Soru 1 · Sermaye Piyasası Araçları
Toplam değeri 200.000.000 TL olan bir Borçlanma Araçları Fonunun portföyünde, değeri 12.000.000 TL olan bir özel sektör tahvilinin kupon ödemelerinde temerrüde düşmesi ve fon yöneticisinin bu varlık için %100 oranında karşılık ayrılması durumunda, Yan Hesap mekanizmasının devreye sokulması için gerekli şartlar oluşmuş mudur? Ayrıca ayrıştırılan bu varlıktan ileride tahsilat yapılması halinde yeni yatırımcıların bu tahsilattan pay alması mümkün müdür?
- A)Yan hesap şartları oluşmamış ve yeni yatırımcılar tahsilattan pay alabilir.
- B)Yan hesap şartları oluşmamış ve yeni yatırımcılar tahsilattan pay alamaz.
- C)Yan hesap şartları oluşmuş ve yeni yatırımcılar tahsilattan pay alamaz.
- D)Yan hesap şartları oluşmuş ve yeni yatırımcılar tahsilattan pay alabilir ama mevcut yatırımcılardan daha az pay alır.
- E)Yan hesap şartları oluşmuş ve yeni yatırımcılar tahsilattan pay alabilir.
Çözümü göster — doğru cevap C
Yan hesap mekanizmasının devreye girmesi için iki şart gereklidir: Varlığın temerrüde düşüp %100 karşılık ayrılması ve varlık değerinin fon toplam değerinin %5'ini aşması. Varlık Oranı: 12.000.000 / 200.000.000 = 0,06 = %6,0. %5 barajı aşıldığı ve %100 karşılık ayrıldığı için Yan Hesap şartları oluşmuştur. Bu tahvil izole bir yan hesaba aktarılır ve ileride tahsilat yapılması halinde bu nakit sadece temerrüt anında fonda bulunan mevcut yatırımcılara ödenir. Fona sonradan giren yeni yatırımcılar bu tahsilattan kesinlikle pay alamazlar.
Soru 2 · Sermaye Piyasası Araçları
35 A Portföy Yönetimi, biri "Teknoloji Sektörü Fonu", diğeri ise "Koç İştirakleri Fonu" olmak üzere iki farklı tematik fon kurmuştur. Teknoloji Sektörü fonunda tek bir teknoloji şirketine (Örn: Aselsan) fon portföyünün %18'i oranında yatırım yapılmıştır. Koç İştirakleri fonunda ise portföyün %100'ü Koç Grubu şirketlerine yatırılmıştır. Sektör fonundaki %18'lik tek şirket ağırlığı ile İştirak fonundaki %100'lük aynı grup ağırlığı yasal düzenlemeler (portföy sınırlamaları muafiyetleri) açısından uygun mudur? İştirak fonlarındaki bu yapının yatırımcı için yarattığı en büyük temel riski (Grup Riski) açıklayınız.
- A)Sektör fonundaki %18'lik yatırım uygundur çünkü sektör fonlarında tek ihraççı limiti %20'ye çıkarılmıştır. İştirak fonundaki %100'lük yatırım da uygun değildir çünkü aynı grup limiti olan %20 kuralından muaftır.
- B)Sektör fonundaki %18'lik yatırım uygun değildir çünkü sektör fonlarında tek ihraççı limiti %1,8'dir. İştirak fonundaki %100'lük yatırım da uygun değildir çünkü aynı grup limiti olan %20 kuralından muaftır.
- C)Sektör fonundaki %18'lik yatırım uygundur çünkü sektör fonlarında tek ihraççı limiti %20'ye çıkarılmıştır. İştirak fonundaki %100'lük yatırım da uygundur çünkü aynı grup limiti olan %20 kuralından muaftır.
- D)Sektör fonundaki %18'lik yatırım uygun değildir çünkü sektör fonlarında tek ihraççı limiti %10'dur. İştirak fonundaki %100'lük yatırım uygundur çünkü aynı grup limiti olan %20 kuralından muaftır.
- E)Sektör fonundaki %18'lik yatırım uygun değildir çünkü sektör fonlarında tek ihraççı limiti %10'dur. İştirak fonundaki %100'lük yatırım da uygun değildir çünkü aynı grup limiti olan %20 kuralından muaftır.
Çözümü göster — doğru cevap C
Sektör fonundaki %18'lik yatırım uygundur çünkü sektör fonlarında tek ihraççı limiti %20'ye çıkarılmıştır. İştirak fonundaki %100'lük yatırım da uygundur çünkü aynı grup limiti olan %20 kuralından muaftır. İştirak fonlarındaki bu yapının yatırımcı için yarattığı en büyük temel riski (Grup Riski), fonun risklerini farklı sektörlere bölmek yerine tek bir holdingin kaderine bağlamasıdır. İlgili grubun ana şirketini sarsan olumsuz bir gelişme (kredi notu düşüşü vb.), gruptaki tüm şirketleri eşzamanlı etkileyeceğinden (yüksek korelasyon), fon yatırımcısını büyük ve ani bir değer kaybı riskiyle karşı karşıya bırakır.
Soru 3 · Sermaye Piyasası Araçları
Gama Değişken Fon yöneticisi, ay başında portföyünün %90'ını Hisse Senedinde tutarken, ay sonunda tüm hisseleri satıp portföyün %100'ünü DİBS ve mevduata geçirmiştir. Fon izahnamesinde fonun performansı değerlendirmek üzere 'Mevduat Faizi + %3' oranında bir 'Eşik Değer' belirlenmiştir. Yöneticinin portföydeki hisse oranını %90'dan %0'a çekmesi, yatırım fonu türleri düzenlemeleri açısından ihlal yaratır mı? Değişken fonlarda karşılaştırma ölçütü yerine neden 'Eşik Değer' kullanılmasının daha mantıklı ve mevzuata uygun olduğunu açıklayınız.
- A)İhlal yaratır çünkü fon izahnamesinde belirlenen eşik değerler sıfır olamaz.
- B)İhlal yaratmaz çünkü değişken fonların özgür olduğu bir varlık sınıflarında yoğunlaşma sınırı yoktur.
- C)İhlal yaratır çünkü hisse senedi taşıma oranı %80'nin altında olamaz.
- D)İhlal yaratmaz çünkü fon izahnamesinde belirlenen eşik değerler sıfır olamaz.
- E)İhlal yaratır çünkü fon izahnamesinde belirlenen karşılaştırma ölçütü olan BIST 100 ile kıyaslanmalıdır.
Çözümü göster — doğru cevap B
Değişken fonların belirleyici özelliği, herhangi bir varlık sınıfında asgari veya azami yoğunlaşma zorunluluğunun olmamasıdır. Bu fonun performansını salt bir varlık endeksi ile kıyaslamak matematiksel olarak anlamsızdır çünkü fon, piyasa koşullarına göre varlıklarını tamamen hisseye veya tamamen tahvile geçirebilir. Yöneticinin hedefi, yatırımcının parasını esnek yöntemlerle mutlak bir hedefin üzerinde büyütmektir. Bu nedenle mevzuat, sabit bir varlık endeksi yerine eşik değer tanımlanmasına izin verir.
Soru 4 · Sermaye Piyasası Araçları
Serbest fonlar, standart fonlardan farklı olarak daha fazla yatırım esnekliğine sahip olup, bu da yatırımcıların dikkatini çekmektedir. Kurulan bir Serbest Şemsiye Fon'un izahnamesinde agresif büyüme stratejisi belirlenmiştir ve fon yöneticisi bu strateji çerçevesinde bir şirketin hisselerine fon değerinin %35'ini yatırmıştır. Ayrıca fon yöneticisi Borsa İstanbul VİOP piyasasında opsiyon sözleşmesi satarak opsiyon yazıcısı olmuştur. Bu durumda, serbest fonların yasal sınırlamaları göz önünde bulundurarak, yöneticinin tek bir hisseye %35 yatırım yapması ve opsiyon yazıcısı olması yasal mıdır? Ayrıca bu fonun katılma paylarının TEFAS üzerinden normal bir bireysel yatırımcıya satılması mümkün müdür?
- A)Yasal sınırlamalar nedeniyle yöneticinin tek hisseye %35 yatırım yapması yasaktır ancak opsiyon yazıcısı olması yasaldır ve fon katılma payları TEFAS üzerinden normal bir bireysel yatırımcıya satılabilir.
- B)Yasal sınırlamalar nedeniyle yöneticinin tek hisseye %35 yatırım yapması yasaktır ancak opsiyon yazıcısı olması yasaldır ve fon katılma payları TEFAS üzerinden normal bir bireysel yatırımcıya satılamaz.
- C)Yasal sınırlamalar nedeniyle yöneticinin tek hisseye %35 yatırım yapması ve opsiyon yazıcısı olması yasaktır ancak fon katılma payları TEFAS üzerinden normal bir bireysel yatırımcıya satılabilir.
- D)Yasal sınırlamalar nedeniyle yöneticinin tek hisseye %35 yatırım yapması ve opsiyon yazıcısı olması yasaktır ve fon katılma payları TEFAS üzerinden normal bir bireysel yatırımcıya satılamaz.
- E)Yasal sınırlamalar nedeniyle yöneticinin tek hisseye %35 yatırım yapması ve opsiyon yazıcısı olması tamamen yasaldır ve fon katılma payları TEFAS üzerinden normal bir bireysel yatırımcıya da satılabilir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Serbest fonlar, standart yatırım fonlarının tabi olduğu %10 tek ihraççı limitinden ve opsiyon satıcısı olma yasaklarından muaftırlar. Dolayısıyla yöneticinin tek hisseye %35 yatırımı ve opsiyon yazıcısı olması tamamen yasaldır. Bu sınırsız risk alma potansiyeli nedeniyle mevzuat koruyucu bir bariyer koymuştur ve serbest fonlar yalnızca SPK mevzuatında tanımlı "Nitelikli Yatırımcılara" satılabilirler. TEFAS üzerinden işlem görse bile, sistemi kullanan banka, müşterinin MKK nezdinde nitelikli yatırımcı sicili olduğunu teyit etmeden bu fonu standart bireysel yatırımcıya satamaz.
Soru 5 · Sermaye Piyasası Araçları
Yatırımcı Can Bey, TEFAS üzerinden 'İleri Fiyat' uygulamasına tabi bir Hisse Senedi Fonu'ndaki katılma paylarını satmak istemektedir. Fonun izahnamesinde emir iletim kritik saati (cut-off) 13:30, satım takas valörü ise T+2 olarak belirlenmiştir. Can Bey, satış talimatını Pazartesi günü saat 14:15'te vermiştir. Can Bey'in Pazartesi saat 14:15'te verdiği satış talimatı, teknik olarak hangi gün verilmiş kabul edilir ve işlemin gerçekleşeceği fon pay fiyatı hangi günün borsa kapanış fiyatı üzerinden hesaplanır? Valör kuralını da işleterek, satıştan elde edilecek nakdin Can Bey'in hesabına tam olarak hangi gün geçeceğini açıklayınız.
- A)Talimat Salı günü verilmiş kabul edilir ve fon birim pay fiyatı Salı kapanış fiyatı üzerinden hesaplanır. Nakit takası Salı+2=Perşembe günüdür.
- B)Talimat Pazartesi günü verilmiş kabul edilir ve fon birim pay fiyatı Pazartesi kapanış fiyatı üzerinden hesaplanır. Nakit takası Pazartesi+2=Çarşamba günüdür.
- C)Talimat Salı günü verilmiş kabul edilir ve fon birim pay fiyatı Pazartesi kapanış fiyatı üzerinden hesaplanır. Nakit takası Salı+2=Pazartesi günüdür.
- D)Talimat Salı günü verilmiş kabul edilir ve fon birim pay fiyatı Salı kapanış fiyatı üzerinden hesaplanır. Nakit takası Salı+2=Pazar günüdür.
- E)Talimat Pazartesi günü verilmiş kabul edilir ve fon birim pay fiyatı Pazartesi kapanış fiyatı üzerinden hesaplanır. Nakit takası Pazartesi günüdür.
Çözümü göster — doğru cevap A
Can Bey'in Pazartesi 14:15'te verdiği satış talimatı, emir iletim kritik saati olan Pazartesi 13:30'u geçmiş olduğu için teknik olarak bir sonraki iş günü olan Salı günü verilmiş kabul edilir. İşleme esas alınacak fon birim pay fiyatı da Pazartesi değil Salı gününün borsa kapanışındaki portföy değerine göre belirlenecektir. Nakit takası (valör) ise işlemin kesinleştiği T günü Salı kabul edildiği için T+2 valör kuralı gereğince Salı gününe 2 iş günü eklenerek Perşembe günü Can Bey'in hesabına aktarılacaktır.
Soru 6 · Sermaye Piyasası Araçları
Ayşe Hanım, birikimlerini değerlendirmek için Çarşamba günü sabah saat 10:00'da "Alfa Hisse Senedi Fonu" almak üzere banka hesabından 100.000 TL'lik fon alım talimatı vermiştir. İleri fiyat uygulaması gereği, emri Çarşamba akşamı oluşacak fiyatla Perşembe günü işleme dönüşecektir. Ayşe Hanım'ın hesabından kesilen 100.000 TL, işlemin fiyata bağlanmasını beklediği o bir günlük süre zarfında atıl mı bekleyecektir? Ayrıca, Ayşe Hanım standart bir fon değil de "Katılım (Faizsiz) Hisse Senedi Fonu" alsaydı, nemalandırma sürecinde nasıl bir farklılık yaşanabilirdi?
- A)Ayşe Hanım'ın parası atıl beklemez ve mevzuata göre nemalandırılır. Katılım fonlarında da benzer şekilde nemalandırma uygulanır.
- B)Ayşe Hanım'ın parası o bir gün boyunca atıl bekler ve faiz getirisi elde edilir. Katılım fonlarında nemalandırma uygulanmaz.
- C)Ayşe Hanım'ın parası o bir gün boyunca atıl bekler ve faiz getirisi elde edilir. Katılım fonlarında da benzer şekilde işlem yapılır.
- D)Ayşe Hanım'ın parası o bir gün boyunca atıl bekler ve faiz getirisi elde edilmez. Katılım fonlarında da benzer şekilde işlem yapılır.
- E)Ayşe Hanım'ın parası o bir gün boyunca atıl bekler ve faiz getirisi elde edilmez. Katılım fonlarında nemalandırma uygulanmaz.
Çözümü göster — doğru cevap A
Ayşe Hanım'ın parası o bir gün boyunca atıl beklemeyecektir ve mevzuata göre nemalandırılacaktır. Katılım fonlarında da benzer şekilde nemalandırma uygulanır ancak bu, piyasada o an uygun bir faizsiz yatırım aracının mevcut olması şartına bağlıdır.
Soru 7 · Sermaye Piyasası Araçları
Alfa Değişken Fon yöneticisi, ilgili performans döneminde fon yatırımcılarına net %30,0 oranında (vergi öncesi) getiri sağlamıştır. Fonun izahnamesinde belirlenen karşılaştırma ölçütünün (benchmark) aynı dönemdeki getirisi ise %24,0 olmuştur. Fonun izahnamesinde, performansa dayalı portföy yönetim ücretinin, nispi getiri üzerinden mevzuatın izin verdiği 'azami oran' olan %20 seviyesinde tahsil edileceği belirtilmiştir. Fonun 'Nispi Getiri' oranını hesaplayınız. Fon kurucusu, portföyün toplam getirisi (%30,0) üzerinden mi yoksa nispi getiri üzerinden mi performans ücreti alacaktır? Bu dönem için tahsil edilecek net performans ücreti oranı yüzde kaçtır?
- A)Nispi getiri %6,0'dır. Performans ücreti nispi getiri üzerinden tahsil edilir ve oran %0,6'dır.
- B)Nispi getiri %6,0'dır. Performans ücreti nispi getiri üzerinden tahsil edilir ve oran %12,0'dır.
- C)Nispi getiri %6,0'dır. Performans ücreti nispi getiri üzerinden tahsil edilir ve oran %20'dir.
- D)Nispi getiri %6,0'dır. Performans ücreti toplam getiri üzerinden tahsil edilir ve oran %6,0'dır.
- E)Nispi getiri %6,0'dır. Performans ücreti nispi getiri üzerinden tahsil edilir ve oran %1,20'dir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Nispi getiri, fonun getirisinden karşılaştırma ölçütünün getirisinin çıkarılmasıyla bulunur (%30,0 −%24,0 = %6,0). Performans ücreti sadece nispi getiri üzerinden hesaplanır ve mevzuata göre azami oran %20'dir (%6,0 × %20 = %1,20). Yönetici, yatırımcının elde ettiği %30'luk getirinin içerisinden fazladan %1,20'lik kısmı (başarı primi olarak) nakden veya pay satışı yoluyla tahsil edecektir.
Soru 8 · Sermaye Piyasası Araçları
Bir yatırım uzmanı VİOP veri ekranında F_XU0300626 ve F_XAUTRY0426 kodlu iki farklı vadeli işlem sözleşmesini takip etmektedir. O anki piyasa fiyatlamalarına göre; BİST 30 Endeksi 10.500 puan, Gram Altın fiyatı ise 2.800 TL seviyesindedir. Sözleşme kodlarının yapısını ayrıştırarak, her bir sözleşmenin dayanak varlığını ve vadesini tespit ediniz. Ardından, sözleşme büyüklüğü çarpanlarını kullanarak bu iki sözleşmenin 1'er adedinin temsil ettiği parasal büyüklükleri (Sözleşme Değerlerini) hesaplayınız.
- A)F_XU0300626 sözleşmesi BİST 30 Endeksi dayanaklı, Haziran 2026 vadesi ve sözleşme değeri 10.500 TL'dir. F_XAUTRY0426 sözleşmesi TL/Gram Altın dayanaklı, Nisan 2026 vadesi ve sözleşme değeri 28.000 TL'dir.
- B)F_XU0300626 sözleşmesi BİST 30 Endeksi dayanaklı, Haziran 2026 vadesi ve sözleşme değeri 105.000 TL'dir. F_XAUTRY0426 sözleşmesi TL/Gram Altın dayanaklı, Nisan 2026 vadesi ve sözleşme değeri 2.800 TL'dir.
- C)F_XU0300626 sözleşmesi BİST 30 Endeksi dayanaklı, Haziran 2026 vadesi ve sözleşme değeri 105.000 TL'dir. F_XAUTRY042, sözleşmesi TL/Gram Altın dayanaklı, Nisan 2026 vadesi ve sözleşme değeri 28.000 TL'dir.
- D)F_XU0300626 sözleşmesi BİST 30 Endeksi dayanaklı, Haziran 2026 vadesi ve sözleşme değeri 105.000 TL'dir. F_XAUTRY0426 sözleşmesi TL/Gram Altın dayanaklı, Nisan 2026 vadesi ve sözleşme değeri 2.80 TL'dir.
- E)F_XU0300626 sözleşmesi BİST 30 Endeksi dayanaklı, Haziran 2026 vadesi ve sözleşme değeri 10.500 TL'dir. F_XAUTRY0426 sözleşmesi TL/Gram Altın dayanaklı, Nisan 2026 vadesi ve sözleşme değeri 2.800 TL'dir.
Çözümü göster — doğru cevap B
F_XU0300626 sözleşmesi BİST 30 Endeksi dayanaklı, Haziran 2026 vadesi ve sözleşme değeri 105.000 TL'dir. F_XAUTRY0426 sözleşmesi TL/Gram Altın dayanaklı, Nisan 2026 vadesi ve sözleşme değeri 2.800 TL'dir.