Soru 1 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 8.3'te temettü veriminin (q) sıfıra düşmesi durumunda vadeli kontrat fiyatı nasıl bir tepki verir?
- A)Diğer her şey sabitken vadeli kontrat fiyatı yükselir.
- B)Diğer her şey sabitken vadeli kontrat fiyatı değişmez.
- C)Diğer her şey sabitken vadeli kontrat fiyatı dalgalanır.
- D)Diğer her şey sabitken vadeli kontrat fiyatı düşer.
- E)Diğer her şey sabitken vadeli kontrat fiyatı sıfırlanır.
Çözümü göster — doğru cevap A
Formül F = S × e(r−q)t'ye göre q azaldığında üssün değeri artar ve bu da forward fiyatının yükselmesine neden olur.
Dayanak: “Piyasada aniden şirketlerin bu yıl temettü dağıtmayacağı (q'nun %0'a düşeceği) beklentisi hakim olursa, diğer her şey sabitken vadeli kontrat fiyatı nasıl bir tepki verir?”
Soru 2 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 7.6'da bahsedilen gayrimenkul fonu yöneticisinin, 50.000.000 TL'lik atıl nakdi BIST30 endeks vadeli sözleşmeleri ile sermayeleştirmek için kaç adet uzun vadeli işlem sözleşmesi alması gerekmektedir?
- A)Yönetici, piyasadan 125 adet uzun vadeli işlem sözleşmesi satın alarak kasadaki atıl nakdi sentetik bir hisse portföyüne dönüştürmüş ve fırsat maliyetini ortadan kaldırmıştır.
- B)Yönetici, piyasadan 500 adet kısa vadeli işlem sözleşmesi satarak kasadaki atıl nakdi sentetik bir hisse portföyüne dönüştürmüş ve fırsat maliyetini ortadan kaldırmıştır.
- C)Yönetici, piyasadan 250 adet uzun vadeli işlem sözleşmesi satın alarak kasadaki atıl nakdi sentetik bir hisse portföyüne dönüştürmüş ve fırsat maliyetini ortadan kaldırmıştır.
- D)Yönetici, piyasadan 200 adet uzun vadeli işlem sözleşmesi satın alarak kasadaki atıl nakdi sentetik bir hisse portföyüne dönüştürmüş ve fırsat maliyetini ortadan kaldırmıştır.
- E)Yönetici, piyasadan 300 adet kısa vadeli işlem sözleşmesi satarak kasadaki atıl nakdi sentetik bir hisse portföyüne dönüştürmüş ve fırsat maliyetini ortadan kaldırmıştır.
Çözümü göster — doğru cevap C
Metindeki formül ve hesaplamalar sonucunda 250 adet sözleşme gerektiği belirtilmiş ve cevap bu doğrultuda verilmiştir.
Dayanak: “Yönetici, piyasadan 250 adet uzun vadeli işlem sözleşmesi satın alarak kasadaki atıl nakdi sentetik bir hisse portföyüne dönüştürmüş ve fırsat maliyetini ortadan kaldırmıştır.”
Soru 3 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 7.7'de anlatılan faiz düşüşü beklentisi senaryosunda, fon yöneticisinin hedef durasyonu 8,0 seviyesine yükseltmek için vadeli piyasada hangi yönde işlem yapması ve kaç adet kontrat alması gerektiği belirtilmiştir?
- A)Sonuç pozitif çıktığı için, fon faiz düşüşünden kâr sağlamak amacıyla 250 adet vadeli işlem sözleşmesi almalıdır.
- B)Sonuç pozitif çıktığı için, fon faiz düşüşünden kâr sağlamak amacıyla 300 adet vadeli işlem sözleşmesi almalıdır.
- C)Sonuç pozitif çıktığı için, fon faiz düşüşünden kâr sağlamak amacıyla 150 adet vadeli işlem sözleşmesi satmalıdır.
- D)Sonuç pozitif çıktığı için, fon faiz düşüşünden kâr sağlamak amacıyla 100 adet vadeli işlem sözleşmesi almalıdır.
- E)Sonuç pozitif çıktığı için, fon faiz düşüşünden kâr sağlamak amacıyla 200 adet vadeli işlem sözleşmesi satmalıdır.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metin, durasyonun artırılması için uzun pozisyon alınması gerektiğini ve hesaplanan kontrat sayısının 250 olduğunu açıkça ifade etmektedir.
Dayanak: “Sonuç pozitif çıktığı için, fon faiz düşüşünden kâr sağlamak amacıyla 250 adet vadeli işlem sözleşmesi almalıdır.”
Soru 4 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 7.8'de tanımlanan arbitraj uzmanı senaryosunda, getiri eğrisinin dik ve pozitif eğimli olduğu ve piyasa faiz oranlarının referans kupon oranının oldukça üzerinde olduğu durumda uzman hangi tahvil türünü teslimata uygun olarak seçmelidir?
- A)Uzmanın elinde sadece en düşük faizli tahvil bulunmaktadır.
- B)Uzmanın elinde sadece en yüksek faizli tahvil bulunmaktadır.
- C)Uzmanın elinde sadece en uzun vadeli tahvil bulunmaktadır.
- D)Uzmanın elinde sadece en kısa vadeli tahvil bulunmaktadır.
- E)Uzmanın elinde teslimata uygun iki tahvil vardır.
Çözümü göster — doğru cevap E
Metin, uzmanın elinde teslimata uygun iki tahvil olduğunu belirtmiş, ancak hangisinin seçileceğine dair detaylı bir kriteri bu bölümde vermemiştir.
Dayanak: “Uzmanın elinde teslimata uygun iki tahvil vardır.”
Soru 5 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Forward ve Futures sözleşmeleri arasındaki yapısal farklar ve risk yönetimi mekanizmaları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi metinde belirtilenlere göre doğrudur?
- A)Forward sözleşmeleri standart vadeler ve içeriklere sahip olduğu için likidite yönünden Futures piyasalarından daha yüksektir.
- B)Futures piyasalarında temerrüt riski, tarafların kendi aralarında anlaşmalarıyla tamamen ortadan kaldırılır.
- C)Forward anlaşmaları bireysel taraflar arasında yapıldığı için vadesinden önce tek taraflı olarak kolayca kapatılabilir.
- D)Forward anlaşmalarında merkezi takas kurumunun devreye girmesi teminatlandırma mekanizmasını zorunlu kılar.
- E)Futures sözleşmeleri organize piyasalarda standart içerikli olup, ters işlemle vadesinden önce kolayca kapatılabilir.
Çözümü göster — doğru cevap E
Metin, Futures sözleşmelerinin organize piyasalarda standart olduğunu ve ters işlemle vadesinden önce kapatılabildiğini açıkça belirtirken, Forward'ların ise özel ve zor kapatıldığını ifade eder.
Dayanak: “Futures işlemleri, resmi ve organize piyasalarda alınıp satılır ve sözleşmelerin içerik/vadeleri standarttır; bu sayede yatırımcılar kontratlarını vadesinden önce ters bir işlemle (offsetting) kolayca piyasada kapatabilirler.”
Soru 6 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Forward ve Opsiyon sözleşmelerinin vade sonunda gerçekleşen fiyat değişimleri karşısındaki yükümlülük ve hakları ile maliyet yapıları arasındaki temel farklar nelerdir?
- A)Forward ve opsiyon sözleşmelerinde yatırımcıların her ikisi de vade sonunda yükümlülük yerine getirmek zorunda olup, fark sadece prim ödemelerindedir.
- B)Forward alan yatırımcı cayma hakkı olmadan yükümlülüğü yerine getirmek zorundayken, opsiyon alan yatırımcı prim ödeyerek cayma hakkına sahiptir.
- C)Forward anlaşmalarında teminatlandırma mekanizması bulunurken, opsiyon sözleşmelerinde bu mekanizma opsiyon primi ile değiştirilir.
- D)Opsiyon alan yatırımcı cayma hakkı olmadığı için zararı önleyemeyip Forward alan yatırımcı gibi 55 TL'den alım yapmak zorundadır.
- E)Forward anlaşmalarında yatırımcı zarardan kurtulmak için opsiyon primi öderken, opsiyon sözleşmelerinde cayma hakkı ücretsizdir.
Çözümü göster — doğru cevap B
Metin, Forward'ın yükümlülük doğurduğunu ve cayma hakkı olmadığını, opsiyonun ise hak verdiğini ve bu hak için prim ödenmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Dayanak: “Forward sözleşmesi bir yükümlülük yarattığı için, forward alan yatırımcı piyasada 30 TL olan hisseyi zarar etse dahi anlaşma gereği 55 TL'den almak zorundadır (cayma hakkı yoktur). Buna karşılık opsiyon sözleşmeleri yatırımcıya hak verir.”
Soru 7 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Futures piyasalarında Forward sözleşmelerindeki temerrüt riskinin ortadan kaldırılmasını sağlayan yapısal mekanizmalar ve kurumlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A)Merkezi takas kurumunun devreye girmesi ve alıcı ile satıcıdan talep edilen Teminatlandırma (Margin) mekanizması.
- B)Yatırımcıların sözleşmeyi vadesinden önce ters işlemle kapatması ve bu sayede temerrüt riskini tamamen ortadan kaldırması.
- C)Forward anlaşmalarında olduğu gibi tarafların kendi aralarında anlaşarak riski paylaşması ve teminat istememesi.
- D)Borsa İstanbul Vİ-OP'un sözleşme süresini kısaltarak riskin vade sonuna kadar uzamasını engellemesi ve teminat istemesi.
- E)Tarafların sözleşme imzalarken kendi aralarında belirledikleri özel teminat tutarları ve bireysel teminatlandırma.
Çözümü göster — doğru cevap A
Metin, Futures piyasalarında riskin merkezi takas kurumunun devreye girmesi ve teminatlandırma mekanizması sayesinde ortadan kaldırıldığını belirtmektedir.
Dayanak: “Futures piyasalarında ise merkezi takas kurumunun devreye girmesi ve hem alıcıdan hem satıcıdan talep edilen Teminatlandırma (Margin) mekanizması sayesinde bu risk neredeyse tamamen ortadan kaldırılmıştır.”
Soru 8 · Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Soru 9.6'daki iki dönemli binomial modelde, hisse fiyatının bir kez artıp bir kez düşmesi durumunda (Sud) satım opsiyonunun vade sonu değeri ne olmaktadır?
- A)4,90 TL
- B)41,00 TL
- C)0 TL
- D)1,10 TL
- E)39,90 TL
Çözümü göster — doğru cevap D
Metindeki hesaplama sonuçlarına göre, hisse fiyatı 39,90 TL'ye düştüğünde 41 TL kullanım fiyatlı satım opsiyonunun değeri 1,10 TL olarak bulunmuştur.
Dayanak: “Bir artış, bir düşüş (𝑆𝑢𝑑): 40 × 1,05 × 0,95 = 39,90 TL ⇒𝑃𝑢𝑑= 𝑚𝑎𝑥(41 −39,90,0) = 1,10 TL.”