Soru 1 · Sermaye Piyasası Araçları
Gama A.Ş.'nin ödenmiş sermayesini temsil eden toplam 100.000.000 adet payı bulunmaktadır. Şirket, piyasadaki fiyat dalgalanmalarını dengelemek amacıyla kendi paylarından 5.000.000 adedini borsadan geri almıştır. Şirketin yıl sonu net kârı 190.000.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin fiilen ihraç edilmiş toplam paylarından geri alınan payların düşülmesiyle ulaşılan 'Tedavüldeki Paylar' miktarını hesaplayınız. Geri alınan bu 5 milyon payın Genel Kurul'daki oy hakkı ne durumdadır? Analistlerin HBK oranını toplam pay yerine 'Tedavüldeki Paylar' üzerinden hesaplamaları durumunda çıkacak yeni HBK sonucunu bulunuz ve hisse başına düşen kardaki bu matematiksel artışı yorumlayınız.
- A)Tedavüldeki Paylar: 95.000.000 Adet; Oy Haklarının Durumu: Dondurulmuştur; Yeni HBK: 1,90 TL; Yorumlama: Kârın daha az sayıda paya bölünmesi, yatırımcılar için hisse başına kârlılığı artırmıştır.
- B)Tedavüldeki Paylar: 95.000.000 Adet; Oy Haklarının Durumu: Yoktur; Yeni HBK: 1,80 TL; Yorumlama: Kârın daha az sayıda paya bölünmesi, yatırımcılar için hisse başına kârlılığı artırmıştır.
- C)Tedavüldeki Paylar: 95.000.000 Adet; Oy Haklarının Durumu: Yoktur; Yeni HBK: 2,00 TL; Yorumlama: Kârın daha az sayıda paya bölünmesi, yatırımcılar için hisse başına kârlılığı artırmıştır.
- D)Tedavüldeki Paylar: 95.000.000 Adet; Oy Haklarının Durumu: Dondurulmuştur; Yeni HBK: 2,00 TL; Yorumlama: Kârın daha az sayıda paya bölünmesi, yatırımcılar için hisse başına kârlılığı artırmıştır.
- E)Tedavüldeki Paylar: 95.000.000 Adet; Oy Haklarının Durumu: Dondurulmuştur; Yeni HBK: 1,80 TL; Yorumlama: Kârın daha az sayıda paya bölünmesi, yatırımcılar için hisse başına kârlılığı artırmıştır.
Çözümü göster — doğru cevap D
Tedavüldeki Paylar hesaplaması doğru yapılmıştır. Geri alınan payların oy hakkı durumu da doğru olarak belirtilmiştir. Yeni HBK hesaplaması da doğru bir şekilde yapılmıştır ve hisse başına düşen kardaki matematiksel artış da doğru bir şekilde yorumlanmıştır.
Soru 2 · Sermaye Piyasası Araçları
XYZ Holding A.Ş.'nin toplam ödenmiş payı 80 milyon adettir. Bu payların dağılımı şu şekildedir: Kurucu Hakim Ortak ve Yönetim Kurulu Üyeleri toplamda kontrol amaçlı olarak 45 milyon adet paya sahiptirler. Teminat veya haciz altında olan paylar da işlem dışı olarak 2 milyon adettir. Geri kalan paylar ise borsada işlem gören bireysel yatırımcılar ve yatırım fonları tarafından elde tutulmaktadır ve bu paylar toplamda 33 milyon adettir. Buna göre, şirketin fiili dolaşım oranını ve bu oranın BIST endekslerinde şirketin ağırlığını belirlemede kullanılması gereken pay miktarını hesaplayınız.
- A)Fiili dolaşım oranı %35,00 ve endeks ağırlığı için kullanılan pay miktarı da 28 milyon adettir.
- B)Fiili dolaşım oranı %50,00 ve endeks ağırlığı için kullanılan pay miktarı da 40 milyon adettir.
- C)Fiili dolaşım oranı %45,00 ve endeks ağırlığı için kullanılan pay miktarı da 36 milyon adettir.
- D)Fiili dolaşım oranı %41,25 ve endeks ağırlığı için kullanılan pay miktarı da 33 milyon adettir.
- E)Fiili dolaşım oranı %40,00 ve endeks ağırlığı için kullanılan pay miktarı da 32 milyon adettir.
Çözümü göster — doğru cevap D
Fiili dolaşım oranını hesaplamak için, sermayenin serbestçe işlem gören kısmını toplam sermayeye böleriz. Bu durumda, serbestçe işlem gören paylar toplamda 33 milyon adettir ve bu da toplam sermayenin %41,25'ini oluşturur. BIST endekslerinde şirketlerin ağırlığı, sermayenin serbestçe işlem gören kısmına dayanarak hesaplanır çünkü bu, piyasada işlem gören ve dolayısıyla endeks etkisine sahip olan payların miktarını yansıtır.
Soru 3 · Sermaye Piyasası Araçları
ABC Sanayi A.Ş.'nin toplam sermayesi 50.000.000 adettir ve payların Borsa İstanbul'daki anlık işlem fiyatı 24,00 TL'dir. Şirketin toplam varlıkları 900.000.000 TL ve toplam borçları ise 400.000.000 TL'dir. Buna göre, şirketin bir payının nominal değeri, hisse başına defter değeri ve tüm şirketin toplam piyasa değeri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Nominal Değer: 1,00 TL, Defter Değeri: 10,00 TL, Piyasa Değeri: 1.300.000.000 TL
- B)Nominal Değer: 1,00 TL, Defter Değeri: 10,00 TL, Piyasa Değeri: 1.100.000.000 TL
- C)Nominal Değer: 1,00 TL, Defter Değeri: 10,00 TL, Piyasa Değeri: 1.000.000.000 TL
- D)Nominal Değer: 1,00 TL, Defter Değeri: 10,00 TL, Piyasa Değeri: 1.200.000.000 TL
- E)Nominal Değer: 1,00 TL, Defter Değeri: 10,00 TL, Piyasa Değeri: 1.400.000.000 TL
Çözümü göster — doğru cevap D
Nominal değer, Türk Ticaret Kanunu'na göre en az 1 Kuruş olabilir ve Borsa İstanbul'da standart olarak bir payın nominal değeri 1,00 TL'dir. Hisse başına defter değeri, toplam özkaynakların (toplam varlıklar - toplam borçlar) hisse başına düşen kısmını gösterir ve bu hesaplama sonucunda 10,00 TL bulunur. Toplam piyasa değeri ise hisse başına işlem fiyatının toplam hisse sayısı ile çarpılmasıyla bulunur ve bu hesaplama sonucunda 1.200.000.000 TL bulunur.
Soru 4 · Sermaye Piyasası Araçları
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurucu ve intifa payı sahiplerinin, şirketin olağan genel kurulunda yeni yönetim kurulunun seçimi için oy kullanma ve dağıtılacak olan net kârdan pay alma hakları yasal olarak mümkün müdür?
- A)Oy kullanma ve kârdan pay alma hakları yasal olarak mümkün değildir.
- B)Oy kullanma ve kârdan pay alma hakları, şirket sözleşmesinde belirtilen koşullara bağlı olarak mümkün olabilir.
- C)Oy kullanma hakkı mümkündür ancak kârdan pay alma hakkı mümkün değildir.
- D)Her iki hak da yasal olarak mümkün olan haklardır.
- E)Oy kullanma hakkı mümkün değildir ancak kârdan pay alma hakkı mümkündür.
Çözümü göster — doğru cevap E
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurucu ve intifa payı sahiplerine oy hakkı, genel kurula katılma veya şirketi yönetme gibi aktif "pay sahipliği (yönetimsel) hakları" kesinlikle verilemez. Ancak, şirket sözleşmesinde belirtilmiş olmak şartıyla; şirketin net kârına katılma, tasfiye sonucunda kalan tutara katılma veya yeni çıkarılacak payları alma gibi tamamen "ekonomik (maddi)" haklar verilebilir.
Soru 5 · Sermaye Piyasası Araçları
Standart BIST 100 endeksinde bir ağırlık sınırlaması uygulanmadığı dikkate alındığında; Borsa İstanbul, 'tek bir şirketin piyasayı domine etmesi' riskinden korunmak isteyen portföy yöneticileri ve yatırımcılar için standart endekse alternatif olarak nasıl bir özel endeks türü yayımlamaktadır? Bu özel endeks mekanizmasında (örneğin %10 sınır kuralı uygulandığında) şirketin %35'e ulaşan ağırlığına nasıl bir matematiksel müdahale yapılır?
- A)Bu mekanizma sayesinde fon yöneticileri tek bir dev şirketin yönlendirmediği daha dengeli bir göstergeye (benchmark) sahip olurlar.
- B)Borsa İstanbul, büyük şirketlerin endeksteki ağırlığının aşırı artmasını önlemek amacıyla 'Ağırlık Sınırlamalı' endeksler hesaplar ve yayımlar.
- C)Bu özel endekslerde kural şu şekilde işler: Bir hissenin serbest dolaşım piyasa değeri toplamın %35'ine ulaşmışsa bile, o şirketin endeks içindeki ağırlığı maksimum %10'da sabitlenir.
- D)Artan %25'lik ağırlık kısmı matematiksel olarak endeksteki diğer şirketlere orantılı olarak dağıtılır.
- E)Standart BIST 100 endeksinde bir ağırlık sınırlaması yoktur, dolayısıyla ilgili şirket %35 ağırlıkla standart endekste yer almaya devam eder.
Çözümü göster — doğru cevap B
Standart BIST 100 endeksinde bir ağırlık sınırlaması yoktur dolayısıyla ilgili şirket %35 ağırlıkla standart endekste yer almaya devam eder. Ancak Borsa İstanbul büyük şirketlerin endeksteki ağırlığının aşırı artmasını önlemek ve piyasayı domine etmelerini engellemek amacıyla alternatif olarak 'Ağırlık Sınırlamalı' endeksler hesaplar ve yayımlar.
Soru 6 · Sermaye Piyasası Araçları
Gama A.Ş., yeni bir fabrika yatırımı için sermaye artırımı yoluyla 200.000.000 TL tutarında pay ihraç etme kararı almıştır. Şirket yönetimi, bu payları halka arz etmek yerine, Merkezi Kayıt Kuruluşu sisteminde kayıtlı olan sadece 30 adet "Nitelikli Yatırımcı" statüsündeki kurumsal fona satmayı planlamaktadır. Gama A.Ş.'nin bu ihraç işlemi için Sermaye Piyasası Kurulu'na başvurarak "İzahname" hazırlaması ve onaylatması yasal olarak zorunlu mudur? İzahname muafiyeti varsa, şirketin yatırımcılara satış yapabilmek için SPK'dan onaylatması gereken diğer resmi aydınlatma belgesi hangisidir?
- A)Hayır, İzahname muafiyeti uygulanır ve "İhraç Belgesi" hazırlanması ve onaylatılması yeterlidir.
- B)Hayır, İzahname muafiyeti uygulanır ve "Halka Arz Belgesi" hazırlanması ve onaylatılması yeterlidir.
- C)Hayır, İzahname muafiyeti uygulanır ve "Sermaye Piyasası Kurulu Onayı" yeterlidir.
- D)Hayır, İzahname muafiyeti uygulanır ve "Ticaret Sicil Gazetesinde İlan" yapılması yeterlidir.
- E)Evet, İzahname hazırlama ve onaylatması zorunludur.
Çözümü göster — doğru cevap A
Sermaye piyasası araçlarının sadece nitelikli yatırımcılara veya tahsisli olarak satılması durumunda İzahname hazırlama zorunluluğu yoktur (Muafiyet kapsamındadır). Ancak şirketin bu satışı yasal olarak gerçekleştirebilmesi için SPK'ya başvurarak "İhraç Belgesi" hazırlaması ve onaylatması zorunludur. İhraç belgesi, çıkarılacak sermaye piyasası araçlarının niteliği ve satış şartları hakkındaki bilgileri içeren özet bir belgedir ve onaylandıktan sonra ticaret siciline tescil edilmez, ancak KAP'ta ilan edilir.
Soru 7 · Sermaye Piyasası Araçları
Anadolu Üretim A.Ş., paylarını ilk defa halka arz etmek üzere SPK'ya başvuru yapmak üzere hazırlanmaktadır. Şirketin özel bağımsız denetimden geçmiş finansal tablolarına göre 2025 yıl sonu net satış hasılatı 1.500.000.000 TL ve aktif toplamı ise 4.000.000.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Şirketin bu finansal verileri, SPK'nın talep ettiği 2025 yılı asgari büyüklük kriterlerini karşılamaktadır mı?
- A)Evet, her iki finansal büyüklük kriterini de sağlamaktadır.
- B)Hayır, aktif toplamı kriterini sağlamamaktadır.
- C)Hayır, net satış hasılatı ve aktif toplamı kriterlerini ikisini de sağlamamaktadır.
- D)Hayır, net satış hasılatı kriterini sağlamamaktadır.
- E)Evet, net satış hasılatı kriterini sağlamaktadır ancak aktif toplamı kriterini sağlamamaktadır.
Çözümü göster — doğru cevap C
Anadolu Üretim A.Ş.'nin 2025 yılı finansal tablolarına göre net satış hasılatı (1,5 Milyar TL) ve aktif toplamı (4 Milyar TL) SPK'nın talep ettiği asgari büyüklük kriterlerini karşılamamaktadır. Net satış hasılatı için gereken asgari tutar 1,8 Milyar TL ve aktif toplamı için gereken asgari tutar ise 3,6 Milyar TL'dir.
Soru 8 · Sermaye Piyasası Araçları
Omega A.Ş.'nin halka arzını Borsada Satış Yöntemi ile gerçekleştiren Ali Bey, aynı MKK sicil numarasıyla üç farklı aracı kurumdan saat 10:35, 10:40 ve 10:45'te sırasıyla 500 lot, 500 lot ve 500 lot olmak üzere toplamda 1.500 lotluk alım emri göndermiştir. Borsada Sabit Fiyat sisteminin MKK bazında Tekleştirme kuralına göre Ali Bey'in toplam kaç lotluk talebi dağıtıma dahil edilecektir?
- A)Ali Bey'in toplamda 1.500 lotluk talebi dağıtıma dahil edilecektir.
- B)Ali Bey'in toplamda 1.000 lotluk talebi dağıtıma dahil edilecektir.
- C)Ali Bey'in toplamda 750 lotluk talebi dağıtıma dahil edilecektir.
- D)Ali Bey'in toplamda 250 lotluk talebi dağıtıma dahil edilecektir.
- E)Ali Bey'in toplamda 500 lotluk talebi dağıtıma dahil edilecektir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Borsada satış yönteminde, borsa dışı yöntemin aksine "en yüksek talebi dikkate alma" kuralı yoktur. BISTECH sistemi, MKK sicil numarası bazında bir "Tekleştirme (Zaman Önceliği)" filtresi uygular. Bir yatırımcı farklı aracı kurumlardan birden fazla emir iletmiş olsa dahi, sistem sadece "zaman önceliğine sahip ilk emri" dağıtıma kabul eder. Bu kural gereği; Ali Bey'in 10:35'te X Aracı Kurumundan gönderdiği 50, lotluk ilk emir geçerli kabul edilir. Saat 10:40 ve 10:45'te ilettiği diğer 1.000 lotluk emirler sistem tarafından tamamen reddedilir (dağıtım dışı bırakılır). Ali Bey dağıtıma sadece 500 lotluk talebiyle katılabilecektir.