e-BEAS Bireysel Emeklilik Sistemi Mevzuatı Soruları ve Çözümleri — 9. bölüm

Kanun metninde Bireysel Emeklilik Sistemi'nin (BES) kamu sosyal güvenlik sisteminin 'tamamlayıcısı' olarak tanımlandığı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle sistem, mevcut kamu sistemine alternatif oluşturmayı değil, onu desteklemeyi ve tamamlamayı hedeflemektedir.

Bu Kanunun amacı, kamu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olarak, bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesi ile emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin yükseltilmesi, ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratarak istihdamın artırılması ve ekonomik kalkınmaya katkıda bulunulmasını teminen...

Emeklilik yatırım fonları yönetmeliğinin 25. maddesi, portföydeki yabancı para cinsinden varlıkların değerlemesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın belirlediği döviz alış kurunun esas alınacağını hükme bağlar. Bu nedenle fon varlıklarının Türk Lirası karşılığı, döviz alış kuru kullanılarak hesaplanır.

d) Yabancı para cinsinden varlıklar, TCMB tarafından ilgili yabancı para için belirlenen döviz alış kuru ile, yükümlülükler ise TCMB tarafından ilgili yabancı para için belirlenen döviz satış kuru ile çarpılması suretiyle değerleme yapılır.

İlgili hükümde savaş, doğal afet veya ekonomik kriz gibi olağanüstü durumların varlığı halinde değerleme esaslarının tespiti konusunda karar yetkisinin fon kuruluna ait olduğu açıkça belirtilmiştir. Bu hüküm, soruda belirtilen durumun yasal dayanağını oluşturur.

Savaş, doğal afetler, ekonomik kriz, iletişim sistemlerinin çökmesi, portföydeki varlıkların ilgili olduğu pazarın, piyasanın, platformun kapanması, bilgisayar sistemlerinde meydana gelebilecek arızalar, şirketin mali durumunu etkileyebilecek önemli bir bilginin ortaya çıkması gibi olağanüstü durumların meydana gelmesi halinde, değerleme esaslarının tespiti hususunda fon kurulu karar alabilir.

Mevzuat, emeklilik şirketlerinin hesap bildirim cetvelini her hesap dönemini takip eden on iş günü içinde katılımcıya göndermekle yükümlü olduğunu açıkça belirtmektedir.

Şirket her hesap dönemini müteakip on iş günü içinde hesap bildirim cetveli ile birlikte emeklilik planında yer alan parametrelerdeki ve mevzuattaki önemli değişikliklere ilişkin bilgi notunu (Değişik ibare:RG-6/5/2021-31476) elektronik iletişim araçları ile katılımcıya gönderir veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığı ile katılımcının erişimine sunar.

İlgili hükümde emeklilik şirketlerinin fon kurmak için Sermaye Piyasası Kuruluna başvurmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir. Bu başvurunun süresinde yapılmaması veya reddedilmesi durumunda, şirketin sahip olduğu kuruluş izni ve faaliyet ruhsatının kendiliğinden geçersiz hale geleceği açıkça hükme bağlanmıştır.

Şirketin fon kurma başvurusunun Sermaye Piyasası Kuruluna zamanında yapılmaması veya başvurusunun reddedilmesi halinde, verilmiş olan kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı kendiliğinden geçersiz olur.

Yönetmelik, emeklilik yatırım fonlarının yalnızca aynı şirkete ait başka bir fonla birleştirilebileceğini açıkça hükme bağlamaktadır. Bu nedenle, fonun farklı bir emeklilik şirketinin fonuyla birleştirilebileceğine dair ifade yanlıştır.

Fon, ancak aynı şirketin başka bir fonu ile birleştirilebilir.

İlgili hükümde emeklilik planı değişiklik talebinin şirkete ulaşmasını müteakip yeni plana geçişin on iş günü içinde yapılacağı açıkça belirtilmiştir. Bu süre, talebin iletilmesinden itibaren geçen iş günü sayısını ifade eder.

Şirketin uygun görmesi halinde yeni emeklilik planına, plan değişiklik talebinin şirkete ulaşmasını müteakip on iş günü içinde geçiş yapılır

Emeklilik yatırım fonu, katılımcılardan gelen katkı paylarının belirli bir amaç doğrultusunda yönetilmesi ve işletilmesi için oluşturulan bir malvarlığıdır. Bu tanım, fonun temel işlevinin katkılarla ilgili varlıkları yönetmek olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Emeklilik yatırım fonu/Fon: Şirket tarafından emeklilik sözleşmesi çerçevesinde alınan ve katılımcılar adına bireysel emeklilik hesaplarında izlenen katkıların, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesi amacıyla oluşturulan malvarlığını,