Soru 1 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
A ve B firmaları arasında bir faiz swapı anlaşması yapılmıştır. A firması her yıl B firmasına %10 sabit faiz ödeyecek ve karşılığında B firmasından 1 yıl vadeli değişken LIBOR faizini tahsil edecektir. İlk yılın sonunda LIBOR faizi %12 olmuştur. Bu durumda, taraflar arasındaki net nakit akışı kimden kime ve ne kadar olacaktır?
- A)B firması A firmasına 12.000.00, TL öder
- B)A firması B firmasına 2.000.000 TL öder
- C)A firması B firmasına 10.000.000 TL öder
- D)B firması A firmasına 2.000.000 TL öder
- E)A firması B firmasına 12.000.000 TL öder
Çözümü göster — doğru cevap D
A firması sabit faiz ödeyen taraf olduğu için, LIBOR faizin artışına rağmen kâr sağlamıştır. B firması ise değişken faiz ödeyen taraf olduğu için, LIBOR faizin artışından dolayı zarar görmüştür ve A firmasına net olarak 2.000.000 TL ödemede bulunmuştur.
Soru 2 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Avrupa merkezli Şirket X ile ABD merkezli Şirket Y'nin doğrudan yabancı bankalardan borçlanmak yerine bir döviz swapı anlaşması yapmasının ekonomik gerekçesi nedir?
- A)Şirketlerin uluslararası alanda rekabet gücü artışı
- B)Göreli maliyet avantajı
- C)Dövizler arasındaki fiyat farklılıkları
- D)Şirketlerin uluslararası yatırım fırsatlarını değerlendirmesi
- E)Dövizlerin değer değişimlerinden kaynaklanan riskler
Çözümü göster — doğru cevap B
Bu işlemin arkasındaki ekonomik rasyonalite 'göreli (karşılaştırmalı) maliyet avantajıdır'. Her iki firma da kendi iç piyasalarında borçlanma konusunda daha güçlü bir konuma sahip oldukları için çok daha ucuz kredi bulabilmektedir. Şirket X ucuz Euro, Şirket Y ise ucuz Dolar borçlanır ve bu fonları (anaparaları) döviz swapı ile birbiriyle değiştirirler. Böylece her iki firma da normal şartlarda yüksek maliyetle bulabilecekleri yabancı fonları, karşı tarafın maliyet avantajını paylaşarak çok daha ucuza elde etmiş olurlar.
Soru 3 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Değişken faizli tahvilin (BDeğişken) değerlemesinde, faiz ödemesinin hemen öncesinde ve hemen sonrasındaki teorik değerleri (L ve k bağlamında) aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Faiz ödemesinin hemen öncesinde değeri L+k, hemen sonrasındaki değeri ise sıfırdır.
- B)Faiz ödemesinin hemen öncesinde değeri k, hemen sonrasındaki değeri ise L+k'dir.
- C)Faiz ödemesinin hemen öncesinde değeri L+k, hemen sonrasındaki değeri ise L'dir.
- D)Faiz ödemesinin hemen öncesinde değeri L, hemen sonrasındaki değeri ise L+k'dir.
- E)Faiz ödemesinin hemen öncesinde değeri sıfır, hemen sonrasındaki değeri ise L+k'dir.
Çözümü göster — doğru cevap D
Değişken faizli tahvilin (BDeğişken) değerlemesinde, faiz ödemesinin hemen öncesinde değeri nominal anapara (L) ile o dönem ödeneceği kesinleşmiş olan faiz tutarı (k) toplamıdır (L+k). Faiz ödemesinin hemen sonrasındaki değeri ise nominal anapara (L)'ye eşittir çünkü faiz ödemesi yapıldıktan sonra tahvilin değeri yeniden sıfırlanır ve nominal değere eşitlenir.
Soru 4 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
A Şirketi'nin 3 yıl vadeli döviz swapı sözleşmesinin güncel net değerini ve negatif çıkmasının sebebini belirleyiniz.
- A)VSWAP = −535.076 TL; Euro'nun değer kaybetmesi borcun TL karşılığını azalttı.
- B)VSWAP = −535.076 TL; Euro'nun değer kazanması borcun TL karşılığını artırdı.
- C)VSWAP = −535.076 TL; Euro'nun değer kazanması borcun TL karşılığını azalttı.
- D)VSWAP = −535.076 TL; Euro'nun değer kazanması borcun TL karşılığını etkilemedi.
- E)VSWAP = −535.076 TL; Euro'nun değer kaybetmesi borcun TL karşılığını artırdı.
Çözümü göster — doğru cevap B
Döviz swapının değerleme formülü uygulanarak şirketin pozisyonunun TL cinsinden güncel net değeri −535.076 TL olarak hesaplanmıştır. Swapın negatif çıkmasının temel sebebi, Euro'nun değer kazanması ve dolayısıyla borcun TL karşılığının artmasıdır.
Soru 5 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Swap anlaşmasının ikinci el piyasada devredilmesi (spekülatif pozisyon kapatma)
- A)Swap anlaşmasının başlangıç değerinin sıfır olması
- B)Swap anlaşmasının vade sonunda sona ermesi
- C)Faizlerin düşmesiyle swap kontratının değerinin sıfıra yakın kalması
- D)Sabit faiz yükümlülüğünün ucuz kalması ve değişken faiz tahsilinin yükselmesiyle swap kontratının değerinin pozitif hale gelmesi
- E)Değişken faiz yükümlülüğünün ucuz kalması ve sabit faiz tahsilinin yükselmesiyle swap kontratının değerinin pozitif hale gelmesi
Çözümü göster — doğru cevap D
Swap anlaşmasının değeri başlangıçta sıfıra yakın olmakla birlikte, piyasada faiz oranlarının beklenenden daha yüksek bir şekilde yükselmesi durumunda, sabit faiz yükümlülüğünün ucuz kalırken değişken faiz tahsilinin yükselmesiyle swap kontratının değerinin pozitif hale gelmesi sağlanır. Bu değerli kontrat, likit swap piyasasında başka bir finansal kuruma satılarak/devredilerek, gelecek yıllarda elde edilecek faiz kârlarının bugünkü değerinin anında nakit olarak realisasyonu sağlanarak pozisyon kapatabilir.
Soru 6 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir yatırımcı, kullanım fiyatı 47,50 TL olan bir Knock-Out Alım Opsiyonu satıcısı olmuştur. Sözleşme büyüklüğü 100.000 dolardır ve alınan prim 50.000 TL'dir. Vade içinde kur anlık olarak 48,10 TL'yi görmüş, ancak vade tarihinde 47,70 TL seviyesinde kapanmıştır. Bu senaryoda, yatırımcının (opsiyon satıcısının) net kârı ne kadardır?
- A)30.000 TL kâr
- B)20.000 TL zarar
- C)50.000 TL zarar
- D)Opsiyon iptal olduğu için yatırımcı hiçbir şey yapmaz
- E)50.000 TL kâr
Çözümü göster — doğru cevap E
Knock-Out opsiyonlarda, dayanak varlık belirlenen bariyere (48,00 TL) dokunduğu veya geçtiği anda opsiyon "iptal olur" ve vadesi beklenmeden sözleşme bitirilir. Vade içinde kur 48,10 TL'yi gördüğü için opsiyon iptal olmuştur. Yatırımcı hiçbir ödeme yapmaz ve aldığı 50.000 TL prim doğrudan net kârı olur.
Soru 7 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Hammadde olarak buğday kullanan bir şirket, 6 ay sonraki olası fiyat artışlarına karşı kendini korumak istemektedir. Şirket, standart bir alım (call) opsiyonunun yüksek priminden kaçınmak için "İnişli (Knock-In) Alım Opsiyonu" satın alır. Bu sözleşmede kullanım fiyatı 10.000 TL/Ton, alt bariyer ise 8.500 TL/Ton olarak belirlenmiştir. Knock-In opsiyonunun işleyiş mantığına göre, bu opsiyonun vade sonunda 11.000 TL/Ton fiyattan kullanılabi- lmesi (şirkete kâr sağlaması) için vade süresince mutlaka gerçekleşmesi gereken ön koşul nedir? Bariyerli opsiyonların standart opsiyonlara göre daha az maliyetli olmasının (priminin ucuz olmasının) temel sebebi nedir?
- A)Opsiyonun vade sonunda kullanılabilmesi için buğday fiyatının vade boyunca sürekli olarak kullanım fiyatının (10.000 TL/Ton) altında seyretmesi gerekmektedir.
- B)Opsiyonun vade sonunda kullanılabilmesi için buğday fiyatının vade boyunca sürekli olarak kullanım fiyatının (10.000 TL/Ton) üstünde seyretmesi gerekmektedir.
- C)Opsiyonun vade sonunda kullanılabilmesi için buğday fiyatının vade boyunca sürekli olarak bariyer fiyatının (8.500 TL/Ton) üstünde seyretmesi gerekmektedir.
- D)Opsiyonun vade sonunda kullanılabilmesi için buğday fiyatının vade boyunca sürekli olarak kullanım fiyatının (10.000 TL/Ton) ve bariyer fiyatının (8.5:0 TL/Ton) arasında seyretmesi gerekmektedir.
- E)Opsiyonun vade sonunda kullanılabilmesi için buğday fiyatının vade boyunca sürekli olarak bariyer fiyatının (8.500 TL/Ton) altında seyretmesi gerekmektedir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Knock-In opsiyonlar sözleşme başlangıcında "pasiftir". Bu opsiyonun Avrupa tipi standart bir opsiyona dönüşerek şirkete koruma sağlayabilmesi için, buğday fiyatının 6 aylık süre zarfında en az bir kez 8.500 TL/Ton alt bariyer seviyesine "düşmesi (temas etmesi)" zorunludur. Eğer fiyat hiç 8.500 TL'ye inmezse, vade sonunda buğday 11.000 TL'ye çıksa dahi opsiyon pasif kalacağı için şirket bu hakkı kullanamaz. Bariyerli opsiyonların standart opsiyonlardan daha ucuz olmasının sebebi, yatırımcının he- define ulaşması (opsiyonu kârlı kullanması) için aşması gereken "ekstra bir şartın (bariyerin)" bulunma- sıdır. Bu kısıtlayıcı koşul, opsiyon satıcısının riskini düşürdüğü için opsiyon primini de ucuzlatır.
Soru 8 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bir fon yöneticisi, kullanım fiyatı 4.000 TL olan ve seçim yönünü belirleme süresi azami 2 ay olan bir Seçim Opsiyonu satın almıştır. Eğer 2. ayın sonunda spot altın fiyatı 3.500 TL'ye düşerse, yöneticinin rasyonel olarak opsiyonun yönünü hangi opsiyon türü olarak seçmesi beklenir?
- A)Alım Opsiyonu
- B)Satım Opsiyonu
- C)Hem Alım Hem Satım Opsiyonu
- D)Hiçbiri
- E)Belirsizdir
Çözümü göster — doğru cevap B
- ayın sonunda altın fiyatı kullanım fiyatının altında olduğundan, yöneticinin kalan vade boyunca elindeki varlığı daha yüksek bir fiyattan satabilme hakkını koruması mantıklı olacaktır. Bu nedenle Satım Opsiyonu olarak yönlendirilmesi beklenir.