Soru 1 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Bull Call Spread ve Bull Put Spread stratejilerinin başlangıçtaki nakit akışı yönleri arasındaki fark aşağıdakilerden hangisinde doğru açıklanmıştır?
- A)Bull Call Spread'te net prim ödemesi, Bull Put Spread'te net prim tahsilatı olur.
- B)Bull Call Spread'te net prim tahsilatı, Bull Put Spread'te net prim ödemesi olur.
- C)Bull Call Spread'te nakit akışı yoktur, Bull Put Spread'te nakit girişi olur.
- D)Her iki stratejide de başlangıçta net prim ödemesi gerçekleşir.
- E)Her iki stratejide de başlangıçta net prim tahsilatı gerçekleşir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metin, Bull Call Spread için nakit çıkışı, Bull Put Spread için ise nakit girişi olduğunu açıkça belirtmektedir.
Dayanak: “Birinci yatırımcının stratejisinde (Bull Call Spread), asli değeri daha yüksek olan düşük kullanım fiyatlı alım opsiyonu satın alınıp, asli değeri düşük olan opsiyon satıldığı için başlangıçta yatırımcının hesabından nakit çıkışı (net prim ödemesi) olur. İkinci yatırımcının stratejisinde (Bull Put Spread) ise, asli değeri yüksek olan satım opsiyonu satılıp, asli değeri düşük olan satım opsiyonu satın alındığı için başlangıçta yatırımcının hesabına nakit girişi (net prim tahsilatı) gerçekleşir.”
Soru 2 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Metne göre, 2. yılın sonunda Brent petrolün ortalama fiyatı 110 ABD Doları olduğunda, emtia swapı anlaşmasından doğan net nakit akışının yönü ve tutarı nedir?
- A)Şirket bankaya sabit 85 ABD Doları üzerinden ödeme yaparken, banka şirkete değişken fiyat olan 110 ABD Doları üzerinden ödeme yapar.
- B)Şirket bankaya 110 ABD Doları öderken, banka şirkete 85 ABD Doları ve 110 ABD Doları toplamını öder.
- C)Banka şirkete sabit 85 ABD Doları üzerinden ödeme yaparken, şirket bankaya değişken fiyat olan 110 ABD Doları üzerinden ödeme yapar.
- D)Şirket bankaya sabit 85 ABD Doları ve değişken 110 ABD Doları toplamını öder, banka hiçbir ödeme yapmaz.
- E)Banka şirkete 110 ABD Doları öderken, şirket bankaya 85 ABD Doları ve 110 ABD Doları toplamını öder.
Çözümü göster — doğru cevap A
Soru, metindeki net nakit akışının yönünü ve hesaplama mantığını sorgular. Doğru cevap, metinde açıkça belirtilen ödeme yönünü ve tarafları birebir yansıtmaktadır.
Dayanak: “Şirket bankaya sabit 85 ABD Doları üzerinden ödeme yaparken, banka şirkete değişken fiyat olan 110 ABD Doları üzerinden ödeme yapar.”
Soru 3 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
MODÜL metninde tanımlanan Kurtarma (Recovery) aşamasında, tüm fonlar tükenirse sistemin kurtarılması için uygulanan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Kârdaki üyelerin teminatlarından zorunlu kesintiler yapılır ve zarar sistem içine dağıtılır.
- B)Yatırımcıların tüm pozisyonları otomatik olarak vadesine kadar bekletilir ve kapatılmaz.
- C)Merkez bankası tarafından doğrudan likidite enjeksiyonu yapılarak piyasa desteklenir.
- D)Zarar gören kurumun tüm borçları silinerek yeni bir sermaye yapısı kurulur.
- E)Sadece kâr eden kurumlar tasfiye edilir ve diğer üyelerin teminatları artırılır.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metin, Kurtarma aşamasında fonların tükenmesi durumunda kâr eden üyelerin teminatlarından zorunlu kesinti yapılarak zararın sisteme dağıtıldığını açıkça belirtmektedir.
Dayanak: “Eğer tüm fonlar tükenirse, sistemi kurtarmak için kârdaki diğer üyelerin elde ettikleri değişken teminatlardan veya yatırdıkları başlangıç teminatlarından zorunlu kesintiler (ha-ircut) yapılır.”
Soru 4 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 3.13'e göre, OTC Forward sözleşmesi ile Futures sözleşmesi arasındaki pozisyon kapatma esnekliği bakımından temel fark nedir?
- A)Forward anlaşmaları özel kontratlar olduğu için genellikle vadesinden önce sonlandırılmaya imkân tanımaz.
- B)Forward anlaşmaları standart sözleşme yapısına sahip olduğu için Futures kadar esnektir.
- C)Futures sözleşmeleri bankalar tarafından garanti edildiği için her zaman vadesinden önce kapatılabilir.
- D)Futures yatırımcısı pozisyonunu kapatmak için bankasından özel izin alması gerekmektedir.
- E)Forward sözleşmeleri yüksek likiditeye sahip olduğu için saniyeler içinde netleştirilebilir.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metin, Forward sözleşmelerinin özel kontrat yapısı nedeniyle vadesinden önce kapatılmasının genellikle mümkün olmadığını, bunun aksine Futures'ların yüksek likidite sayesinde kolayca kapatılabildiğini vurgulamaktadır.
Dayanak: “Forward anlaşmaları özel kontratlar olduğu için genellikle vadesinden önce sonlandırılmaya imkân tanımaz.”
Soru 5 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 3.14'te anlatılan senaryoda, 6 ay sonra 1.000.000 Euro tahsilat yapacak olan bir ihracatçı, kur riskini yönetmek için VİOP'ta hangi pozisyonu almalı ve vade sonunda kur 45,50 TL'ye düşerse ne olur?
- A)İhracatçı Uzun (Alım) pozisyonu almalı ve vadeli piyasa zararı spot kârı artırır.
- B)İhracatçı Kısa (Satış) pozisyonu almalı ve spot zararı futures kârıyla sıfırlanır.
- C)İhracatçı pozisyon almadan beklemeli ve spot piyasadaki tüm zararı kabul etmelidir.
- D)İhracatçı Kısa (Satış) pozisyonu almalı ancak spot piyasada kar elde eder.
- E)İhracatçı Uzun (Alım) pozisyonu almalı ve spot kârı futures zararıyla düşer.
Çözümü göster — doğru cevap B
Metin, ihracatçının döviz satma yükümlülüğü olduğu için kur düşüşünden korunmak adına vadeli piyasada Kısa (Satış) pozisyonu alması gerektiğini ve bu sayede spot zararı futures kârıyla sıfırladığını açıklamaktadır.
Dayanak: “İhracatçı gelecekte döviz satıp TL'ye geçeceği için (uzun spot pozisyon), türev piyasada kurun düşüşünden kâr edecek olan Kısa (Satış) pozisyonu almalıdır.”
Soru 6 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 3.4'e göre, 3 aylık LIBOR oranının %0,25'ten %0,50'ye yükseldiği bir senaryoda FRA sözleşmesinde uzun pozisyon alan yatırımcının durumu nasıl açıklanır?
- A)Piyasa faiz oranı düştüğü için uzun pozisyon alan taraf zarara uğrar.
- B)Faizler anlaşılan seviyenin üzerine çıktığında aradaki faiz farkından kâr elde eder.
- C)Sadece anapara tutarı üzerinden faiz farkı ödenir ve teminat tahsil edilir.
- D)ABD Merkez Bankası müdahalesi nedeniyle sözleşme geçersiz sayılır ve iptal edilir.
- E)Faizler sabit kaldığı için sözleşme vade sonunda feshedilir ve zarar oluşmaz.
Çözümü göster — doğru cevap B
Metin, uzun pozisyon alan yatırımcının faiz artışından kâr elde ettiğini açıkça belirtmektedir. Diğer şıklar metindeki senaryo ve sonuçla çelişmektedir.
Dayanak: “faizler anlaşılan seviyenin (%0,25) üzerine çıktığında (%0,50) aradaki faiz farkından kâr elde eder.”
Soru 7 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 3.5'te verilen işlemler Merkezi Takas Kurumu (MTK) üzerinden çok taraflı netleştirmeye tabi tutulduğunda, B'nin MTK'ya karşı olan nihai net pozisyonu ne olurdu?
- A)B'nin MTK'ya Net Pozisyonu: 160.000 TL satış ve 80.000 TL alış ile net 80.000 TL alıcı pozisyonu.
- B)B'nin MTK'ya Net Pozisyonu: 140.000 TL satış ve 180.000 TL alış ile net 40.000 TL alıcı pozisyonu.
- C)B'nin MTK'ya Net Pozisyonu: 20.000 TL satış ve 60.000 TL alış ile net 40.000 TL alıcı pozisyonu.
- D)B'nin MTK'ya Net Pozisyonu: 180.000 (Satış) − 140.000 (Alış) = 40.000 TL satıcı pozisyonu.
- E)B'nin MTK'ya Net Pozisyonu: 160.000 TL satış ve 20.000 TL alış ile net 140.000 TL satıcı pozisyonu.
Çözümü göster — doğru cevap D
Metin, çok taraflı netleştirmede B'nin toplam satış ve alışlarının tek havuzda netleştirilerek 40.000 TL satıcı pozisyonu oluşturduğunu doğrular.
Dayanak: “B'nin MTK'ya Net Pozisyonu: 180.000 (Satış) − 140.000 (Alış) = 40.000 TL satıcı pozisyonu.”
Soru 8 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 3.6'da USD/TRY vadeli işlem sözleşmesi için hesaplanan kaldıraç oranı nedir ve bu oran yatırımcıya ne imkânı sağlar?
- A)100 kat kaldıraçtır. Yani yatırımcı 100 TL teminatla 1000 TL'lik bir işlem hacmini kontrol etmektedir.
- B)100 kat kaldıraçtır. Yani yatırımcı 1 TL teminatla 100 TL'lik bir işlem hacmini kontrol etmektedir.
- C)10 kat kaldıraçtır. Yani yatırımcı 46.000 TL teminatla 4.600 TL'lik bir işlem hacmini kontrol etmektedir.
- D)10 kat kaldıraçtır. Yani yatırımcı 10 TL teminatla 1 TL'lik bir işlem hacmini kontrol etmektedir.
- E)10 kat kaldıraçtır. Yani yatırımcı 1 TL teminatla 10 TL'lik bir işlem hacmini kontrol etmektedir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Metin, 46.000 TL pozisyon değeri ve 4.600 TL teminat üzerinden 10 kat kaldıraç oranı hesaplandığını ve yatırımcının 1 TL ile 10 TL hacim kontrol ettiğini belirtmektedir.
Dayanak: “10 kat kaldıraçtır. Yani yatırımcı 1 TL teminatla 10 TL'lik bir işlem hacmini kontrol etmektedir.”