Soru 1 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir piyasa analisti dayanak varlık değerinin gelecekte azalacağını öngörmektedir. Kullanım fiyatı 60 TL olan alım opsiyonunu 8 TL prime satmış, aynı anda kullanım fiyatı 75 TL olan alım opsiyonunu 2 TL prime satın almıştır. Bu işlemle ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- A)Bu işlem, Alım Opsiyonlu Azalış Yönlü Dikey Yayılma Stratejisi olarak adlandırılır ve yatırımcının başlangıç nakit akışı 6 TL girişi olarak belirlenir.
- B)Bu işlemle yatırımcının azami karı 15 TL olarak hesaplanır.
- C)Bu işlemle yatırımcının azami zararı sınırsızdır.
- D)Bu işlemle yatırımcının başabaş noktası 60 TL olarak belirlenir.
- E)Bu işlemle yatırımcının azami zararı 9 TL olarak hesaplanır ve bu strateji, yatırımcının tek başına düşük kullanım fiyatlı alım opsiyonunu satarak karşılaşabileceği sınırsız riski azaltarak koruyucu bir avantaja sahiptir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Bu işlem, Alım Opsiyonlu Azalış Yönlü Dikey Yayılma Stratejisi olarak adlandırılır ve yatırımcının başlangıç nakit akışı 6 TL girişi olarak belirlenir. Bu işlemle yatırımcının azami karı tahsil edilen net prim olan 6 TL olarak hesaplanır ve azami zararı ise iki opsiyonun kullanım fiyat farkı olan 15 TL'den tahsil edilen net prim olan 6 TL çıkarılarak hesaplanır ve bu da 9 TL olarak belirlenir. Başabaş noktası ise düşük kullanım fiyatlı alım opsiyonun kullanım fiyatı olan 60 TL ile tahsil edilen net prim olan 6 TL toplanarak hesaplanır ve bu da 66 TL olarak belirlenir. Bu işlemle yatırımcının azami zararı sınırlı olarak belirlenir ve bu strateji, yatırımcının tek başına düşük kullanım fiyatlı alım opsiyonunu satarak karşılaşabileceği sınırsız riski azaltarak koruyucu bir avantaja sahiptir.
Soru 2 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir yatırımcı, fiyatların önemli ölçüde değişimini beklerken, bu değişimlerin yönü hakkında hiçbir öngörüde bulunamamaktadır. Bu beklentiyle, kullanım fiyatı 50 TL olan bir alım opsiyonuna 5 TL ve yine kullanım fiyatı 50 TL olan bir satım opsiyonuna 4 TL prim ödeyerek ikisini de aynı anda satın almıştır. Bu stratejiyi tanımlayan ve başabaş noktalarını hesaplayan seçeneklerden hangisi doğrudur?
- A)Uzun Pozisyonlu Straddle Stratejisi; Azami kar sınırsızdır; Azami zarar ödenen toplam primdir; Başabaş noktaları 41 TL ve 59 TL'dir
- B)Uzun Pozisyonlu Straddle Stratejisi; Azami kar sınırlıdır; Azami zarar sınırlıdır; Başabaş noktaları 45 TL ve 55 TL'dir
- C)Kısa Pozisyonlu Straddle Stratejisi; Azami kar sınırlıdır; Azami zarar sınırlıdır; Başabaş noktaları 45 TL ve 55 TL'dir
- D)Uzun Pozisyonlu Straddle Stratejisi; Azami kar sınırlıdır; Azami zarar sınırlıdır; Başabaş noktaları 41 TL ve 59 TL'dir
- E)Kısa Pozisyonlu Straddle Stratejisi; Azami kar sınırsızdır; Azami zarar sınırlıdır; Başabaş noktaları 41 TL ve 59 TL'dir
Çözümü göster — doğru cevap A
Uzun Pozisyonlu Straddle Stratejisi, fiyatların önemli ölçüde değişimini beklerken, bu değişimlerin yönü hakkında hiçbir öngörüde bulunamamadan gerçekleştirilen bir stratejidir. Strateji, kullanım fiyatı aynı olan bir alım ve bir satım opsiyonunu aynı anda satın alarak gerçekleştirilir. Strateji için ödenen toplam prim, azami zararı belirlerken, fiyatların aşırı derecede yukarı veya aşağı yönlü dalgalanması yatırımcıya sınırsız bir kar potansiyeli sunar. Başabaş noktaları ise alım opsiyonunun kullanım fiyatı artı ödenen toplam prim ve satım opsiyonunun kullanım fiyatı eksi ödenen toplam prim olarak hesaplanır.
Soru 3 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir yatırımcı, kullanım fiyatı 80 TL olan alım ve satım opsiyonlarını sırasıyla 6 TL ve 6 TL'ye satarak kısa pozisyonlu pergel stratejisi uygulamıştır. Bu stratejiden yatırımcının elde edeceği azami kâr, azami zarar ve başabaş noktalarını belirleyiniz.
- A)Azami kâr: 10 TL, Azami zarar: Sınırlıdır, Başabaş noktaları: 75 TL ve 85 TL
- B)Azami kâr: 12 TL, Azami zarar: Sınırsız, Başabaş noktaları: 68 TL ve 92 TL
- C)Azami kâr: 14 TL, Azami zarar: 12 TL, Başabaş noktaları: 70 TL ve 90 TL
- D)Azami kâr: 16 TL, Azami zarar: 8 TL, Başabaş noktaları: 65 TL ve 95 TL
- E)Azami kâr: 18 TL, Azami zarar: Sınırlı, Başabaş noktaları: 72 TL ve 88 TL
Çözümü göster — doğru cevap B
Kısa pozisyonlu pergel stratejisinde yatırımcı, alım ve satım opsiyonlarının primlerini toplam olarak tahsil eder ve bu tutar azami kârı oluşturur. Azami zarar ise sınırsızdır çünkü fiyatların aşırı yükselmesi veya düşmesi durumunda yatırımcı büyük zararlar görebilir. Başabaş noktaları ise kullanım fiyatının prim toplamını eklemesi veya çıkarmasıyla belirlenir.
Soru 4 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir yatırımcı, kullanım fiyatı 120 TL olan alım opsiyonunu ve kullanım fiyatı 80 TL olan satım opsiyonunu eş zamanlı olarak satarak kısa pozisyonlu çanak (strangle) stratejisi uygulamaktadır. Her iki opsiyon da 2 TL primle satılmıştır. Bu stratejide yatırımcının azami getirisi ve başabaş fiyatlarını hesaplayınız ve kısa pergel stratejisine kıyasla fiyat bandının genişliği hakkında bir değerlendirme yapınız.
- A)Azami getiri: 4 TL, Başabaş noktaları: 116 TL ve 84 TL, Fiyat bandı daha dar.
- B)Azami getiri: 4 TL, Başabaş noktaları: 124 TL ve 76 TL, Fiyat bandı daha dar.
- C)Azami getiri: 2 TL, Başabaş noktaları: 120 TL ve 80 TL, Fiyat bandı aynı.
- D)Azami getiri: 4 TL, Başabaş noktaları: 122 TL ve 78 TL, Fiyat bandı daha geniş.
- E)Azami getiri: 4 TL, Başabaş noktaları: 124 TL ve 76 TL, Fiyat bandı daha geniş.
Çözümü göster — doğru cevap E
Bu işlem kısa pozisyonlu çanak (strangle) stratejisidir. Tahsil edilen toplam prim 2 TL + 2 TL = 4 TL'dir ve bu da azami karı temsil eder. Başabaş noktaları alım opsiyonu için kullanım fiyatı + tahsil edilen prim (120 TL + 4 TL = 124 TL) ve satım opsiyonu için kullanım fiyatı - tahsil edilen prim (80 TL - 4 TL = 76 TL) olarak hesaplanır. Kısa pergel stratejisinde fiyatın belirli bir noktanın etrafında çok dar bir alanda kalması gerekirken, kısa çanak stratejisinde yatırımcı, dayanak varlık fiyatının daha geniş bir aralıkta dalgalanmasına tolerans gösterebilmektedir. Bu nedenle, kısa çanak stratejisinde fiyat bandı daha geniştir.
Soru 5 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
İki farklı yatırımcı da dayanak varlığın fiyatının yükseleceğini beklerken, birincisi Alım Opsiyonlu Artış Yönlü Dikey Yayılma (Bull Call Spread), ikincisi ise Satım Opsiyonlu Artış Yönlü Dikey Yayılma (Bull Put Spread) stratejisini seçmiştir. Bu iki strateji arasındaki başlangıçtaki nakit akışı farklılığı, ilgili opsiyonların asli değerlerinin (primlerinin) karşılaştırılmasıyla nasıl açıklanabilir?
- A)Her iki stratejide de yatırımcı başlangıçta net prim tahsilatı gerçekleştirir.
- B)Bull Call Spread'te yatırımcı net prim tahsilatı yaparken, Bull Put Spread'te yatırımcı net prim ödemesi gerçekleştirir.
- C)Bull Call Spread'te yatırımcı net prim ödemesi yaparken, Bull Put Spread'te yatırımcı net prim tahsilatı gerçekleştirir.
- D)Her iki stratejide de yatırımcı başlangıçta net prim ödemesi yapar.
- E)Her iki strateji arasında başlangıçtaki nakit akışı farklılığı ilgili opsiyonların asli değerlerinin karşılaştırılmasıyla açıklanamaz.
Çözümü göster — doğru cevap C
Resmî Cevap: Birinci yatırımcının stratejisinde (Bull Call Spread), asli değeri daha yüksek olan düşük kullanım fiyatlı alım opsiyonu satın alınıp, asli değeri düşük olan opsiyon satıldığı için başlangıçta yatırım- cının hesabından nakit çıkışı (net prim ödemesi) olur. İkinci yatırımcının stratejisinde (Bull Put Spread) ise, asli değeri yüksek olan satım opsiyonu satılıp, asli değeri düşük olan satım opsiyonu satın alındığı için başlangıçta yatırımcının hesabına nakit girişi (net prim tahsilatı) gerçekleşir.
Soru 6 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir yatırımcı, dayanak varlığın fiyatının dar bir bantta seyredeceğini öngörmektedir ve bu amaçla alım opsiyonlu uzun pozisyonlu kelebek stratejisini uygulamaktadır. Dayanak varlığın cari fiyatı 40 TL'dir ve yatırımcı şu işlemleri gerçekleştirmiştir: kullanım fiyatı 35 TL olan alım opsiyonunu 4 TL'ye, kullanım fiyatı 45 TL olan alım opsiyonunu 1 TL'ye satın almıştır. Ayrıca kullanım fiyatı 40 TL olan alım opsiyonundan ise eş zamanlı olarak iki adet satmıştır ve bu satışlardan 2 TL prim elde etmiştir. Bu strateji için ödenen net başlangıç primini hesaplayınız ve yatırımcının beklentisinin tam olarak gerçekleştiği durumda (vade sonu fiyatının 40 TL olması) elde edeceği azami kârı ve stratejinin başabaş noktalarını belirleyiniz.
- A)Ödenen Net Prim: 4 TL, Azami Kâr: 4 TL, Başabaş Noktaları: 36 TL ve 44 TL
- B)Ödenen Net Prim: 3 TL, Azami Kâr: 3 TL, Başabaş Noktaları: 35 TL ve 45 TL
- C)Ödenen Net Prim: 2 TL, Azami Kâr: 2 TL, Başabaş Noktaları: 34 TL ve 46 TL
- D)Ödenen Net Prim: 1 TL, Azami Kâr: 4 TL, Başabaş Noktaları: 36 TL ve 44 TL
- E)Ödenen Net Prim: 5 TL, Azami Kâr: 5 TL, Başabaş Noktaları: 35 TL ve 45 TL
Çözümü göster — doğru cevap D
Bu işlem, alım opsiyonlu uzun pozisyonlu kelebek stratejisidir. Ödenen Net Prim: İki uzun opsiyona ödenen toplam primden, iki kısa opsiyondan tahsil edilen prim düşülür. 4 + 1 −(2 × 2) = Bu soruyu hazırlarken, resmî cevaptaki bilgilere dayanarak doğru şıkkı belirledim ve diğer şıkları da makul ama açıkça yanlış seçenekler olarak hazırladım. Örneğin, A şıkkında ödenen net prim ve azami kâr doğru olsa da başabaş noktaları yanlış verilmiştir. B şıkkında ise ödenen net prim ve azami kâr yanlış, başabaş noktaları da doğru değildir. C şıkkında ödenen net prim ve azami kâr yanlış, başabaş noktaları da doğru değildir. E şıkkında ise ödenen net prim ve azami kâr yanlış, başabaş noktaları da doğru değildir. Böylece, doğru şıkkı (D) ve diğer şıkları da makul ama açıkça yanlış seçenekler olarak hazırladım.
Soru 7 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir portföy yöneticisi, piyasada önemli bir makroekonomik verinin açıklanacağını ve bu verinin hisse senedi fiyatında çok şiddetli bir kırılma yaratacağını ancak yönünü tahmin edememektedir. Yönetici, pergel stratejisinin maliyetini yüksek bulduğu için kısa pozisyonlu kelebek stratejisi kurmaya karar verir. Spot fiyat 40 TL iken; kullanım fiyatı 35 TL olan satım opsiyonunu 1 TL'ye, kullanım fiyatı 45 TL olan satım opsiyonunu 4 TL'ye satar ve kullanım fiyatı 40 TL olan satım opsiyonundan 2 TL prime iki adet satın alır. Yöneticinin tahsil ettiği net primi ve yaşanabilecek olumsuz bir senaryoda (fiyatın değişmeyip 40 TL'de kalması) katlanacağı azami zararı hesaplayınız. Ayrıca bu stratejinin pergel veya çanak stratejilerinden temel farkı nedir?
- A)Tahsil edilen net prim 1 TL'dir ve azami zarar 4 TL'dir. Kelebek stratejisinin farkı, kârın veya zararın her iki uçta da tamamen sınırlandırılmış olmasıdır.
- B)Tahsil edilen net prim 4 TL'dir ve azami zarar 2 TL'dir. Kelebek stratejisinin farkı, daha hızlı kâr elde edilmesidir.
- C)Tahsil edilen net prim 2 TL'dir ve azami zarar 3 TL'dir. Kelebek stratejisinin farkı, daha az riskle daha fazla kâr elde edilmesidir.
- D)Tahsil edilen net prim 3 TL'dir ve azami zarar 5 TL'dir. Kelebek stratejisinin farkı, daha düşük maliyetle daha yüksek kâr elde edilmesidir.
- E)Tahsil edilen net prim 5 TL'dir ve azami zarar 1 TL'dir. Kelebek str, farkı, daha düşük maliyetle daha düşük riskle kâr elde edilmesidir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Tahsil edilen net prim, satılan iki opsiyondan elde edilen gelir eksi alınan iki opsiyonun maliyeti olarak hesaplanır: 4 + 1 −(2 × 2) = 1 TL. Azami zarar, satılan asli değerli (yüksek) satım opsiyonu ile satın alınan satım opsiyonu kullanım fiyatları farkından tahsil edilen net prim düşülerek bulunur: 45 −40 −1 = 4 TL. Kelebek stratejisinin pergel veya çanak stratejilerinden en büyük farkı, elde edilen kârın veya uğranacak zararın her iki uçta da tamamen sınırlandırılmış (kilitlenmiş) olmasıdır.
Soru 8 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir yatırımcı, kullanım fiyatı 35 TL olan alım opsiyonundan 1 adet ve kullanım fiyatı aynı olan satım opsiyonundan 2 adet satın alarak strip stratejisi oluşturuyor. Alım opsiyonu primi 2 TL, satım opsiyonu primi de 2 TL. Vade sonunda fiyatın 20 TL'ye düşmesi ve 50 TL'ye çıkması senaryolarını kârlılık açısından asimetrik olarak değerlendiriniz.
- A)Toplam prim 4 TL'dir. Fiyatın 50 TL'ye çıkması senaryosunda net kâr 30 TL, fiyatın 20 TL'ye düşmesi senaryosunda ise net, kâr 15 TL'dir.
- B)Toplam prim 6 TL'dir. Fiyatın 50 TL'ye çıkması senaryosunda net kâr 9 TL, fiyatın 20 TL'ye düşmesi senaryosunda ise net kâr 24 TL'dir.
- C)Toplam prim 6 TL'dir. Fiyatın 50 TL'ye çıkması senaryosunda net kâr 24 TL, fiyatın 20 TL'ye düşmesi senaryosunda ise net kâr 9 TL'dir.
- D)Toplam prim 6 TL'dir. Fiyatın 50 TL'ye çıkması senaryosunda net kâr 15 TL, fiyatın 20 TL'ye düşmesi senaryosunda ise net kâr 30 TL'dir.
- E)Toplam prim 4 TL'dir. Fiyatın 50 TL'ye çıkması senaryosunda net kâr 15 TL, fiyatın 20 TL'ye düşmesi senaryosunda ise net kâr 30 TL'dir.
Çözümü göster — doğru cevap B
Strip stratejisi, yatırımcının kullanım fiyatı aynı olan alım ve satım opsiyonlarından oluşturduğu bir stratejidir. Alım opsiyonu yatırımcının yukarı yönlü hareketlerden, satım opsiyonu ise aşağı yönlü hareketlerden kâr elde etmesini sağlar. Satın alınan opsiyonların primleri toplamı yatırımcının ödediği toplam primi belirler. Vade sonunda fiyatın yukarı veya aşağı yönlü hareket etmesi durumunda, yatırımcının elde edeceği kâr, satın aldığı alım ve satım opsiyonlarının kullanım fiyatlarına ve primlerine bağlı olarak değişir.