Soru 1 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 3.1'de bahsedilen şirket, 3 ay vadeli forward sözleşmesi imzaladığı halde vade sonunda spot kurun 45,00 TL'ye düşmesi durumunda efektif maliyeti ne olur ve neden?
- A)Şirketin efektif maliyeti 45.000.000 TL'ye düşer çünkü şirket vadeli işlemi vadesinden önce iptal edip spot piyasadaki 45,00 TL'lik fırsattan yararlanabilir.
- B)Şirketin efektif maliyeti 47.800.000 TL olarak kalmıştır çünkü Merkez Bankası'nın faiz artırımı sayesinde spot kur 45,00 TL'ye düşmüştür.
- C)Şirketin efektif maliyeti 47.800.000 TL olarak kalmıştır çünkü forward anlaşmaları genellikle tarafların vadesinden önce işlemi sonuçlandırmasına imkân tanımaz.
- D)Şirketin efektif maliyeti 46.450.000 TL olur çünkü mevcut spot kur 46,45 TL iken şirket kurun artacağı endişesiyle forward anlaşması imzalamıştır.
- E)Şirketin efektif maliyeti 45.000.000 TL olur çünkü şirket döviz borçlusu olduğu için forward anlaşmasında kısa pozisyonuna girmiştir.
Çözümü göster — doğru cevap C
Metin, forward anlaşmalarının vadesinden önce iptal edilemeyeceğini ve şirketin sözleşme gereği kuru 47,80 TL'den almak zorunda olduğunu belirtir.
Dayanak: “Forward anlaşmaları genellikle tarafların vadesinden önce işlemi sonuçlandırmasına imkân tanımaz.”
Soru 2 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 3.2'de forward işlemlerindeki yüksek riskin organize piyasalarda (futures) nasıl önlendiği metinde nasıl açıklanmıştır?
- A)Futures (organize) piyasalarında ise bu risk, Merkezi Takas Kurumu ve günlük teminatlandırma (mark-to-market) mekanizmalarıyla neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır.
- B)Futures (organize) piyasalarında ise bu risk, Merkez Bankası'nın doğrudan müdahalesi ve faiz politikalarıyla neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır.
- C)Futures (organize) piyasalarında ise bu risk, vadeli işlem sözleşmelerinin süresinin uzatılması ve fiyatların sabitlenmesiyle neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır.
- D)Futures (organize) piyasalarında ise bu risk, alıcı ve satıcıların birbirine güvendiği ve teminat ödemesi yapılmadığı durumlarla neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır.
- E)Futures (organize) piyasalarında ise bu risk, şirketlerin kendi aralarında anlaşma yapması ve özel sigorta poliçeleriyle neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metin, riskin Merkezi Takas Kurumu ve günlük teminatlandırma mekanizmalarıyla önlendiğini açıkça ifade etmektedir.
Dayanak: “Futures (organize) piyasalarında ise bu risk, Merkezi Takas Kurumu ve günlük teminatlandırma (mark-to-market) mekanizmalarıyla neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır.”
Soru 3 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Metne göre, vadeli fiyatın spot fiyattan düşük olduğu piyasa yapısının adı nedir ve bu durum genellikle hangi koşullarda görülür?
- A)Normal Backwardation; genellikle risksiz faiz oranlarının düşmesiyle görülür.
- B)Contango (Normal Piyasa); genellikle aşırı stok birikimi ve düşük talep durumunda görülür.
- C)Risk Primi Piyasası; genellikle sistemik riskin artmasıyla görülür.
- D)Spot Fiyat Dönüşümü; genellikle yüksek depolama maliyetleri nedeniyle görülür.
- E)Backwardation (Ters Piyasa); genellikle üretim kesintisi veya ani tüketim ihtiyacında görülür.
Çözümü göster — doğru cevap E
Metin, vadeli fiyatın spot fiyattan düşük olduğu durumu açıkça Backwardation (Ters Piyasa) olarak tanımlamış ve bunun üretim kesintisi veya ani tüketim ihtiyacıyla ilişkili olduğunu belirtmiştir.
Dayanak: “Vadeli fiyatın (950 TL), spot fiyattan (1.000 TL) düşük olduğu bu yapıya Backwardation (Ters Piyasa) adı verilir. Genellikle üretim kesintisi veya ani tüketim ihtiyacında görülür.”
Soru 4 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 8.7'de belirtilen DELTA A.Ş. hisse senedi için FVFM'ye göre beklenen spot fiyatı ve risksiz faiz oranına dayalı teorik vadeli fiyatı sırasıyla hesaplayınız.
- A)Beklenen Spot Fiyat 100 TL; Teorik Vadeli Fiyat 110,5 TL.
- B)Beklenen Spot Fiyat 124,6 TL; Teorik Vadeli Fiyat 124,6 TL.
- C)Beklenen Spot Fiyat 110,5 TL; Teorik Vadeli Fiyat 100 TL.
- D)Beklenen Spot Fiyat 124,6 TL; Teorik Vadeli Fiyat 110,5 TL.
- E)Beklenen Spot Fiyat 110,5 TL; Teorik Vadeli Fiyat 124,6 TL.
Çözümü göster — doğru cevap D
Metinde verilen hesaplamalara göre, FVFM'ye göre beklenen spot fiyat 124,6 TL olarak, risk nötr varsayımına göre teorik vadeli fiyat ise 110,5 TL olarak bulunmuştur.
Dayanak: “Se= 100 × 𝑒0,22 = 100 × 1,246 = 124,6 TL. 𝐹= 100 × 𝑒0,10×1 = 100 × 1,105 = 110,5 TL.”
Soru 5 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 8.6'da doğal gaz için hesaplanan Kolaylık Getirisi (y) değeri nedir ve bu durum vadeli eğri üzerinde nasıl bir etki yaratmıştır?
- A)y= 0,0513; Depolama maliyetlerinin düşmesiyle vadeli eğri yükselmiştir.
- B)y= 0,1200; Risksiz faiz oranlarının artmasıyla vadeli eğri yataylaşmıştır.
- C)y= 0,0600; Tüketim ihtiyacının azalmasıyla vadeli eğri normalleşmiştir.
- D)y= 0,1113; Piyasadaki mal bolluğu nedeniyle vadeli eğri düzleşmiştir.
- E)y= 0,2226; Piyasadaki mal kıtlığı nedeniyle vadeli eğri tersine dönmüştür.
Çözümü göster — doğru cevap E
Metinde hesaplanan kolaylık getirisi değeri 0,2226 olarak bulunmuş ve bu durumun, mal kıtlığı nedeniyle vadeli eğrinin tersine döndüğü açıklanmıştır.
Dayanak: “0,5𝑦= 0,06 + 0,0513 = 0,1113 →𝑦= 0,2226 Piyasadaki mal kıtlığı, fiziki malı elde tutanlara oranında çok büyük bir kolaylık (fayda) getirisi sağlamıştır. Bu yüzden vadeli eğri tersine dönmüştür.”
Soru 6 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
B Ülkesi volatilite çarpıklığında, değersiz satım (put) opsiyonlarının volatilitesinin çok yüksek olmasının temel nedeni nedir?
- A)Asimetrik yapıda kullanım fiyatının artmasıyla volatilitenin düşmesi
- B)Alım (call) tarafında talep olmaması ve volatilitenin düşmesi
- C)Yatırımcıların portföylerini sigortalamak için panik halinde saldırmaları
- D)Örtük volatilitelerin aşırı derecede yukarı itilmesi sonucu
- E)Piyasada büyük bir düşüş (ayı piyasası) korkusunun varlığı
Çözümü göster — doğru cevap E
Metin, yüksek put volatilitesinin doğrudan piyasadaki düşüş korkusunu (ayı piyasası) yansıttığını belirtmektedir. Diğer şıklar bu durumun sonucu veya eş zamanlı özellikleridir.
Dayanak: “Volatilite çarpıklığında asli değersiz satım (put) opsiyonlarının volatilitesinin çok yüksek olması, piyasada büyük bir düşüş (ayı piyasası) korkusu olduğunu gösterir.”
Soru 7 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
6 ay vadeli, 90 TL kullanım fiyatlı ve 100 TL spot fiyatlı temettüsüz bir Avrupa tipi alım opsiyonunun teorik alt sınırı kaç TL'dir?
- A)100 - 90 × 0,8607 = 22,537 TL
- B)100 + 90 × 0,9512 = 185,608 TL
- C)90 × 0,9512 = 85,608 TL
- D)100 - 90 × 0,9512 = 14,392 TL
- E)100 - 90 = 10 TL
Çözümü göster — doğru cevap D
Metinde verilen formül ve hesaplama sonucuna göre, 14,392 TL değeri Avrupa tipi opsiyonun alt sınırını oluşturmaktadır.
Dayanak: “Avrupa Tipi Alt Sınır: 𝑐≥𝑆0 −𝑋𝑒−𝑟𝑡= 100 −90 × 𝑒−0,10×0,5 = 100 −90 × 0,9512 = 100 −85,608 = 14,392 TL.”
Soru 8 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
1 yıl vadeli, 100 TL kullanım fiyatlı ve 80 TL spot fiyatlı bir Avrupa tipi satım (Put) opsiyonunun teorik üst sınırı kaç TL'dir?
- A)100 × 0,8607 = 86,07 TL
- B)100 × 0,9512 = 95,12 TL
- C)100 - 80 = 20 TL
- D)80 - 100 × 0,8607 = -6,07 TL
- E)80 + 100 × 0,8607 = 166,07 TL
Çözümü göster — doğru cevap A
Metinde verilen hesaplama, 100 TL'nin bugünkü değerinin 86,07 TL olduğunu ve bu değerin Avrupa tipi put opsiyonunun üst sınırı olduğunu doğrular.
Dayanak: “Avrupa Tipi Put Üst Sınırı: Para ancak vade sonunda (1 yıl sonra) tahsil edilebileceği için 100 TL'nin bugünkü değeriyle sınırlıdır. 𝑝≤𝑋𝑒−𝑟𝑡= 100 × 𝑒−0,15×1 = 100 × 0,8607 = 86,07 TL.”