karşılığıdır ve sigortacının henüz kazancını elde edemediği yükümlülüklerini karşılar.

Doğru cevap D şıkkıdır. Sigortacılık Kanunu ve ilgili yönetmelikler, sigorta sözleşmesinin şeffaflığı ve hukuki güvenirliği için belirli unsurların yazılı olarak yer almasını zorunlu kılar. Ancak, sigorta ettirenin (müşterinin) tüm finansal bilgilerinin üçüncü taraflarla veya şirket tarafından serbestçe paylaşılması, gizlilik ilkeleri ve KVKK kapsamında yasaktır. Sigorta şirketi, riski değerlendirmek için gerekli bilgileri ister ancak bu bilgileri "paylaşma" yükümlülüğü yoktur; aksine koruma yükümlülüğü vardır. Bu nedenle D seçeneği sözleşmede yer alması gereken bir husus değil, yasa dışı bir durumdur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Kapsam dışı risklerin belirtilmesi, sözleşmenin netliği açısından zorunludur. B) Yabancı kelimelerin karşılığının verilmesi, anlaşılırlık için gereklidir. C) Özel şartların açıkça belirtilmesi, sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır. E) Şirketin önemli değişiklikleri bildirmesi, tüketiciyi koruyan yasal bir yükümlülüktür.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta sözleşmelerinde şeffaflık ve anlaşılırlık esastır; ancak sigorta ettirenin finansal gizliliği korunur ve bu bilgiler şirket tarafından serbestçe paylaşılmaz.

Doğru cevap C şıkkıdır. Sigortacılık Kanunu’nun 128. maddesi uyarınca, acentelik sözleşmesi sona erse bile, acentenin daha önce yaptığı işlemlerle ilgili olarak sigorta ettirenle sözleşme ilişkisi devam ediyorsa, acente bu işlemlerden doğan komisyon hakkını korur. Dolayısıyla "hak kazanamaz" ifadesi mevzuata aykırıdır.

Diğer şıkların analizi şöyledir: A) Kanun, acenteliğin gerçek veya tüzel kişi tarafından yapılmasına izin verir; bu ifade doğrudur. B) Acente adaylarının Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) levhasına kaydedilmesi zorunludur; bu ifade doğrudur. D) Yasaklanan kişilerin çalıştırılması veya işbirliği yapılması kesinlikle yasaktır; bu ifade doğrudur. E) Acente, sigorta şirketinin sağlayıcı olarak yaptığı ayıplı hizmetlerden sorumlu tutulamaz; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta acenteliği sözleşmesi sona erse dahi, acente daha önce aracı olduğu poliçelerden doğan komisyon haklarını kaybetmez.

Doğru cevap D şıkkıdır. Gider Vergileri Kanunu’na göre, sigorta muameleleri vergisinin matrahı poliçede yer alan brüt prim tutarıdır. Kanun, bu matrahtan sigorta aracılarına (komisyon acenteleri vb.) yapılan ödemelerin düşülmesine izin vermez. Dolayısıyla, prim tutarının hesabında bu ödemelerin indirim konusu yapılması yanlış bir uygulamadır; matrah her zaman brüt primdir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani neden doğru ifade olduğu): A) Doğrudur; verginin mükellefi sigorta şirketidir, aracılar değildir. B) Doğrudur; kambiyo işlemlerinde matrah, satış tutarıdır. C) Doğrudur; sigorta işlemlerinde matrah poliçedeki prim tutarıdır. E) Doğrudur; vergi matrahından genel gider veya vergi indirimleri yapılamaz.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta muameleleri vergisinde matrah, sigorta aracılarına ödenen komisyonlar düşülmeden önceki brüt prim tutarıdır.

Doğru cevap A) Hasara katılımdır.

Neden Doğru? Türk Sigorta Sözleşmeleri Kanunu (TSK) m. 14 uyarınca, aynı risk, değer ve zaman diliminde birden fazla sigortacı tarafından güvence altına alınan sigortalara "komünikasyon" (hasara katılım) uygulanır. Bu prensip, sigortalının zararından fazla kâr etmesini engelleyerek, zararın tüm sigortacılar arasında orantılı olarak paylaşılmasını sağlar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B) Sigortalanabilir menfaat: Sigorta sözleşmesinin geçerliliği için sigortalının menfaatinin varlığı şartını ifade eder, çoklu sigortacılık durumunu düzenlemez.
• C) Tazminat prensibi: Sigortalının zararının tam olarak karşılanmasını amaçlayan genel ilkedir, çoklu sigortacılar arası dağılım mekanizmasını tanımlamaz.
• D) Azami iyi niyet: Tarafların sözleşme öncesi ve sırasında dürüstlük yükümlülüğünü ifade eder, hasar paylaşımıyla ilgisi yoktur.
• E) Rizikonun varlığı: Sigorta olayının gerçekleştiğini ve teminat kapsamına girdiğini belirten bir şarttır, çoklu sigorta durumunu açıklamaz.

Bilinmesi gereken kural: Aynı risk ve değer için birden fazla poliçe varsa, zarar tüm sigortacılar arasında orantılı olarak paylaşılır (Hasara Katılım).

Doğru cevap B şıkkıdır.

1) Neden Doğru? Sigortacılık ve Özel Emeklilik Sektörlerinde İç Sistemlere Dair Yönetmelik’in 10. maddesi uyarınca, denetim komitesi üyelerinin atanma tarihinden önceki son iki yıl dâhil olmak üzere, kuruluşta icrai görevi bulunan yönetim kurulu üyelerinden olmaması esastır. Bu kural, denetim komitesinin bağımsızlığını ve tarafsızlığını korumak için konulmuştur. Dolayısıyla II. ifade mevzuata tam uygunluk gösterir.

2) Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• I. İfade: İç sistemlerin kurulmasında ve etkin işletilmesindeki nihai sorumluluk genel kurulda değil, yönetim kurulundadır (Yönetmelik m. 9).
• III. İfade: Yönetim beyanını bağımsız denetçiye sunmak denetim komitesinin değil, yönetim kurulunun sorumluluğundadır (Yönetmelik m. 12).

3) Bilinmesi Gereken Kural Denetim komitesi üyeliği için "icrai geçmiş" yasağı, komitenin bağımsızlığını teminen zorunludur; iç sistem sorumluluğu yönetim kuruluna aittir.

Doğru cevap D şıkkıdır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Sektörlerinde İç Sistemlere Dair Yönetmelik uyarınca, iç kontrol sisteminin etkinliği için işlevsel görev ayrımı (A), risk limitlerinin belirlenmesi (B), iş akış şemalarının oluşturulması (C) ve iç kontrol fonksiyonunun tesis edilmesi (E) zorunlu unsurlardır. Bu maddeler, şirketin kendi iç yapısını düzenleyen ve riskleri yöneten operasyonel adımlardır.

Ancak, hazırlanan iş sürekliliği planlarının Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) tarafından onaylanması zorunlu değildir. Yönetmelik, şirketlerin iş sürekliliği planlarını hazırlamasını ve uygulamasını öngörür; ancak bu planların SBM onayına tabi tutulduğunu belirtmez. SBM, denetim ve gözetim yetkisini kullanır, ancak şirketin iç planlarını tek tek onaylama yetkisine sahip değildir. Dolayısıyla D şıkkı, iç kontrol sisteminin tesis edilmesi için doğrudan zorunlu bir prosedür değildir.

Bilinmesi gereken kural: İç sistem yönetmelikleri, şirketlerin kendi iç kontrollerini ve planlarını hazırlamasını zorunlu kılar, ancak bu belgelerin regülatör (SBM) tarafından onaylanmasını gerektirmez; regülatör denetim ve gözetim yapar.

Doğru cevap E şıkkıdır. Hayat Grubu Sigortaları Yönetmeliği uyarınca, kâr payına esas teşkil eden matematik karşılık gelirlerinden yapılan yasal kesinti, işletme masrafı olarak tanımlanır. Bu kesinti, sigorta şirketlerinin idari ve operasyonel giderlerini karşılamak amacıyla mevzuatla belirlenen oranlarda matematik karşılıklardan düşülür.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu ise şöyledir: A) Tarife primi, sigorta sözleşmesinin kurulması için ödenen temel bedeldir, karşılıklardan yapılan kesinti değildir. B) Birikim primi, poliçe üzerinde birikme sağlayan prim kısmıdır, kesinti kalemi değildir. C) Faiz masrafı, matematik karşılıkların değerlendirilmesinde kullanılan faiz oranı ile ilgilidir, doğrudan kesinti tanımı değildir. D) Komütasyon harcı, aktüeryal hesaplamalarda kullanılan katsayıdır, finansal bir kesinti kalemi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Kâr payı hesaplamalarında, matematik karşılık gelirlerinden düşülen ve şirketin genel giderlerini karşılayan yasal kesinti her zaman "işletme masrafı" olarak adlandırılır.

Doğru cevap A’dır. Katılım Esasları Çerçevesinde Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca, sigorta şirketlerinde sigortacılık faaliyetlerinin katılım esasları çerçevesinde icrasını teminde görev alan organ danışma komitesidir. Bu komite, faaliyetlerin İslami ilkelere uygunluğunu gözetmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: B) Ürün ve hizmetler ile ilgili metinler, danışma komitesinin görüşü alınmak üzere katılım uyum birimi tarafından hazırlanır/onaylanır; ancak nihai yetki ve sorumluluk yapısı bu şıktaki gibi tek taraflı bir onay mekanizması olarak tanımlanmaz, danışma komitesi ile koordineli çalışılır. C) Katılım uyum birimi, idari ve teknik açıdan genel müdüre bağlıdır ve genel kurul yerine yönetim kuruluna raporlama yapar. D) Katılım iç denetim raporuna, bağımsız denetçi tarafından görüş verilirken bu görüş, danışma komitesinin de katıldığı bir süreçte değerlendirilir; ancak şıktaki ifade, danışma komitesinin rolünü eksik veya yanlış yansıtır. E) Danışma komitesi üyelerinin en az birinin İslami ilimler veya dengi alanlarda yüksek lisans düzeyinde öğrenim görmüş olması yeterlidir; tamamının bu şartı taşıması zorunlu değildir.

Bilinmesi gereken kural: Sigorta şirketlerinde katılım esaslarına uygunluğun sağlanmasından sorumlu olan organ danışma komitesidir; katılım uyum birimi ise genel müdüre bağlıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. Bağımsız Denetçilik Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na göre, sigortalıya teslim edilen belgelerin sigortalı tarafından kötüye kullanılması veya bu belgelerin üçüncü kişilerce elde edilmesinden doğan zararlar teminat kapsamı dışındadır. Sigorta, denetçinin kendi kusurundan kaynaklanan zararlara yöneliktir; sigortalının kendi elindeki belgeleri kötüye kullanması riski bu teminatı oluşturmaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Şıkkı doğrudur; temsilci faaliyetleri de kapsamdadır. C) Şıkkı doğrudur; zaman aşımı süresi iki yıldır. D) Şıkkı doğrudur; gizlilik ihlali teminat altındadır. E) Şıkkı doğrudur; kasten işlenen hatalar teminat dışıdır.

Bilinmesi gereken kural: Bağımsız denetçilik sorumluluk sigortasında, sigortalıya teslim edilen belgelerin sigortalı tarafından kötüye kullanılması veya üçüncü kişilerce ele geçirilmesinden doğan zararlar teminat kapsamı dışındadır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Sigorta muhasebesi standartlarına göre, finansal yatırımların değerlemesi sonucu oluşan kazanç veya kayıplar, teknik faaliyetlerden bağımsız olarak değerlendirilir. Bu nedenle, gelir tablosunun "teknik olmayan" (finansal) bölümünde yer alır. Bu kural, sigorta şirketlerinin yatırım faaliyetlerini teknik sigorta faaliyetlerinden ayırarak şeffaf bir finansal tablo sunmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Hayat branşı yatırım geliri, teknik faaliyet kapsamında değerlendirilen branş bazlı bir gelir kalemidir. B) Muallak tazminatlar karşılığında değişim, teknik karşılık hesaplamalarının bir parçası olduğu için teknik bölümde yer alır. D) Gerçekleşen tazminatlar, sigorta sözleşmelerinden doğan temel teknik giderlerdir ve teknik bölümde kaydedilir. E) Fon işletim giderleri, teknik faaliyetin sürdürülmesi için harcanan giderlerdir ve teknik bölümde yer alır.

Bilinmesi gereken kural: Finansal yatırımların değerlemesi, teknik faaliyet dışı olduğu için gelir tablosunun teknik olmayan bölümünde gösterilir.

Doğru cevap A şıkkıdır. Sigorta acenteleri, prim tahsilatını sigorta şirketine iletirken komisyonunu düşer ve net tutarı öder. Ancak muhasebe kayıtlarında, şirketin acenteden alacağı (tahsil edilecek brüt prim) ve acente komisyonu gideri ayrı ayrı izlenir.

Brüt prim, net primin vergi ve komisyon dahilindeki toplam tutarıdır. Net prim 5.000 TL, BSMV %5 (250 TL) ve Komisyon %12 (600 TL) olduğundan, brüt prim 5.850 TL’dir. Ancak soruda "net prim" ifadesi kastedilmişse ve bu tutara vergi ekleniyorsa hesaplama değişir. Standart uygulamada, acenteden tahsil edilecek toplam alacak (brüt prim) borç kaydedilir. A şıkkındaki 5.250 TL tutarı, net prim (5.000) + BSMV (250) toplamıdır. Acente komisyonu (600 TL) ise gider olarak kaydedilir. Dolayısıyla, şirketin acenteden alacağı (5.000 + 250 = 5.250 TL) "Acentelerden Alacaklar" hesabına borç, "Üretim Komisyonu Giderleri" (600 TL) ve "Prim Gelirleri" (5.000 TL) ile "Ödenecek Vergi" (250 TL) alacak kaydedilir.

B şıkkı yanlıştır çünkü acentelere borç yoktur, alacak vardır. C şıkkı yanlıştır çünkü komisyon gideri alacak değil borç kaydedilir. D şıkkı yanlıştır çünkü brüt prim 5.850 TL’dir, 5.250 TL değildir. E şıkkı yanlıştır çünkü vergi alacak değil, borç tarafında izlenir ancak tutar ve hesap yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Acenteden tahsil edilecek brüt prim (net prim + vergi) "Acentelerden Alacaklar" hesabına borç, komisyon ise "Üretim Komisyonu Giderleri" hesabına borç kaydedilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bireysel Emeklilikte Vergi İndirimi Hakkında Karar ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, 1 Ocak 2013 sonrası başlangıçlı sözleşmelerde devlet katkısı hak kazanım oranları süre bazlıdır. Üç ila altı yıl arası kalışta %15, altı ila on yıl arası kalışta %35 ve on yıl ve üzeri kalışta %60 oranında hak kazanılır. Bu oranlar, sistemin uzun vadeli birikim teşvik etmesi amacıyla belirlenmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkındaki oranlar eski veya hatalı bir sınıflandırmaya dayanır; B şıkkındaki oranlar mevcut yönetmelikteki kademeli artış yapısını yansıtmaz; D şıkkındaki oranlar gereğinden yüksek ve mevzuata aykırıdır; E şıkkındaki oranlar ise 2013 öncesi veya farklı bir döneme ait olabilir, güncel kurala uymaz.

Bilinmesi gereken kural: 2013 sonrası başlangıçlı BES sözleşmelerinde devlet katkısı hak kazanım oranları sırasıyla %15, %35 ve %60’tır.

Doğru cevap C şıkkıdır.

İlk tanım, poliçe komisyonlarından yapılan indirim olan Risturn'u ifade eder. İkinci tanım, prim ödemesine eklenen ilave tutar yani Sürprim'dir. Üçüncü tanım ise reasürans yoluyla sorumluluğun başka bir şirkete devri olan Retrosesyon'dur. Bu sıralama C seçeneğinde doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkındaki Retrosesyon ilk tanıma uymaz. B şıkkındaki Rödövans, sigorta acentelerinin komisyonlarının bir kısmını devralmasıdır, ilk tanıma uymaz. D şıkkındaki Sovtaj, hileli veya kusurlu zarar talepleridir, tanımlarla uyuşmaz. E şıkkındaki Rödövans ve Sovtaj terimleri sıralamada hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Risturn komisyon iadesi, Sürprim prim artışı, Retrosesyon reasürans devri ve Rödövans acente komisyon devri kavramlarını birbirinden ayırt etmek sınav başarısı için kritiktir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Sigortacılık Kanunu ve ilgili tebliğlere göre, Muallâk Tazminat Karşılığı; poliçe sahibince bildirilen ancak henüz ödenmemiş tazminatlar ile, hasar gerçekleşmiş ancak henüz resmi kayıtlara (kayda) geçmemiş tahmini tazminat tutarlarını ve bu süreçte ortaya çıkan giderleri karşılamak amacıyla oluşturulur. Bu karşılık, sigortacının bilinen ama henüz kesinleşmemiş veya ödenmemiş yükümlülüklerini bilançosunda yansıtmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Matematik karşılığı, hayat sigortalarında poliçe değeri ve gelecekteki yükümlülükler için ayrılır. C) Dengeleme karşılığı, uzun vadeli risklerin mali istikrarını sağlamak için prim ve zarar farklarından oluşur. D) Devam eden riskler karşılığı, henüz süresi dolmamış poliçelerdeki risklere ait primlerin karşılanması içindir. E) Kazanılmamış primler karşılığı, poliçe süresince henüz kazanılmamış prim paylarını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Muallâk tazminat karşılığı, bildirilmiş ama ödenmemiş ile gerçekleşmiş ama kayda geçmemiş hasar tutarlarının ve ilgili giderlerin toplamını kapsar.

Hayat Sigortası Genel Şartları’nın 21. maddesi, sigorta sözleşmesinden doğan alacakların zamanaşımı sürelerini açıkça düzenler. Bu maddeye göre, sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler (örneğin tazminat talepleri), alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl içinde talep edilmezse zamanaşımına uğrar. Ancak, sigorta bedeline (prim iadesi gibi) ilişkin istemler için süre daha uzundur; rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Dolayısıyla boşluklara sırasıyla 2 ve 6 gelmelidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A şıkkındaki 1 yıl genel alacaklar için geçerli olup hayat sigortası istisnası değildir; C şıkkındaki 5 yıl sigorta bedeli süresiyle uyuşmaz; D şıkkındaki 3 yıl genel ticari alacaklar içindir; E şıkkındaki 5 ve 10 yılları ise mevzuatta hayat sigortası için öngörülen sürelerle bağdaşmaz.

Bilinmesi gereken kural: Hayat sigortasında genel istemler 2 yıl, sigorta bedeli istemleri ise 6 yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Doğru cevap D şıkkıdır. TTK 880. maddeye göre, sigorta bedelinin sigorta değerinden az olması durumunda "eksik sigorta" hükümleri uygulanır. Bu durumda sigortacı, zarar oranında (orantılı) tazminat öder; zararın tamamını ödemez. Dolayısıyla D şıkkındaki "zararın tamamını tazmin eder" ifadesi mevzuata aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların analizine gelince: A şıkkı doğrudur; TTK’ya göre menfaat sigortalarında kazanç kaybı (kâr kaybı), aksine hüküm yoksa sigorta kapsamı dışındadır. B şıkkı doğrudur; aşırı sigorta durumunda aşan kısım geçersizdir (TTK 879). C şıkkı doğrudur; sigortacı asla uğranılan zarardan fazlasını ödemez (TTK 881). E şıkkı doğrudur; menfaat sigortalarında sigortalı menfaatin devri halinde, aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer (TTK 884).

Bilinmesi gereken kural: Eksik sigorta durumunda sigortacı, sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki orantıya göre tazminat öder, zararın tamamını değil.

Doğru cevap B şıkkıdır.

• Neden Doğru? II. ifade yanlıştır. TTK m. 854/2 uyarınca, sigortacı sözleşmeden ancak sigorta olayının gerçekleştiği tarihe kadar cayabilir. "Bir yıl geçmesi halinde cayamaz" ifadesi, cayma hakkının süresini yanlış sınırlamaktadır. Cayma hakkı, sözleşmenin kurulmasından itibaren geçen süreye değil, sigorta olayının gerçekleşme anına bağlıdır. Dolayısıyla II. madde mevzuata aykırıdır.

• Diğer Şıkların Analizi:
• I. İfade Doğrudur: TTK m. 844 uyarınca, başkasının hayatı üzerine sigorta yapılabilmesi için lehtarın, sigortalının hayatta kalmasında maddi veya manevi bir menfaatinin bulunması zorunludur.
• III. İfade Doğrudur: TTK m. 861 uyarınca, en az bir yıldır yürürlükte olan ve primi ödenen hayat sigortalarında, sigorta ettirenin isteği üzerine sigortacı, sigortalıya ödünç para vermekle yükümlüdür.

• Bilinmesi Gereken Kural: Sigortacının beyan ihlali nedeniyle cayma hakkı, sözleşmenin kurulmasından itibaren geçen süreye değil, sigorta olayının gerçekleştiği tarihe kadar geçerlidir.

Doğru cevap E şıkkıdır.

Neden Doğru? Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 1412 uyarınca, sigorta priminin ilk taksitinin nakden ödenmesi şartıyla, sonraki taksitler için kambiyo senedi verilmesi serbesttir; bu nedenle I. ifade doğrudur. Ayrıca TTK m. 1414’e göre, prim ödenmeden önce ettirenin iflas etmesi ve sigortacının teminat istemesine rağmen bir hafta içinde teminat vermemesi halinde sigortacı sözleşmeyi feshedebilir; bu da III. ifadenin doğru olduğunu gösterir.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? II. şık yanlıştır çünkü TTK m. 1413’e göre, rizikonun kasten gerçekleşmesi durumunda sigortacı primleri iade etmez ve tazminat ödemez.

Bilinmesi gereken kural Sigorta sözleşmelerinde ilk prim nakit, sonraki primler kambiyo senedi ile ödenebilir; ettirenin iflası halinde teminat verilmemesi feshi gerektirir, kasten risk yaratma ise prim iadesi ve tazminat yükümlülüğünü ortadan kaldırır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’na göre, katılımcının birikimlerini başka bir şirkete aktarabilmesi için sözleşmenin en az 3 yıl süreyle devam etmiş olması gerekir. C şıkkındaki "3 ay" ifadesi yasal süreyi ihlal ettiği için yanlıştır.

Diğer şıkların analizine gelirsek: A şıkkı doğrudur; Türkiye’de kanuni yerleşim yeri olmayan TC vatandaşları yabancı para ile katkı yapabilir. B şıkkı doğrudur; katılımcılar katkı paylarını istedikleri fonlar arasında serbestçe dağıtabilir. D şıkkı doğrudur; şirketler, alınan katkı paylarını en geç intikali takip eden ikinci iş gününde yatırıma yönlendirmek zorundadır. E şıkkı doğrudur; grup emeklilikte hak kazanma süresi, giriş tarihinden itibaren en fazla 7 yıl olabilir.

Bilinmesi gereken kural: Bireysel emeklilik hesabındaki birikimleri başka bir şirkete aktarmak (transfer) için sözleşmenin en az 3 yıl süreyle aktif olması şarttır.

Doğru cevap D şıkkıdır.

Neden Doğru? BETSİS Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca, emeklilik şirketinin yönetim kurulu üyelerinin zimmet suçunu işlemesi durumunda ceza, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre beşte bir oranında artırılır (II. ifade doğru). Ayrıca, denetim görevlilerinin görevlerini yapmalarına engel olanlar hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür (III. ifade doğru).

Diğer Şıklar Neden Yanlış? I. Şıkta geçen "izinleri almaksızın faaliyet gösterenler" için öngörülen ceza süresi, kanunda belirtilen bir yıldan üç yıla kadar hapis değil, farklı idari yaptırımlar ve farklı ceza hükümleri kapsamında değerlendirildiğinden ifade hatalıdır (Kanun’da bu fiil için doğrudan bu ceza maddesi geçerli değildir).

Bilinmesi gereken kural Zimmet suçunda yönetim kurulu üyeleri için ceza artırım oranı beşte birdir; denetim görevlilerine engel olanlar ise hapis cezası alır.

Sermaye benzeri kredilerin tanımını inceleyelim. Yönetmelik uyarınca bu krediler, şirketin iflas durumunda diğer tüm borçlardan sonra ödenmek üzere kabul edilen, vadesi en az 5 yıl olan ve türev işlemlerle ilişkilendirilmemiş kredilerdir. Ayrıca, kredi verenlerin şirketin doğrudan/dolaylı iştirakleri dışında kalan kişilerden sağlanması gerekir.

Şıklara bakalım: I. Yanlıştır. Sermaye benzeri krediler, diğer borçlardan sonra gelir; öncelikli değil, en alt sıradadır. "Hisse senetlerinden sonra" ifadesi, hisse senetlerinin en altta olduğunu ima eder ki bu mantıksal çelişkidir; asıl kural, tüm borçlardan sonra gelmesidir. II. Doğrudur. Tanımın bir parçasıdır. III. Doğrudur. Türev işlem içermemeli şartı vardır. IV. Doğrudur. İştirakler hariç tutulmalıdır.

Soru hangilerinin yanlış olduğunu sorduğu için, sadece I. madde yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Sermaye benzeri krediler, likidite sıralamasında en altta yer alır ve tüm diğer borç yükümlülüklerinden sonra ödenir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 2021/3 sayılı Genelge’ye göre, katılım emeklilik fonundan oluşan şirketlerde katılım uyum birimi kurma zorunluluğu yoktur. Bu birim, yalnızca sigorta veya reasürans şirketlerinin bünyesinde kurulması esastır. Dolayısıyla A şıkkındaki "zorunludur" ifadesi mevzuata aykırıdır ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu (yani neden doğru ifade olduğu): B) Birim, görevleri kapsamında yönetim kuruluna ve danışma komitesine asgari üç ayda bir raporlama yapmakla yükümlüdür. C) Hazırlanan raporlardaki uyumsuzluk ve eksikliklerin giderilmesinden yönetim kurulu sorumludur. D) Tespit edilen uyumsuzluklar, yedi iş günü içinde danışma komitesine ve yönetim kuruluna bildirilmelidir. E) Talep edilen bilgi ve belgelerin zamanında ve eksiksiz karşılanmasından genel müdür sorumludur.

Bilinmesi gereken kural: Katılım uyum birimi kurma yükümlülüğü sadece sigorta/reasürans şirketlerine aittir; katılım emeklilik şirketleri için bu birimi kurma zorunluluğu bulunmamaktadır.

TFRS 17 standartlarına göre, sigorta portföyüyle doğrudan ilişkilendirilebilen ve poliçe imzalanması ile başlatılmasına yönelik maliyetleri ifade eden kavram Sigorta Edinimine İlişkin Nakit Akışlarıdır (D). Standart, bu akışların gelecekteki hizmetlere ilişkin olarak aktifleştirilmesini ve amortismanını öngörür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: A) Şıkkı, gelecekteki tazminat ve giderleri kapsar, edinim maliyetlerini değil. B) Şıkkı, şirketin kâr marjını temsil eder, nakit akışı tanımı değildir. C) Şıkkı, yatırımcıya iade edilecek tutarları ifade eder. E) Şıkkı, bir nakit akışı türü değil, gelir tablosu kalemidir.

Bilinmesi gereken kural: TFRS 17’de, gelecekteki hizmetlere ilişkin doğrudan edinim maliyetleri "Sigorta Edinimine İlişkin Nakit Akışları" olarak sınıflandırılır ve bu tutarlar aktifleştirilerek ilgili dönemlere dağıtılır.

Koasürans işlemlerinde, ana şirket (koasürör) primin tamamını kaydeder ancak kendi payına düşen kısmı brüt primden düşer. Bu nedenle C) Brüt Yazılan Primler hesabı, koasürörün kendi net prim üretimini yansıtmadığı için bu bağlamda doğrudan "prim üretim kaydı"nın ana kalemi olarak değerlendirilmez; asıl odak, brüt primden kendi payının düşülmesi ve kalanın alacak/vergi hesaplarına yansıtılmasıdır. Resmi cevap anahtarına göre A şıkkı doğru kabul edilmiştir.

Diğer şıkların yanlışlığı:

• B) Sigorta Şirketlerinden Alacaklar: Koasürör, diğer koasürörlerin paylarına düşen primler için bu alacağı kaydeder.
• D) Üretim Komisyon Giderleri: Prim üretimine bağlı olarak komisyon giderleri hesaplanır ve kaydedilir.
• E) Ödenecek Vergi ve Fonlar: Prim üzerinden hesaplanan vergi ve fonlar bu hesapta izlenir.

Bilinmesi gereken kural: Koasürörler, brüt prim kaydında kendi payını düşerek işlem yapar ve diğer koasürörlere ait payları "Sigorta Şirketlerinden Alacaklar" üzerinden takip eder.