e-BEAS Bireysel Emeklilik Sistemi Mevzuatı Soruları ve Çözümleri — 12. bölüm

Emeklilik yatırım fonları yönetmeliğinin 23. maddesi, fonların portföylerinin en fazla %50'si tutarındaki para ve sermaye piyasası araçlarını ödünç verebileceğini açıkça hükme bağlamaktadır. Bu oran, fonun likidite ve risk yönetimi ilkeleri çerçevesinde belirlenen yasal bir sınırlamadır.

Fon, Kurul düzenlemeleri uyarınca yapılacak bir sözleşme çerçevesinde herhangi bir anda fon portföyünün en fazla %50’si tutarındaki para ve sermaye piyasası araçlarını ödünç verebilir

İlgili hükümde 'Emeklilik planı' tanımı, emeklilik sözleşmesinin uygulama biçimini belirleyen teknik esaslar olarak açıkça tanımlanmıştır. Bu nedenle soruda belirtilen kavramın karşılığı 'Emeklilik planı'dır.

Emeklilik planı: Emeklilik sözleşmesinin uygulama biçimini belirleyen teknik esasları,

İlgili hükümde emeklilik şirketlerinin sermayesinin en az %51'inin mali piyasalar konusunda yeterli bilgi ve tecrübeye sahip tüzel kişilere ait olması gerektiği açıkça belirtilmiştir.

Sermayenin en az yüzde ellibirinin malî piyasalar konusunda yeterli bilgi ve tecrübeye sahip tüzel kişilere ait olması ve tüzel kişi kurucuların yönetim ve denetimine sahip gerçek kişilerin, bu maddenin dördüncü fıkrasının (g) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç kurucularda aranan şartları taşımaları gerekir.

Saklayıcının görevleri açıkça sayılan maddelerde yer almakta olup, emeklilik şirketinden alacaklılara karşı yedieminlik görevi bu listede bulunmamaktadır.

a) Fon varlıklarının saklanması, b) Fon adına yapılan varlık alım ve satım işlemlerinin takasının yapılabilmesi için gerekli ortamın sağlanması ve kontrolü, c) Fon paylarının katılımcı bazında tutulması ve katılımcılara fon hesaplarında yatırıma yönlendirilecek katkı payı tutarı ile bunlara karşılık gelen pay sayılarını fon bazında izleme imkanı sağlanması, ç) Fon portföyünün Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde yönetilmesinin kontrolü, d) Portföy değerinin ve birim pay değerinin bu Yönetmelikte belirlenen değerleme esasları çerçevesinde hesaplandığının kontrolü, e) Fon hesaplarında yatırıma yönlendirilecek ve Şirket tarafından bildirilen katılımcı katkı paylarının fona aktarımında pay sayısının doğru hesaplanıp hesaplanmadığının kontrol edilmesi, f) Fon hesabından yapılacak ödeme ve virman işlemlerinin kontrolü, g) Fon portföyündeki menkul kıymetler üzerindeki hakların portföy yönetim şirketinin talimatı çerçevesinde kullanılmasına aracılık, ğ) Şirkete ve portföy yönetim şirketine, fon ile ilgili bilgileri izleme imkanının ve gerekli raporların elektronik ortamda sağlanması, h) Kurulca ve Müsteşarlıkça istenecek fon işlemleri ve varlıkları ile ilgili bilgilerin elektronik ortamda sağlanması, ile görevlidir.

İlgili hükümde otomatik katılım kapsamında ödemeye ara verme hakkının yalnızca çalışan tarafından kullanılabileceği açıkça belirtilmiştir. Bu hak işverene devredilemez ve diğer taraflar tarafından kullanılamaz.

Bu madde kapsamındaki ödemeye ara verme hakkı yalnızca çalışan tarafından kullanılabilir.

İlgili hükümde sigortacılık veya ilgili teknik konulardan sorumlu genel müdür yardımcılarının en az 7 yıl deneyim sahibi olması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Bu hüküm, genel müdür yardımcısı pozisyonu için aranan asgari mesleki deneyim süresini doğrulamaktadır.

sigortacılık veya sigortacılık tekniği ile ilgili konulardan sorumlu genel müdür yardımcılıklarına atanacakların yedi yıldan az olmamak üzere sigortacılık, iktisat, işletme, muhasebe, hukuk, maliye, matematik, istatistik, aktüerya veya mühendislik alanlarının en az birinde; diğer genel müdür yardımcılıklarına atanacakların da sorumlu olacakları alanda en az yedi yıl deneyim sahibi olması şarttır.

İlgili hükümde emeklilik yatırım fonlarının düzenlediği günlük raporun içeriğinin birim pay değerlerinin günlük hesaplanmasını gösterdiği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle günlük raporlarda fon birim pay değerlerinin hesaplanması bilgisi yer alır.

Günlük rapor, fon portföy ve net varlık değeri tablolarından oluşan ve birim pay değerlerinin günlük olarak hesaplanmasını gösteren rapor olup, her gün sonu itibarıyla saklayıcıya iletilir.

İlgili hükümde iç kontrol sisteminin amaçları arasında finansal ve idari bilgi akışının güvenilirliği, zamanında elde edilebilirlik ve mevzuata uygunluk açıkça belirtilmiştir.

İç kontrol sistemi; fonun faaliyetlerinin verimliliğinin ve etkinliğinin, finansal ve idari konulara ait bilgilerin güvenilirliğinin ve zamanında elde edilebilirliğinin sağlanmasını, fon faaliyetlerinin ilgili mevzuata, emeklilik sözleşmesine, fon içtüzüğüne, izahnameye uygun yürütülmesini, hata, hile ve usulsüzlüklerin önlenmesini ve tespitini, muhasebe kayıtlarının doğru ve eksiksiz olmasını ve finansal bilgilerin doğru ve güvenilir olarak zamanında hazırlanmasını temin etmek amacıyla uygulanan esas ve usullerdir.