Soru 1 · Sermaye Piyasası Araçları
Bir yatırımcı, borsadaki bir şirketin oy haklarının %55'ini topluca satın alarak yönetim kontrolünü sağlamıştır. Yatırımcının kontrolü ele geçirmeden önceki altı ay içinde bu şirketin paylarına ödediği en yüksek bedel 25,00 TL'dir. Şirketin geçmiş altı aylık günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama borsa fiyatı ise 22,00 TL'dir. Hangi eşiğin aşılmasıyla yatırımcı için "zorunlu pay alım teklifi" yükümlülüğü doğmuştur? Tebliğ uyarınca diğer azınlık yatırımcılara önerilecek pay alım teklifi fiyatı en az kaç TL olmalıdır?
- A)Oy haklarının %50'nin aşılmasıyla yükümlül, teklif fiyatı en az 25,00 TL olmalıdır.
- B)Oy haklarının %50'nin aşılmasıyla yükümlül, teklif fiyatı en az 22,00 TL olmalıdır.
- C)Oy haklarının %50'nin aşılmasıyla yükümlülük doğmuş ve teklif fiyatı en az 47,00 TL olmalıdır.
- D)Oy haklarının %50'sinin aşılmasıyla yükümlülük doğmuş ve teklif fiyatı en az 22,00 TL olmalıdır.
- E)Oy haklarının %50'sinin aşılmasıyla yükümlülük doğmuş ve teklif fiyatı en az 25,00 TL olmalıdır.
Çözümü göster — doğru cevap A
Bir ortaklığın oy haklarının %50'sinden fazlasının veya yönetim kurulunun çoğunluğunu seçme hakkının elde edilmesiyle birlikte zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğü doğar. Teklif fiyatı, kontrolün elde edilmesinden önceki altı ay içinde ödenen en yüksek bedel (25,00 TL) ile son altı aylık ağırlıklı ortalama borsa fiyatından (22,00 TL) hangisi daha yüksekse o değer baz alınarak hesaplanır. Minimum Teklif Fiyatı = max(25,00; 22,00) = 25,00 TL.
Soru 2 · Sermaye Piyasası Araçları
Halka açık bir şirkette ana hakim ortak, borsadaki ve borsa dışındaki payları toplayarak şirketin oy haklarının %98'ine ulaşmış ve bu durumu kamuya açıklamıştır. Ortaklık yapısının %98 eşiğine ulaşmasıyla birlikte hakim ortak ve kalan azınlık yatırımcılar lehine doğan iki yönlü hakkı tanımlayınız. Azınlık yatırımcının bu haktan faydalanması için izlemesi gereken yasal usul ve hak düşürücü süre nedir?
- A)Hakim ortak, azınlık paylarını satın alma ve azınlık yatırımcılar da hakim ortağa paylarını satma hakkına sahiptir. Azınlık yatırımcılar, şirketin değerleme raporu açıklamasından sonra başlayan 2 aylık sürenin dolmasına kadar yazılı talepte bulunabilir.
- B)Hakim ortak, azınlık paylarını satın alma ve azınlık yatırımcılar da hakim ortağa paylarını satma hakkına sahiptir. Azınlık yatırımcılar, şirketin değerleme raporu açıklamasından sonra başlayan 3 ay süre dolmasına kadar yazılı talepte bulunabilir.
- C)Hakim ortak, azınlık paylarını satın alma ve azınlık yatırımcılar da hakim ortağa paylarını satma hakkına sahiptir. Azınlık yatırımcılar, şirketin değerleme raporu açıklamasından sonra başlayan 6 ay süre dolmasına kadar yazılı talepte bulunabilir.
- D)Hakim ortak, azınlık paylarını satın alma ve azınlık yatırımcılar da hakim ortağa paylarını satma hakkına sahiptir. Azınlık yatırımcılar, şirketin değerleme raporu açıklamasından sonra başlayan 1 yıllık sürenin dolmasına kadar yazılı talepte bulunabilir.
- E)Hakim ortak, azınlık paylarını satın alma ve azınlık yatırımcılar da hakim ortağa paylarını satma hakkına sahiptir. Azınlık yatırımcılar, şirketin değerleme raporu açıklamasından sonra başlayan 4 ay süre dolmasına kadar yazılı talepte bulunabilir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Bu fiili eşiğe ulaşılmasıyla birlikte; hakim ortağa, kalan küçük yatırımcıların paylarını satın alarak onları "Ortaklıktan çıkarma hakkı" tanınırken, kalan azınlık yatırımcılara da paylarını hakim or- tağa "Satma hakkı" tanınır. Azınlık yatırımcıların satma hakkını kullanmak için bir genel kurula katıl- masına gerek yoktur. Şirketin bir değerleme raporu özeti açıklamasını takiben başlayan 2 aylık hak dü- şürücü süre içerisinde, yatırımcıların şirkete "satma hakkı kullanım taleplerini yazılı olarak iletmeleri" yeterlidir.
Soru 3 · Sermaye Piyasası Araçları
Halka açık "Zeta Sanayi A.Ş."nin piyasadaki işlem verileri Borsa İstanbul tarafından pazar güncellemesi için incelenmektedir. Şirketin verileri şöyledir: • Toplam Piyasa Değeri (PD): 4,5 Milyar TL • Fiili Dolaşımdaki Payların Piyasa Değeri (FDPD): 900 Milyon TL • Fiili Dolaşım Oranı (FDO): %20 Borsa İstanbul Pazar İşlem Görme Kriterleri tablosunu dikkate alarak, bu şirketin "Yıldız Pazar"da işlem görüp göremeyeceğini nedenleriyle açıklayınız. Şirket Yıldız Pazar kriterlerini sağlayamıyorsa hangi pazara uygun düşmektedir?
- A)Yıldız Pazar'da işlem göremez çünkü Toplam Piyasa Değeri ve FDPD kriterlerini sağlayamaz. Ana Pazar'da işlem görebilir.
- B)Yıldız Pazar'da işlem göremez çünkü Toplam Piyasa Değeri kriterini sağlayamaz.
- C)Yıldız Pazar'da işlem göremez çünkü FDO kriterini sağlayamaz.
- D)Yıldız Pazar'da işlem göremez çünkü FDPD kriterini sağlayamaz.
- E)Yıldız Pazar'da işlem görebilir çünkü Toplam Piyasa Değeri ve FDPD kriterlerini sağlar.
Çözümü göster — doğru cevap A
Yıldız Pazar Kriterleri: Toplam Piyasa Değeri > 6 Milyar TL ve Fiili Dolaşımdaki Payların Piyasa Değeri (FDPD) > 1 Milyar TL olmalıdır. Şirket her iki kriterin de (PD 4,5 Milyar < 6 Milyar ve FDPD 900 Milyon < 1 Milyar) altında kaldığı için Yıldız Pazar'da işlem göremez. Ana Pazar Kriterleri: Toplam Piyasa Değeri > 1 Milyar TL, FDPD > 400 Milyon TL ve FDO > %10 olmalıdır. Şirket bu sınırların tamamını (PD 4,5 Milyar > 1 Milyar, FDPD 900 Milyon > 400 Milyon, FDO %20 > %10) sağladığı için payları Ana Pazar'da işlem görecektir.
Soru 4 · Sermaye Piyasası Araçları
Bir hisse senedinin açılış seansındaki emir defteri şu şekildedir: Alış Emirleri: 100 lot Piyasa Emri (MKT), 20 lot 50,50 TL limitli, 30 lot 50,40 TL limitli. Satış Emirleri: 50 lot Piyasa Emri (MKT), 40 lot 50,30 TL limitli, 30 lot 50,40 TL limitli. Açılış seansı algoritmasının "en çok işlem miktarını sağlama" ve "kalan emir miktarını minimize etme" kurallarını uygulayarak, eşleşmenin gerçekleşeceği açılış fiyatını ve o fiyattan geçecek toplam işlem hacmini hesaplayınız.
- A)Açılış Fiyatı: 50,50 TL, İşlem Hacmi: 150 lot
- B)Açılış Fiyatı: 50,40 TL, İşlem Hacmi: 150 lot
- C)Açılış Fiyatı: 50,30 TL, İşlem Hacmi: 120 lot
- D)Açılış Fiyatı: 50,50 TL, İşlem Hacmi: 120 lot
- E)Açılış Fiyatı: 50,40 TL, İşlem Hacmi: 120 lot
Çözümü göster — doğru cevap D
Açılış seansı algoritması, "en çok işlem miktarını sağlama" ve "kalan emir miktarını minimize etme" kurallarını uygular. En yüksek işlem hacmi olan 120 lot, hem 50,50 TL hem de 50,40 TL fiyat seviyelerinde gerçekleşebilir. Ancak, "kalan emir miktarını minimize etme" kuralına göre, açılış fiyatının 50,50 TL olması daha uygun bir çözüm sunar çünkü bu fiyat seviyesinde kalan emir miktarı sıfır olurken, diğer fiyat seviyelerinde kalan emir miktarı daha fazladır.
Soru 5 · Sermaye Piyasası Araçları
Yıldız Pazar'da işlem gören A hissesinde, saat 17:50'de gelen sert satış dalgasıyla fiyat gün içi referans fiyatın %6 altına düşmüş ve devre kesici tetiklenmiştir (Yıldız Pazar güncel devre kesici sınırı %5'tir). Normal şartlarda devre kesici çalıştığında 10 dakikalık tek fiyat emir toplama ve ardından 2 dakikalık eşleştirme uygulanmaktadır. Devre kesicinin saat 17:50'de (sürekli işlem seansının bitimine son 10 dakika kala) tetiklenmesi duru- munda, emir toplama ve eşleştirme süreçlerinin zamanlaması yasal kural gereği nasıl değişir? Eşleştirme saat kaçta yapılacaktır?
- A)Saat 18:00'de eşleştirme yapılacaktır.
- B)Saat 18:12'de eşleştirme yapılacaktır.
- C)Saat 18:10'da eşleştirme yapılacaktır.
- D)Saat 18:02'de eşleştirme yapılacaktır.
- E)Saat 18:05'te eşleştirme yapılacaktır.
Çözümü göster — doğru cevap E
Mevzuata göre, Yıldız ve Ana Pazar'da sürekli işlem seansının kapanış bölümüne 15 dakikadan az bir süre kalmışken (yani 17:45 – 18:00 arasında) devre kesici tetiklenirse, normalde 10 dakika olan emir toplama süresi otomatik olarak uzatılır. Eşleştirme yapılmadan doğrudan kapanış seansı emir top- lama aşamasına bağlanır. Dolayısıyla saat 17:50'de başlayan emir toplama süreci, saat 18:05'e (kapanış seansı emir toplama sonuna) kadar 15 dakika boyunca kesintisiz devam edecektir. Eşleştirme işlemi saat 18:05'te (kapanış seansı ile birleştirilerek) yapılacaktır.
Soru 6 · Sermaye Piyasası Araçları
Endekse Bağlı Devre Kesici Sistemi (EBDKS) devreye girdiğinde işlemler önce kaç dakika süreyle tamamen durdurulur ve ardından tüm sıralarda kaç dakika boyunca tek fiyat emir toplama yapılır? Ayrıca, BIST 100 endeksinin düşüşünün saat 16:30'da %6,80'e ulaşmasıyla sistem o gün için ikinci bir devre kesici tetiklemesi yapacak mıdır?
- A)İşlemler önce 5 dakika süreyle durdurulur ve ardından tüm sıralarda 10 dakika boyunca tek fiyat emir toplama yapılır. BIST 100 endeksinin düşüşünün saat 16:30'da %6,80'e ulaşmasıyla sistem o gün için ikinci bir devre kesici tetiklemesi yapacaktır.
- B)İşlemler önce 10 dakika süreyle durdurulur ve ardından tüm sıralarda 5 dakika boyunca tek fiyat emir toplama yapılır. BIST 100 endeksinin düşüşünün saat 16:30'da %6,80'e ulaşmasıyla sistem o gün için ikinci bir devre kesici tetiklemesi yapmayacaktır.
- C)İşlemler önce 10 dakika süreyle durdurulur ve ardından tüm sıralarda 5 dakika boyunca tek fiyat emir toplama yapılır. BIST 100 endeksinin düşüşünün saat 16:30'da %6,80'e ulaşmasıyla sistem o gün için ikinci bir devre kesici tetiklemesi yapacaktır.
- D)İşlemler önce 10 dakika süreyle durdurulur ve ardından tüm sıralarda 5 dakika boyunca tek fiyat emir toplama yapılır. BIST 100 endeksinin düşüşünün saat 1,6:30'da %6,80'e ulaşmasıyla sistem o gün için ikinci bir devre kesici tetiklemesi yapacaktır.
- E)İşlemler önce 15 dakika süreyle durdurulur ve ardından tüm sıralarda 5 dakika boyunca tek fiyat emir toplama yapılır. BIST 100 endeksinin düşüşünün saat 16:30'da %6,80'e ulaşmasıyla sistem o gün için ikinci bir devre kesici tetiklemesi yapmayacaktır.
Çözümü göster — doğru cevap B
EBDKS devreye girdiğinde işlemler önce 10 dakika süreyle tamamen durdurulur ve ardından tüm sıralarda 5 dakika boyunca tek fiyat emir toplama yapılır. BIST 100 endeksinin düşüşünün saat 16:30'da %6,80'e ulaşmasıyla sistem o gün için ikinci bir devre kesici tetiklemesi yapmayacaktır çünkü EBDKS kapsamında belirlenen %6'lık düşüş eşiği gün içinde ikinci kez aşılırsa veya %6,80'e gelirse devre kesici tekrar çalışmaz.
Soru 7 · Sermaye Piyasası Araçları
Ana Pazar'da işlem gören ve açığa satışa izin verilen B hissesinde peş peşe gerçekleşen son iki işlemin fiyatları sırasıyla şöyledir: İşlem 1 (Bir önceki fiyat): 15,10 TL İşlem 2 (En son gerçekleşen fiyat): 15,10 TL İşlem 3 (En son gerçekleşen fiyat yeni güncellemeyle): 15,20 TL Bir yatırımcı B hissesinde açığa satış işlemi yapmak istemektedir ve Ana Pazar'da "Yukarı Adım Kuralı" geçerlidir. (Bu fiyat seviyesinde fiyat adım 0,01 TL'dir). "Yukarı adım kuralı" uyarınca; a) Hisse fiyatı İşlem 1'den İşlem 2'ye geçerken açığa satış emri verilebilecek en düşük fiyat kademesi nedir? b) Hisse fiyatı İşlem 2'den İşlem 3'e geçerken açığa satış emri verilebilecek en düşük fiyat kademesi nedir?
- A)a) 15,10 TL ve üzeri b) 15,20 TL ve üzeri
- B)a) 15,10 TL ve üzeri b) 15,10 TL ve üzeri
- C)a) 15,11 TL ve üzeri b) 15,10 TL ve üzeri
- D)a) 15,10 TL ve üzeri b) 15,11 TL ve üzeri
- E)a) 15,11 TL ve üzeri b) 15,20 TL ve üzeri
Çözümü göster — doğru cevap C
Yukarı adım kuralı, hisse fiyatı düşerken satış baskısını azaltmak amacıyla açığa satışı sınırlandıran bir kuraldır. Temel prensibi, emrin "en son fiyatından daha yüksek bir fiyat üzerinden yapılmasının"dır. Ancak son fiyat, bir önceki fiyattan büyükse "en son fiyat düzeyinden de" yapılabilir. a) En son fiyat 15,10 TL, bir önceki fiyat da 15,10 TL'dir (Fiyat yükselmemiştir). Bu durumda açığa satış emri en son fiyatın mutlaka bir kademe üstünden verilmelidir. (15,10 + 0,01 = 15,11 TL ve üzeri) b) En son fiyat 15,20 TL, bir önceki fiyat 15,10 TL'dir. Fiyat (15,20 > 15,10) yükseldiği için yatırımcı, kuralın istisnasından faydalanarak doğrudan en son fiyattan (15,20 TL ve üzeri) açığa satış emri girebilir.
Soru 8 · Sermaye Piyasası Araçları
Bir şirket genel kurulu, hisse başına brüt 10,00 TL temettü dağıtılmasına ve bunun Mayıs ve Eylül ay- larında iki eşit taksitte ödenmesine karar vermiştir. Taksitli dağıtımlarda Borsa İstanbul fiyat düzeltmesini nasıl uygular ve yatırımcının ilk taksiti alabilmesi için hisseyi en geç hangi gün portföyünde bulundurması gerekir?
- A)Taksitli dağıtımlarda her taksit için ayrı bir hak kullanım tarihi belirlenir ve Borsa İstanbul fiyat düzeltmesini ilgili taksitin brüt tutarı kadar o taksitin hak kullanım tarihinde gerçekleştirir. Yatırımcının temettü hakkına sahip olabilmesi için hisseyi o tarihten bir önceki iş günü kapanışında mutlaka portföyünde bulundurması gerekir.
- B)Taksitli dağıtımlarda tüm taksitler için tek bir hak kullanım tarihi belirlenir ve Borsa İstanbul fiyat düzeltmesini ilgili taksitin brüt tutarı kadar o tarihte gerçekleştirir. Yatırımcının temettü hakkına sahip olabilmesi için hisseyi o tarihten bir önceki iş günü kapanışında mutlaka portföyünde bulundurması gerekir.
- C)Taksitli dağıtımlarda tüm taksitler için tek bir hak kullanım tarihi belirlenir ve Borsa İstanbul fiyat düzeltmesini tüm taksitlerin toplam brüt tutarı kadar o tarihte gerçekleştirir. Yatırımcının temettü hakkına sahip olabilmesi için hisseyi o tarihten bir önceki iş günü kapanışında mutlaka portföyünde bulundurması gerekir.
- D)Taksitli dağıtımlarda her taksit için ayrı bir hak kullanım tarihi belirlenir ve Borsa İstanbul fiyat düzeltmesini tüm taksitlerin toplam brüt tutarı kadar o tarihte gerçekleştirir. Yatırımcının temettü hakkına sahip olabilmesi için hisseyi o tarihten bir önceki iş günü kapanışında mutlaka portfö,öyünde bulundurması gerekir.
- E)Taksitli dağıtımlarda her taksit için ayrı bir hak kullanım tarihi belirlenir ve Borsa İstanbul fiyat düzeltmesini ilgili taksitin brüt tutarı kadar o taksitin hak kullanım tarihinde gerçekleştirir. Yatırımcının temettü hakkına sahip olabilmesi için hisseyi hak kullanım tarihinden bir önceki iş günü kapanışında mutlaka portföyünde bulundurması gerekir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Taksitli dağıtımlarda her taksit için ayrı bir hak kullanım tarihi belirlenir ve Borsa İstanbul fiyat düzeltmesini ilgili taksitin brüt tutarı kadar o taksitin hak kullanım tarihinde gerçekleştirir. Yatırımcının temettü hakkına sahip olabilmesi için hisseyi hak kullanım tarihinden bir önceki iş günü kapanışında mutlaka portföyünde bulundurması gerekir.