Soru 1 · Sermaye Piyasası Araçları
Orta Nokta Emri (Mid-Point Order) ve AOF'den İşlemler: Bir kurumsal yatırımcı, BISTTECH sisteminde Orta Nokta emri kullanarak bir banka hissesinde büyük bir blok işlem yapmak istemektedir. Normal emir defterindeki en iyi alış fiyatı 40,00 TL, en iyi satış fiyatı ise 40,10 TL'dir. Bu durumda, Orta Nokta emirinin asgari tutar şartı nedir ve işlem hangi fiyattan fiyatlanacaktır?
- A)Orta Nokta emirinin değeri asgari 10.000 TL olmak zorundadır ve işlem 40,00 TL'den fiyatlanacaktır.
- B)Orta Nokta emirinin değeri asgari 200.00, TL olmak zorundadır ve işlem 40,10 TL'den fiyatlanacaktır.
- C)Orta Nokta emirinin değeri asgari 50.000 TL olmak zorundadır ve işlem 40,00 TL'den fiyatlanacaktır.
- D)Orta Nokta emirinin değeri asgari 100.000 TL olmak zorundadır ve işlem 40,05 TL'den fiyatlanacaktır.
- E)Orta Nokta emirinin değeri asgari 500.000 TL olmak zorundadır ve işlem 40,10 TL'den fiyatlanacaktır.
Çözümü göster — doğru cevap D
Orta Nokta emirlerinin değeri asgari 100.000 TL olmak zorundadır ve işlem, normal emir defterindeki en iyi alış ve satış emirlerinin aritmetik ortalaması olan 40,05 TL'den fiyatlanacaktır. İşlemin gerçekleştiği fiyat istatistikleri piyasada yayımlanmaz ve emir ayrı bir emir defterinde eşleşir.
Soru 2 · Sermaye Piyasası Araçları
Gama A.Ş.'nin Yönetim Kurulu tek başına tahvil ihraç kararı alabilir mi? Açıklayınız ve şirketin Azami İhraç Limitini ve Kalan Net İhraç Limitini hesaplayınız.
- A)Yönetim Kurulu tek başına karar alamaz çünkü esas sözleşmede bu yetki belirtilmemiştir. Azami İhraç Limiti: Özkaynak tutarı (500.000.000 TL) × 5 = 2.500.000.000 TL. Kalan Net İhraç Limiti: Azami İhraç Limiti (2.500.000.00, TL) − Tedavülde olan tahvil nominal değeri (400.000.000 TL) = 2.100.000.000 TL.
- B)Yönetim Kurulu tek başına karar alabilir çünkü şirketin özkaynak tutarı yeterlidir. Azami İhraç Limiti: Özkaynak tutarı (500.000.000 TL) × 5 = 2.500.000.000 TL.
- C)Yönetim Kurulu tek başına karar alamaz çünkü esas sözleşmede bu yetki belirtilmemiştir. Azami İhraç Limiti: Özkaynak tutarı (500.000.000 TL) × 5 = 2.500.000.000 TL.
- D)Yönetim Kurulu tek başına karar alabilir çünkü SPKn madde 31'e göre bu yetki yönetim kuruluna devredilmiştir. Azami İhraç Limiti: Özkaynak tutarı (500.000.000 TL) × 5 = 2.500.000.000 TL.
- E)Yönetim Kurulu tek başına karar alabilir çünkü Türk Ticaret Kanunu'na göre borçlanma aracı ihracı için yönetim kurulunun kararı yeterlidir. Azami İhraç Limiti: Özkaynak tutarı (500.000.000 TL) × 5 = 2.500.000.000 TL.
Çözümü göster — doğru cevap A
Yönetim Kurulu tek başına karar alamaz çünkü esas sözleşmede bu yetki belirtilmemiştir. Azami İhraç Limiti: Özkaynak tutarı (500.000.000 TL) × 5 = 2.500.000.000 TL. Kalan Net İhraç Limiti: Azami İhraç Limiti (2.500.000.000 TL) − Tedavülde olan tahvil nominal değeri (400.000.000 TL) = 2.100.000.000 TL.
Soru 3 · Sermaye Piyasası Araçları
Nominal değeri 100.000 TL olan yıllık %12 sabit kupon oranına sahip bir devlet tahvilinin yıllık kupon ödemeleri yılda iki kez yapılmaktadır. Yatırımcı alım işleminin takas tarihinden son kupon ödeme tarihine kadar tam 73 fiili gün geçmiştir. Türkiye uygulamasında kabul edilen 'Gerçek / Gerçek' gün sayım yöntemini kullanarak alıcının satıcıya ödemesi gereken işlemiş faiz tutarını hesaplayınız ve işlemiş faizi hesaplamada kullanılan formülü belirtiniz.
- A)İşlemiş Faiz = Nominal Değer × Yıllık Kupon Oranı × Gün Sayısı İşlemiş Faiz = 100.000 × 0,12 × 365 İşlemiş Faiz = 12.000 × 0,10 = 1.200 TL
- B)İşlemiş Faiz = Nominal Değer × Yıllık Kupon Oranı × Gün Sayısı İşlemiş Faiz = 100.000 × 0,12 × 73 İşlemiş Fa = 12.000 × 0,20 = 2.400 TL
- C)İşlemiş Faiz = Nominal Değer × Yıllık Kupon Oranı × Gün Sayısı İşlemiş Faiz = 100.000 × 0,12 × 365 İşlemiş Faiz = 12.000 × 0,20 = 2.400 TL
- D)İşlemiş Faiz = Nominal Değer × Yıllık Kupon Oranı × Gün Sayısı İşlemiş Faiz = 100.000 × 0,12 × 360 İşlemiş Faiz = 12.000 × 0,20 = 2.400 TL
- E)İşlemiş Faiz = Nominal Değer × Yıllık Kupon Oranı × Gün Sayısı İşlemiş Faiz = 100.000 × 0,12 × 180 İşlemiş Faiz = 12.000 × 0,20 = 2.400 TL
Çözümü göster — doğru cevap C
İşlemiş Faiz = Nominal Değer × Yıllık Kupon Oranı × Gün Sayısı İşlemiş Faiz = 100.000 × 0,12 × 365 İşlemiş Faiz = 12.000 × 0,20 = 2.400 TL Alıcı, tahvilin temiz fiyatına ilave olarak, satıcının tahvili elinde tuttuğu 73 günlük süreye tekabül eden 2.400 TL işlemiş faizi de satıcıya ödeyecektir.
Soru 4 · Sermaye Piyasası Araçları
Bir yatırımcı, finansal teşvik kapsamında stopaj (vergi) oranı %0 olarak belirlenmiş ve yıllık %35 brüt basit faiz sunan bir Hazine Bonosu ile brüt faizinden %15 stopaj kesilen standart bir vadeli mevduat arasında tercih yapacaktır. Hazine Bonosunun vergi sonrası "Net Getirisini" bulunuz ve bu bononun sunduğu net getiriyi mevduatta elde edebilmek için, bankanın yatırımcıya yüzde kaç brüt faiz önermesi gerektiğini (Mevduat Eşleniği) hesaplayınız.
- A)Net Getiri: %35, Mevduat Eşleniği: %41,17
- B)Net Getiri: %34, Mevduat Eşleniği: %41,17
- C)Net Getiri: %35, Mevduat Eşleniği: %40
- D)Net Getiri: %35, Mevduat Eşleniği: %38,5
- E)Net Getiri: %34, Mevduat Eşleniği: %40
Çözümü göster — doğru cevap A
Hazine Bonosu Net Getirisi: Stopaj %0 olduğu için brüt faiz doğrudan net getiriye eşittir. Net Getiri = 0,35 × (1 −0,00) = %35,00 Mevduat Eşleniği (Karşılaştırmalı Brüt Faiz): %35 net getiriye ulaşmak için gereken %15 vergi kesintili mevduatın brüt faizidir. Mevduat Eşleniği = 0,35 ÷ (1−0,15) = 0,35 ÷ 0,85 = 0,4117 = %41,17 Vergi avantajı hesaba katıldığında, %35 brüt faizli ve sıfır stopajlı Hazine Bonosu, %15 stopajlı bir vadeli mevduatın %41,17 brüt faiz oranına matematiksel olarak eşdeğerdir.
Soru 5 · Sermaye Piyasası Araçları
T.C. Hazinesi tarafından küresel piyasalarda yatırımcılara sunulmak üzere 10 yıl vadeli ABD Doları cinsinden bir Eurotahvil ihracı gerçekleştirilecektir. İhraç anında küresel piyasalardaki risksiz referans oran olan 10 yıl vadeli ABD Hazine Tahvili (UST) getirisi %4,50 seviyesindedir. Uluslararası yatırımcıların Türkiye'nin makroekonomik durumu ve kredi notunu değerlendirerek talep ettikleri ülke risk primi (Spread/CDS dahil) 350 baz puan (bps) olarak fiyatlanmaktadır. Buna göre, bu Eurotahvilin ihraç anında uluslararası yatırımcılar tarafından talep edilecek teorik beklenen getiri oranı ve Eurotahvil kupon ödemelerinde uluslararası piyasa uygulamasına uygun olarak kaynağında vergi kesintisi (stopaj) yapılması durumu aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A)%8,00 beklenen getiri ve vergi kesintisi (stopaj) uygulanmaz
- B)%7,00 beklenen getiri ve vergi kesintisi (stopaj) uygulanır
- C)%4,50 beklenen getiri ve vergi kesintisi (stopaj) uygulanır
- D)%4,50 beklenen getiri ve vergi kesintisi (stopaj) uygulanmaz
- E)%8,00 beklenen getiri ve vergi kesintisi (stopaj) uygulanır
Çözümü göster — doğru cevap A
Eurotahvilin teorik beklenen getirisi risksiz UST getirisi olan %4,50 üzerine ülke risk primi olan %3,50 eklenerek %8,00 olarak hesaplanır. Eurotahvil kupon ödemelerinde uluslararası piyasa uygulamasına uygun olarak kaynağında vergi kesintisi (stopaj) uygulanmaz, ancak yatırımcının mukim olduğu ülkede vergi yükümlülüğü doğabilir.
Soru 6 · Sermaye Piyasası Araçları
ABD Doları cinsi Eurotahvillerde küresel piyasa standardı olarak kabul edilen '30/360 Gün Sayım Yöntemi'ni kullanarak, nominal değeri 200.000 USD olan ve yıllık kupon oranı %8 olan bir Hazine Eurotahvilinin son kupon ödeme tarihi olan 15 Mayıs'tan yatırımcının alım işleminin takas tarihi olan 25 Ağustos'a kadar geçen gün sayısını ve bu gün sayısı üzerinden alıcının satıcıya ödeyeceği 'İşlemiş Faiz' tutarını USD cinsinden hesaplayınız.
- A)Toplam Gün Sayısı: 100 Gün İşlemiş Faiz: 4.000 USD
- B)Toplam Gün Sayısı: 110 Gün İşlem, Faiz: 4.888,89 USD
- C)Toplam Gün Sayısı: 100 Gün İşlemiş Faiz: 4.444,44 USD
- D)Toplam Gün Sayısı: 105 Gün İşlemiş Faiz: 4.666,67 USD
- E)Toplam Gün Sayısı: 95 Gün İşlemiş Faiz: 4.222,22 USD
Çözümü göster — doğru cevap C
ABD Doları cinsi Eurotahvillerde aylar standart 30 gün, yıl ise 360 gün olarak kabul edilir (30/360 kuralı). Gün Sayısı Hesabı (15 Mayıs'tan 25 Ağustos'a): Mayıs ayı: 30 −15 = 15 gün Haziran ayı: 30 gün Temmuz ayı: 30 gün Ağustos ayı (takas gününe kadar): 25 gün Toplam Gün Sayısı: 15 + 30 + 30 + 25 = 100 Gün İşlemiş Faiz Hesabı: İşlemiş Faiz = Nominal Değer × Yıllık Kupon Oranı × Gün Sayısı İşlemiş Faiz = 200.000 × 0,08 × 360 İşlemiş Faiz = 16.000 × 0,2777 = 4.444,44 USD Alıcı, tahvilin temiz fiyatına ilave olarak 4.444,44 USD tutarındaki işlemiş faizi de satıcıya ödemekle yükümlüdür.
Soru 7 · Sermaye Piyasası Araçları
Borsa İstanbul tarafından hesaplanan TLREF oranının şeffaf olmasını sağlayan dayanak piyasa ve kullanılmış işlem teminatı nedir? İlgili gün piyasada gerçekleşen işlemlerdeki "aykırı ve ekstrem" fiyatlamaları temizlemek için TLREF hesaplama metodolojisinde işlem hacimlerine hangi istatistiksel filtreleme (oran bazında kesinti) uygulanır?
- A)TLREF, bankaların sübjektif beyanlarına değil; doğrudan Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazar, aynı gün başlangıç valörlü ve "kredi notu teminatlı" gecelik işlemlerin hacim ağırlıklı ortalamasına dayanır. Aykırı değerleri temizlemek için ilgili gün gerçekleşen işlemler faiz oranına göre sıralanır.
- B)TLREF, bankaların sübjektif beyanlarına değil; doğrudan Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı'nda gerçekleşen, aynı gün başlangıç valörlü ve "kredi notu teminatlı" gecelik işlemlerin hacim ağırlıklı ortalamasına dayanır. Aykırı değerleri temizlemek için ilgili gün gerçekleşen işlemler faiz oranına göre sıralanır.
- C)TLREF, bankaların sübjektif beyanlarına değil; doğrudan Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı'nda gerçekleşen, aynı gün başlangıç valörlü ve "DİBS teminatlı" gecelik işlemlerin hacim ağırlıklı ortalamasına dayanır. Aykırı değerleri temizlemek için ilgili gün gerçekleşen işlemler faiz oranına göre sıralanır. Toplam işlem hacminin en düşük faizli %15'lik dilimi ile en yüksek faizli %15'lik dilimi uç değer kabul edilerek veri setinden atılır.
- D)TLREF, bankaların sübjektif beyanlarına değil; doğrudan Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı'nda gerçekleşen, aynı gün başlangıç valörlü ve "kredi notu teminatlı" gecelik işlemlerin hacim ağırlıklı ortalamasına dayanır.
- E)TLREF, bankaların sübjektif beyanlarına değil; doğrudan Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı'nda gerçekleşen, aynı gün başlangıç valörlü ve "kredi notu teminatlı" gecelik işlemlerin hacim ağırlıklı ortalamasına dayanır. Aykırı değerleri temizlemek için ilgili gün gerçekleşen işlemler faiz oranına göre sıralanır. Toplam işlem hacminin en düşük faizli %10'lik dilimi ile en yüksek faizli %10'lik dilimi uç değer kabul edilerek veri setinden atılır.
Çözümü göster — doğru cevap C
TLREF oranının şeffaf olması için dayanak piyasası olarak Borsa İstanbul Repo-Ters Repo Pazarı'ndaki "DİBS teminatlı" işlemler kullanılır ve aykırı değerler için işlem hacminin en düşük ve en yüksek faizli %15'lik dilimleri uç değer olarak atılır.
Soru 8 · Sermaye Piyasası Araçları
Büyüklüğü 100.000.000 TL olan bir hisse senedi fonunun portföy yöneticisi, fon toplam değerini 7 farklı şirketin hisse senetlerine şu şekilde dağıtmıştır: A Şirketi: 8.000.000 TL (%8) B Şirketi: 8.000.000 TL (%8) C Şirketi: 8.000.00,0 TL (%8) D Şirketi: 8.000.000 TL (%8) E Şirketi: 8.000.000 TL (%8) F Şirketi: 4.000.000 TL (%4) Yönetici, F Şirketinin çok iyi bir bilanço açıklayacağını düşünerek portföydeki F Şirketi payını 4.000.000 TL'den 7.000.000 TL'ye (%7'ye) yükseltmek istemektedir. Fon yöneticisinin F Şirketi ağırlığını %7'ye çıkarma kararı, yatırım fonu portföy sınırlamalarından olan "5/40 Kuralı" çerçevesinde yasal mıdır?
- A)Yasal değildir çünkü yeni toplam %47 oranını aşacaktır.
- B)Yasal olacaktır çünkü mevcut toplam %40 oranını aşmamaktadır.
- C)Yasal olacaktır çünkü F Şirketi ağırlığı %5 sınırını aşmayacaktır.
- D)Yasal değildir çünkü mevcut toplam %40 oranını aşmaktadır.
- E)Yasal olacaktır çünkü F Şirketi ağırlığı mevcut toplamın %40'ını aşmayacaktır.
Çözümü göster — doğru cevap A
5/40 Kuralı: Bir fon portföyünde, fon toplam değerinin %5'inden fazla yatırım yapılan ihraççıların (şirketlerin) toplamı, fon portföyünün %40'ını aşamaz. Mevcut durumda %5'i aşan şirketler (A, B, C, D ve E) toplamı: %8 + %8 + %8 + %8 + %8 = %40 Eğer yönetici F Şirketinin ağırlığını %7'ye çıkarırsa, %5 sınırını aşan şirketlere F de eklenecektir. Yeni Toplam: %40 + %7 = %47 %47 oranı, yasal sınır olan %40'ı aştığı için yöneticinin bu işlemi yapması yasal olarak mümkün değildir. Kurallar, yöneticinin riski tabana yaymasını zorunlu kılar.